Thành phố Cao Lãnh (Đồng Tháp) có nhiều di tích lịch sử, trong đó có khu mộ Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc-thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đây là công trình văn hóa tâm linh thể hiện tình cảm tri ân của nhân dân Đồng Tháp nói riêng, đồng bào Nam Bộ nói chung đối với nhà chí sĩ nặng lòng yêu nước, thương dân.

Trên vùng đất rộng, khuôn viên mộ là một hồ sen kiến trúc theo hình ngôi sao 5 cánh. Chính giữa hồ được thiết kế một đài sen cách điệu-biểu tượng cho một đời thanh cao, trong sạch của Cụ. Trên mộ có một đỉnh trầm bằng đá Ngũ Hành Sơn, ngày đêm khói hương thơm ngát. Phía trong cùng là ngôi mộ bằng đá hoa cương. Bên trong vòm mộ được phủ bằng một cánh sen úp xuống để che nắng, che mưa. Trên những cánh sen tạc hình chín đầu Rồng-biểu tượng cho dân tộc Việt Nam có dòng dõi “con Rồng, cháu Tiên” và cũng là biểu tượng của vùng châu thổ Đồng bằng sông Cửu Long (chín Rồng). Những cánh sen cũng nói lên sắc thái riêng của nhân dân Đồng Tháp từ lâu đã nổi tiếng qua câu ca dao“Tháp Mười đẹp nhất bông sen”.

Mộ cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc tại Thành phố Cao Lãnh (Đồng Tháp)

Cạnh ngôi mộ là một ngôi nhà truyền thống, bên trong ghi lại những dấu ấn về cuộc đời hoạt động của Cụ được tái hiện qua những “Kỷ vật của Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc” với nhiều hình ảnh, tư liệu về lý lịch và gia đình Cụ. Cụ thi đỗ Phó bảng năm Thành Thái thứ 16. Cụ vào Huế làm Tri huyện từ tháng 10-1909 đến tháng 1-1910. Cụ vào Sài Gòn năm 1911, và đến năm 1920 Cụ trở ra Phan Thiết. Sau thời gian này, Cụ đến Mỹ Tho (nay là tỉnh Tiền Giang), rồi di chuyển nhiều lần trong tỉnh Long Xuyên-Châu Đốc, trú ngụ tại chùa Giồng Thành-Tân Châu, sau đó đến Sa Đéc... Cuối đời, Cụ cư trú tại Cao Lãnh và mất năm Kỷ Tỵ (26-11-1929). Mộ Cụ được an táng cách thị xã Cao Lãnh gần một cây số. Trước đây, nơi này là một khu vườn tre, ao nước khá hoang vu. Về sau, ngôi mộ được trùng tu khá khang trang. Trong hai cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, mặc dù giặc theo dõi gắt gao nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân địa phương thường xuyên chăm sóc mộ Cụ một cách chu đáo.

Hiện nay, đến khu mộ Cụ Phó bảng, du khách còn được chiêm ngưỡng ngôi nhà sàn Bác Hồ được xây dựng theo kiến trúc, hình dáng như nhà sàn Bác Hồ tại Khu di tích Phủ Chủ tịch ở thủ đô Hà Nội.  

Những dịp lễ, Tết, hội hè, giỗ chạp, đã có hàng chục ngàn lượt khách trong và ngoài địa phương hành hương đến viếng thăm mộ Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc. UBND tỉnh Đồng Tháp đã quyết định nâng ngày giỗ Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc hằng năm lên thành lễ hội cấp tỉnh, tổ chức nhiều hoạt động văn hóa tâm linh ý nghĩa nhằm giáo dục thế hệ con cháu hôm nay luôn trân trọng đạo lý và truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”.

Bài và ảnh: TRẦN TRỌNG TRUNG