QĐND - Nghề nón lá thôn Phú Xuyên (xã Phú Châu, Ba Vì, Hà Nội) bắt đầu hình thành từ năm 1954 do cô gái làng Chuông (huyện Thanh Oai), Phạm Thị Nhàn lấy chồng về làng gây dựng. Bởi thế, từ rất lâu, người dân trong làng gọi bà Nhàn với cái tên thân mật: “Bà tổ nghề nón lá”.

Bà Phạm Thị Nhàn.

Với sự chỉ dẫn rất nhiệt tình của người dân, chúng tôi dễ dàng tìm được nhà bà Nhàn. Năm nay đã 90 tuổi, nhưng bà vẫn minh mẫn khi kể cho chúng tôi nghe về nghề làm nón lá. Sinh ra và lớn lên ở làng Chuông (một làng nổi tiếng với nghề nón lá), nên ngay từ nhỏ bà đã rất thành thạo các công đoạn làm ra một chiếc nón lá. Năm 18 tuổi, bà lấy chồng về làng Phú Xuyên và mang theo nghề làm nón lá.

Những năm đầu, bà truyền nghề cho một số người, sau đó tăng dần số lượng. Tới nay, cả làng có hơn 80% số hộ gia đình tham gia làm nón lá. Theo bà Nhàn thì nghề làm nón lá từ người già tới con trẻ ai cũng có thể tham gia, nhất là những lúc nông nhàn. Chị Phan Thị Năm, cán bộ hội phụ nữ xã cho biết: “Nhờ bà Nhàn mà bây giờ ai trong làng cũng có thêm việc khi nhàn rỗi. Nghề làm nón không chỉ góp phần tăng thêm thu nhập, mà còn là điều kiện để xây dựng, củng cố tình làng, nghĩa xóm...”.

 Năm 2000, Nhà nước công nhận nghề làm nón lá ở Phú Xuyên là “làng nghề truyền thống”. Theo đó, năm 2009, Nhà nước đầu tư 100 triệu đồng cho đề án “Tăng cường và phát triển làng nghề”. Ông Nguyễn Xuân Đoàn, Phó chủ tịch UBND xã Phú Châu cho biết: “Được sự quan tâm của Nhà nước, chúng tôi đang mở 5 lớp tập huấn để phổ biến kỹ thuật may, nâng cao tay nghề phát huy nghề nón truyền thống” .

Bài và ảnh: Ninh Thanh