Việc đầu tư để đào tạo nghề cho nông dân chưa được chú trọng, để học được một nghề hoàn chỉnh rất khó khăn, nhiều khi chỉ là mơ ước, thường chỉ tham gia học nghề ngắn hạn, chắp vá. 

Đào tạo nghề cho nông dân còn nhiều khó khăn. Ảnh: Internet

Khi tiếp nhận hệ thống đào tạo nghề, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đã rất cố gắng xây dựng chương trình đào tạo nghề ba cấp trình độ, tiến hành xây dựng các trung tâm dạy nghề quốc gia, các trường dạy nghề trọng điểm và hệ thống tổ chức trung tâm dạy nghề các địa phương. Các cơ sở này mới chỉ chú trọng đến việc dạy nghề công nghiệp, tập trung các nghề cơ khí, công nghệ thông tin, xây dựng, may mặc, dịch vụ. Việc dạy nghề nông nghiệp gần như chưa đặt ra.

Theo Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, đến thời điểm hiện nay, số lao động nông thôn qua đào tạo nghề mới đạt 18,7%. Còn theo ông Bùi Chí Bửu, Viện trưởng Viện KHKTNN miền Nam, chỉ có 13 % lao động qua đào tạo trực tiếp sản xuất. Lao động nông nghiệp chỉ có 10% sản xuất giỏi, 20% trung bình, còn lại là yếu kém, kỹ thuật canh tác tùy tiện. Việc dạy nghề công nghiệp tuy đã chuyển đổi được một số lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp dịch vụ, nhưng chưa thu hút được nông dân. Mạng lưới dạy nghề phát triển chủ yếu ở đô thị, còn khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa số lượng cơ sở dạy nghề rất ít, quy mô dạy nghề nhỏ, các điều kiện bảo đảm chất lượng chưa đáp ứng yêu cầu. Trong khi đó, chi phí cho học nghề lại quá cao, khoảng 800 nghìn đến 1 triệu đồng/người/tháng.

 Hiện nay cả nước có 28 trường đại học, cao đẳng có khối nông-lâm-ngư nghiệp, 55 trường đại học, cao đẳng có đào tạo ngành nghề liên quan đến chế biến nông-lâm-thủy sản (trong tổng số 163 trường đại học, 206 trường cao đẳng), khối đào tạo nghề có 1.800 cơ sở, trong đó có 60 cơ sở đào tạo nghề nông-lâm-ngư. Mỗi năm các cơ sở này đào tạo khoảng 1,1 triệu lao động nông thôn. Để thực hiện dự án “Tăng cường năng lực dạy nghề” thuộc chương trình mục tiêu quốc gia đến năm 2010 mới chỉ có ba trường tiếp cận trình độ khu vực, 60 trường trọng điểm, 50 trường trung cấp nghề, 219 trung tâm dạy nghề cấp huyện.

Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên dạy nghề cho lao động nông thôn hiện nay vừa thiếu, lại vừa yếu, 42 trung tâm dạy nghề không có giáo viên cơ hữu, 39 trung tâm mới có một giáo viên cơ hữu. Nhiều cơ sở dạy nghề của Hội Nông dân mời giáo viên là cán bộ các trường đại học, cao đẳng, trung học về giảng bài, nên vừa ít thực tế, vừa thiếu kinh nghiệm về nông nghiệp. Ở cấp huyện chưa có cán bộ chuyên trách về dạy nghề. Nhiều người làm công tác quản lý cơ sở đào tạo nghề không biết chút gì về chuyên môn, ngành nghề đào tạo. Chất lượng những loại hình đào tạo nghề hiện nay rất thấp, thiếu chuyên sâu, không am hiểu thực tế, chỉ khoảng 3% người trở về làm đúng nghề mình đã học. Nguyên nhân bởi quá nhiều tổ chức, đơn vị tham gia vào việc dạy nghề nhưng lại thiếu sự điều phối, quy hoạch nguồn lực, dẫn đến chồng chéo. Chưa có một cơ quan nào quản lý, kiểm định chất lượng đào tạo nghề.

Chúng tôi cho rằng, hiện nay nước ta đã có đề án “Đào tạo nghề cho nông thôn đến năm 2020” với mục tiêu: Tới năm 2020 lao động nông nghiệp còn khoảng 30% lao động xã hội, tỷ lệ lao động nông nghiệp qua đào tạo đạt 50%, nâng cao thu nhập của nông dân lờn 2,5 lần so với hiện nay. Vấn đề đặt ra: đào tạo như thế nào cho hợp lý, chất lượng cao, mang lại hiệu quả đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới?.

TRẦN CÔNG HUYỀN

 (Xóm 8, xã Cổ Nhuế, Từ Liêm, Hà Nội)