Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm y tế lớn nhất khu vực phía Nam, các bệnh viện công tại đây đang loay hoay với bài toán quá tải ngày càng nghiêm trọng. Bệnh nhân từ nhiều địa phương dồn về, vạ vật chờ đợi trong khi các bệnh viện không đáp ứng nổi nhu cầu. Tình trạng này kéo dài nhiều năm, gây áp lực lớn, đòi hỏi sự đột phá trong việc phát triển mạng lưới y tế.

Bệnh viện công quá tải 

Đến các bệnh viện công như: Chợ Rẫy, Gia Định, 115, Nhi Đồng 1, Nhi Đồng 2, Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh… ai cũng có thể thấy cảnh chen chúc, xếp hàng chờ bốc số thứ tự, chờ khám, xét nghiệm; khu vực lưu bệnh thì bệnh nhân nằm “ghép đôi, ghép ba” trên một giường, nằm la liệt ở khu vực hành lang.

Chúng tôi đến Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh (quận Bình Thạnh) - nơi quá tải bệnh nhân diễn ra ở mức nghiêm trọng. Chị Nguyễn Thị Tâm (Cai Lậy, Tiền Giang), kể: “Tôi phải về thành phố trước một ngày thuê phòng trọ gần bệnh viện để 3 giờ sáng đến bốc số thứ tự, sau đó về ngủ lại, khoảng 10 giờ đến chờ khám. Tôi bị bướu cổ, cứ 3 tháng lại phải khám một lần, nên phải chịu cảnh này hơn một năm rồi. Nhiều người từ các tỉnh khác đến có khi phải thuê nhà chờ bên ngoài hơn hai ngày mới được khám bệnh”. Tại khu vực điều trị và lưu bệnh, hầu hết người bệnh phải nằm chung giường, có khi phải nằm tạm bợ ở ngoài hành lang...

Theo bác sĩ Lê Hoàng Minh, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi tuần bệnh viện tiếp nhận từ 2.000 đến 2.500 bệnh nhân nội trú, gần 10.000 bệnh nhân ngoại trú, trong khi chỉ có 200 giường nội trú, 400 giường ngoại trú. Mặc dù, bệnh viện đã triển khai nhiều giải pháp như: Cải tiến quy trình khám, chữa bệnh, tăng giờ làm, tăng nhân lực nhưng vẫn không giải quyết nổi. Để giảm tải lượng bệnh nhân hiện tại thì cần phải xây dựng cơ sở 2.

Bệnh viện Nhân dân Gia Định có quy mô 1.000 giường, nhưng số bệnh nhân luôn ở mức từ 1.200 đến 1.300 người. Số lượt khám đã tăng lên hơn 800.000 bệnh nhân/năm. Tại Bệnh viện Nhi Đồng 1, mỗi ngày có khoảng 4.000 lượt người đến khám. Do bệnh nhân quá đông, có ngày bệnh viện phải ngừng phát thẻ khám khi mới 7 giờ 30 phút sáng.

Theo khảo sát của Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, hơn 50% số bệnh nhân đến khám tại thành phố đều thuộc diện vượt tuyến. Nhiều bệnh nhân khi trao đổi với chúng tôi, cho rằng họ sẵn sàng bỏ ra chi phí lớn để lên Thành phố Hồ Chí Minh chữa bệnh cho yên tâm. Bệnh viện ở các quận, huyện, hoặc các tỉnh còn thiếu phương tiện, máy móc, đội ngũ y, bác sĩ đa số trình độ còn yếu và thiếu kinh nghiệm.

Tình trạng bệnh viện công quá tải, ngoài áp lực về khám, điều trị, đã tạo nên nhiều tiêu cực khác như các hiện tượng “cò” bệnh viện, cơ sở hạ tầng nhanh xuống cấp, vệ sinh môi trường kém, y đức sút giảm…

Bệnh nhân chờ đến lượt khám tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh chụp lúc 10 giờ 30 phút ngày 4-1).

Cải tiến quy trình khám bệnh và hỗ trợ xã hội hóa

Phát triển và mở rộng mạng lưới y tế là vấn đề bức thiết trong tình trạng bệnh viện công đang bị quá tải nghiêm trọng. Cuối tháng 11-2009, Thủ tướng Chính phủ, khi làm việc với Bộ Y tế và các ngành liên quan đã chỉ đạo nhanh chóng chống quá tải bệnh viện công, đặc biệt là ở các đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh. Thủ tướng yêu cầu trong năm 2010, phải đột phá để khắc phục vấn đề này. Tuy nhiên, việc chống quá tải bệnh viện đang đặt ra nhiều thách thức lớn, nhất là giải pháp và các nguồn vốn huy động.

Thời gian qua, một số bệnh viện ở Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai chương trình hỗ trợ các bệnh viện tuyến dưới, tuyến tỉnh nhằm giảm tải bệnh nhân ở tuyến cơ sở, bằng cách nâng cao hiệu quả điều trị. Cụ thể như Bệnh viện Chấn thương, Chỉnh hình Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức hỗ trợ cho 32 bệnh viện các quận, huyện thuộc thành phố và một số tỉnh phía Nam về kĩ thuật điều trị chấn thương, chỉnh hình; tạo hình thức đồng hội chẩn với các bác sĩ tuyến dưới trong các ca điều trị chấn thương, chỉnh hình khó. Hình thức này đã phát huy hiệu quả, góp phần giảm tải bệnh nhân đến khám, điều trị tại Bệnh viện Chấn thương, Chỉnh hình Thành phố Hồ Chí Minh. Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh, bên cạnh việc cải tiến quy trình khám, chữa bệnh, tăng giờ làm, còn tiến hành hỗ trợ về phòng, chống ung thư cho bệnh viện tại các tỉnh: Đồng Nai, Tiền Giang, Cần Thơ, Kiên Giang…; hỗ trợ đào tạo giải phẫu bệnh, hóa-xạ trị.

Theo bác sĩ Nguyễn Văn Châu, Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh thì, để giảm áp lực quá tải cho các bệnh viện, sở đã có những giải pháp như tăng số giường, chú trọng đầu tư các bệnh viện cửa ngõ, tăng cường nguồn nhân lực, cho phép tăng giờ khám bệnh. Tuy nhiên, hiệu quả vẫn chưa cao. Năm 2009, UBND thành phố đã chấp thuận Dự án phát triển mạng lưới bác sĩ gia đình thông qua sự hỗ trợ về kĩ thuật từ Đại học Liège (Bỉ). Bác sĩ gia đình là những người được đào tạo đa khoa với định hướng tiếp cận bệnh nhân đa tuyến, sẽ xử lí vấn đề của người bệnh một cách toàn diện và phù hợp, tạo được sự tin tưởng, thân thiết của bệnh nhân. Qua hệ thống bác sĩ gia đình, người bệnh chỉ được chuyển đến bệnh viện chuyên khoa khi cần thiết. Theo đó, từ nay đến hết năm 2010, dự án bác sĩ gia đình được triển khai thí điểm tại quận 1, quận 8, huyện Củ Chi và tại 2 phòng khám đa khoa tư nhân. Mô hình này phù hợp với chủ trương xã hội hóa y tế của thành phố và khi triển khai hiệu quả sẽ được nhân rộng đến cơ sở. Đây là một hình thức để giải quyết tình trạng quá tải bệnh viện cũng như giải quyết nhu cầu được chăm sóc sức khỏe của người dân một cách tốt nhất.

Bên cạnh cải tiến quy trình, xây dựng cơ sở 2, nhiều người cho rằng cần hỗ trợ cho các bệnh viện tư nhân đã được hình thành trong mấy năm qua nhờ chủ trương xã hội hóa y tế của thành phố. Tiến sĩ, bác sĩ Lê Đức Tố, Giám đốc Bệnh viện Ngoại khoa và Chấn thương chỉnh hình STO Phương Đông, quận 10 cho rằng:

- Ở Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều bệnh viện tư đã hình thành từ chủ trương xã hội hóa, nhưng sự liên kết giữa bệnh viện tư cùng chuyên khoa với các bệnh viện công còn chưa nhiều; bệnh viện tư ít nhận được sự hỗ trợ từ các chương trình, chính sách của Nhà nước. Do đó, cần hỗ trợ về chính sách, nguồn vốn, cơ chế để các bệnh viện tư phát triển trở thành những cơ sở điều trị chất lượng cao, góp phần giảm tải ở bệnh viện công, đồng thời có thể phát triển thành những trung tâm y tế ngang tầm với các nước trong khu vực và trên thế giới.

Nhiều chuyên gia, cán bộ y tế, khi trao đổi với chúng tôi, cho rằng, để khắc phục tình trạng quá tải cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tư vấn sức khỏe ngay ở tuyến cơ sở. Qua công tác này, tuyến y tế cơ sở sẽ phát huy được vai trò khám, chữa bệnh, “sàng lọc” bệnh nhân, tránh đổ dồn về các bệnh viện tuyến trên gây quá tải như hiện nay. 

10 năm qua, tại Thành phố Hồ Chí Minh hệ thống bệnh viện công lập tăng gần 2.000 giường, hệ thống bệnh viện tư tăng 1.860 giường. Tổng số giường bệnh hiện có là 23.000, chỉ đạt khoảng 3,1 giường/10.000 dân. Với dân số 8 triệu dân, thành phố đang thiếu khoảng 8.000 giường. Bên cạnh đó, còn phải tiếp nhận khoảng 50% bệnh nhân từ các tỉnh, thành phố khác đến khám, điều trị.

(Theo báo cáo của Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh)

Bài và ảnh: ĐẶNG TRUNG KIÊN