Báo Quân đội nhân dân số ra ngày 26-5-2007 đã đăng bài “Hải Phòng: 4 mâu thuẫn trong một vụ án kinh tế”. Bài báo phản ánh việc giải quyết một vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt thuế giá trị gia tăng bằng phương pháp khấu trừ” có quá nhiều câu hỏi chưa được giải quyết tận gốc, làm sai lệch kết quả vụ án, kết tội oan cho người không có hành vi phạm tội trong khi kẻ chủ mưu cầm đầu thì vẫn ở ngoài vòng pháp luật.

Mới đây, vụ án đã được đưa ra xét xử phúc thẩm nhưng đáng tiếc là vẫn chưa đi đến cùng sự thật.

Vũ Tiến là lái xe tư nhân chuyên vận tải hàng hóa tuyến đường Bắc – Nam, thành viên của Hiệp hội vận tải do Công ty TNHH Thắng Lợi (phường Đông Hải, quận Hải An, Hải Phòng) lập ra. Do Tiến là lái xe tư nhân nên sau khi đổ dầu, nhận hóa đơn từ nhân viên bán hàng, Tiến thường vứt đi vì chẳng thể đem những hóa đơn ấy đi thanh toán với ai được. Thế nhưng, khoảng cuối năm 2001, ông Phạm Thế Thanh, Giám đốc của Công ty Thắng Lợi bắt đầu hỏi xin Tiến và các lái xe khác của Hiệp hội vận tải các hóa đơn mua dầu.

Đến giữa năm 2004, Tiến bị cơ quan Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và chức vụ-Công an Hải Phòng triệu tập nhiều lần để xét hỏi về việc lừa đảo chiếm đoạt tiền thuế của Nhà nước với số tiền là 1.758.194.988 đồng. Hóa ra, những hóa đơn mua dầu Tiến “vô tư” cho và ông Thanh lặng lẽ xin dần đã được ông Thanh dùng để kê khai khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT). Tại phiên tòa sơ thẩm, Tiến bị kết tội đồng phạm cùng Phạm Thế Thanh lừa đảo chiếm đoạt tiền thuế GTGT tổng cộng là 1.758.194.988 đồng, bị xử phạt 13 năm tù, buộc phải nộp lại số tiền 508.003.000 đồng nhận được qua 31 phiếu chi trả cho việc bán hóa đơn cho Thanh. Riêng Phạm Thế Thanh, Giám đốc Công ty Thắng Lợi lại “đột ngột” được kết luận là “mắc bệnh tâm thần”.

Vũ Tiến nhiều lần kêu oan và đặt rất nhiều niềm tin vào phiên xử phúc thẩm sẽ làm rõ sự thật của vụ án, xác định đúng mức độ phạm tội của mình nhưng rất tiếc Hội đồng xét xử phúc thẩm đã không đi đến cùng sự thật.

Trước hết, Tòa đã không xác định xem, trong số 540 hóa đơn được xem là chứng cứ của vụ án này, những hóa đơn nào, số lượng bao nhiêu là của Tiến bán (hoặc cho) ông Thanh? Đây là trách nhiệm chứng minh, việc buộc phải làm khi xét xử bởi như thế mới có đủ cơ sở khẳng định tính chất, mức độ phạm tội của Vũ Tiến và mối tương quan giữa Tiến và các cá nhân khác có liên quan trong vụ án.

Ngay trước và trong phiên tòa phúc thẩm, Tiến đề nghị được giám định chữ ký xem chữ ký có đúng do Tiến ký trên hóa đơn không nhưng không được chấp nhận. Theo Thẩm phán chủ tọa phiên tòa phúc thẩm thì: “Lời khai của bị cáo Vũ Tiến tại cơ quan điều tra là có nhận số tiền trên, phù hợp với lời khai của các bị cáo khác, nên đủ căn cứ để kết luận bị cáo đã phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Do vậy, việc cho giám định chữ ký tại 31 phiếu chi của Công ty TNHH Thắng Lợi là không cần thiết”.

Tại phiên phúc thẩm, đại diện Cục Thuế Hải Phòng tiếp tục khẳng định: “Hành vi gian dối trong kê khai hoàn thuế của lãnh đạo Công ty Thắng Lợi đã được phát hiện và ngăn chặn kịp thời. Tiền của Nhà nước, cụ thể ở đây là tiền thuế, cũng chưa bị chiếm đoạt đồng nào”. Như thế, Công ty Thắng Lợi chưa chiếm đoạt được tiền thuế thì lấy đâu tiền để cho Tiến hưởng lợi 508.003.000 đồng? Câu hỏi này cũng không được Hội đồng xét xử giải đáp thông qua việc xét hỏi tại Tòa.

Theo quy định tại Điều 72, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, “Lời nhận tội của bị can, bị cáo chỉ có thể được coi là chứng cứ nếu phù hợp với các chứng cứ khác của vụ án. Không được dùng lời nhận tội của bị can, bị cáo làm chứng cứ duy nhất để kết tội”. Với chứng cứ duy nhất để Hội đồng xét xử kết tội bị cáo chỉ là… lời khai, trong khi những chứng cứ có thể chứng minh bị cáo này có phạm tội hay không lại không được Tòa cho giám định theo yêu cầu của các luật sư và bị cáo, cuối cùng, HĐXX phúc thẩm chỉ cải sửa bản án sơ thẩm, giảm hình phạt đối với Vũ Tiến từ 13 năm tù giam xuống còn 7 năm tù giam. Trong khi đó tiến trình đi tìm sự thật nhằm xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật trong vụ án… đã không được tiếp tục.

Cũng tại phiên tòa phúc thẩm, luật sư Nguyễn Văn Cường bảo vệ quyền lợi cho bị cáo Vũ Tiến, đặt câu hỏi: Vì sao ông Phạm Thế Thanh, Giám đốc Công ty TNHH Thắng Lợi, kẻ chủ mưu gian dối trong việc kê khai tiền khấu trừ thuế, sau khi bị khởi tố “đột nhiên” bị bệnh tâm thần và được các cơ quan tố tụng “bắt buộc đi chữa bệnh”, đồng thời tách ra khỏi vụ án này để “xử lý sau”. Liệu đó có phải là một cách “né” tội của ông Thanh? Tuy nhiên, Hội đồng xét xử cũng như đại diện Viện kiểm sát đều chưa đưa ra câu trả lời.

ĐỖ PHÚ THỌ