Mới đây, chúng tôi trở lại xóm Chùa, tổ 2, phường Ngọc Thụy, Long Biên, Hà Nội, nơi cách đây gần một năm, ngày 13-10-2007, Báo Quân đội nhân dân có đăng bài phản ánh về 14 hộ gia đình bị dòng nước sông Hồng cuốn trôi mất đất, mất nhà. Tại nơi sạt lở kéo dài mấy trăm mét vẫn là quang cảnh đổ nát, những đống gạch vụn lẫn những mảnh tường nứt, lở, có chỗ trơ lõi sắt. Dưới sông, dòng nước đục ngầu dâng lên khá cao, tiếng ầm ào không to nhưng nhìn rõ hõm xoáy vẫn tiếp tục quẩn về phía sạt lở.

Chúng tôi tìm đến nhà bà Nguyễn Thị Hồng, một trong những hộ bị thiệt hại đầu tiên sau sự cố sụt lở tháng 10 năm ngoái. Bà Hồng ngồi trên bậc cửa đang trông nồi cháo đặt trên bếp than tổ ong. Trên nền nhà, hai đứa cháu nhỏ ngủ lăn lóc. Từ ngày mất nhà, một người quen đã cho bà thuê căn nhà 60m2 lợp tấm phi-brô xi măng này với giá 1,1 triệu đồng/tháng. Bà Hồng kể, từ đời cụ kỵ của bà đã ở mảnh đất ven sông này, bà cũng sinh ra và lớn lên ở đây, nhưng chưa bao giờ chứng kiến cảnh tượng hãi hùng như vậy. Những gì còn sót lại của căn nhà, nơi gia đình bà ở bao nhiêu năm nay chỉ còn là đống gạch vữa ngổn ngang. Hằng đêm, bà vẫn thường giật mình tỉnh giấc. Bà bảo: “Tôi già rồi, chẳng cần gì nhưng cứ nghĩ đến tương lai các cháu mà ứa nước mắt”.

Sau ngày sụt mất nhà, gia đình bà được tổ dân phố, các cấp chính quyền phường đến động viên, hỗ trợ gần 10 triệu đồng. Dịp Tết một số đoàn thể đến tặng quà, thăm hỏi, động viên. Mới đây, bà cùng 7 hộ dân phải di dời khỏi vùng nguy hiểm ở xóm Chùa nhận được quyết định cấp đất tái định cư tại khu X6, phường Thạch Bàn, quận Long Biên. Với bà, đó là niềm vui không thể nào tả nổi, nhưng hiềm một nỗi là không biết lấy tiền đâu để làm nhà?

Ông Hoàng Minh Chính, Phó chủ tịch UBND phường Ngọc Thụy cho biết, đến nay các dự án từ nhỏ đến lớn như kè, chỉnh trang dòng chảy sông Hồng của thành phố mới chỉ là dự kiến, còn làm thế nào và thời gian nào vẫn chưa có phương án cụ thể. Vì vậy cùng với sự chỉ đạo của thành phố, quận, phường đã tuyên truyền nâng cao ý thức người dân trong phòng, chống sạt lở và thiết lập đường dây thông tin từ người dân đến tổ dân phố và trực tiếp đến lãnh đạo phường. Theo dự kiến của các cơ quan chức năng, khả năng nước sông Hồng năm nay còn to hơn, hiện tượng sạt lở sẽ diễn biến phức tạp hơn nên ngay từ đầu mùa mưa UBND phường cùng các tổ dân phố đã rà soát, nắm bắt tình hình nước lên, nước rút và khoanh vùng được 40 hộ ven sông thuộc các tổ 1, 2, 8, 9, 10, 33, 35, 36, 37, 38 nằm trong nguy cơ cao. Ngày 3-6-2008, UBND phường Ngọc Thụy đã thông qua nội dung phương án và các tình huống nằm trong vùng nguy cơ sạt lở trên địa bàn, trong đó phân công nhiệm vụ cụ thể để tổ chức thực hiện phương án và các tình huống nằm trong vùng nguy cơ sạt lở trên địa bàn, trong đó phân công nhiệm vụ cụ thể để tổ chức thực hiện phương án. Ông Chính nhấn mạnh, điều khó khăn và bài toán nan giải nhất của phường Ngọc Thụy trong mấy năm trở lại đây là luôn đối mặt với sạt lở, mất đất, mất nhà, khiến cuộc sống của người dân luôn bất ổn. Về lâu dài, nếu không có biện pháp thiết thực, hiệu quả để trị thủy sông Hồng thì chắc chắn vẫn phải tiếp tục đối mặt với nguy cơ sạt lở.

Phường Ngọc Thụy có diện tích 888,89ha, chia thành 38 tổ dân phố, trong đó có 12 tổ nằm trong vùng bãi. Nơi đây gần ngã ba sông Hồng và sông Đuống. Theo một chuyên gia trong ngành địa chất, hiện tượng sạt lở ở đây chưa thể chấm dứt bởi với những biến động của dòng chảy, địa chất trầm tích dễ xói và tăng tải trọng gây trượt mỗi khi nước dâng cao. Sau khi nước rút, các hàm ếch mới lộ rõ, số hộ dân mất đất, mất nhà sẽ còn tiếp tục tăng.

Trước mối nguy hiểm đang đe dọa nghiêm trọng tính mạng, tài sản người dân trong mùa mưa lũ năm nay, đề nghị chính quyền phường Ngọc Thụy cùng cơ quan cấp quận, thành phố cần chuẩn bị tốt nhất các phương tiện, sức người, sẵn sàng ứng cứu khi có thiên tai xảy ra. Đồng thời, hoạch định trước những phương án sau thiên tai, ổn định tâm lý người dân. Về phía các hộ gia đình, khi có sự cố phải tự giác chấp hành quyết định của chính quyền địa phương để bảo đảm an toàn tuyệt đối tính mạnh, tài sản của mình. Về lâu dài, chính quyền các cấp, cơ quan chức năng nghiên cứu cấp đất vào khu vực trong đê cho những hộ gia đình nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở cao; có phương án nắn dòng chảy, thả kè dọc sông; xử lý nghiêm và ngăn chặn hiệu quả tình trạng khai thác cát trái phép, gây sạt lở đất. Chỉ có như vậy người dân nơi đây mới thật sự yên tâm làm ăn, sinh sống.

KIM DUNG, LÊ HIỀN