Tòa án nhân dân tỉnh Đắc Lắc vừa đưa ra xét xử sơ thẩm vụ án “Tranh chấp mua bán cổ phiếu” giữa 9 nguyên đơn với Công ty cổ phần Đầu tư-Xuất nhập khẩu Đắc Lắc (Inexim Đắc Lắc). Đây là vụ kiện tranh chấp cổ phiếu đầu tiên ở Đắc Lắc.

Quang cảnh phiên tòa giải quyết tranh chấp cổ phiếu.

Năm 2004, UBND tỉnh Đắc Lắc có chủ trương thành lập Công ty cổ phần Bia Sài Gòn-Đắc Lắc (Sadabeco), với tổng vốn đầu tư gần 200 tỷ đồng, công suất 25 triệu lít/năm. Theo dự kiến, ban đầu có các cổ đông gồm các doanh nghiệp Nhà nước và các tổ chức công đoàn doanh nghiệp huy động vốn cá nhân tham gia góp vốn thành lập. Trong đó Công ty Đầu tư-Xuất nhập khẩu (ĐTXNK) Đắc Lắc đăng ký góp 14 tỷ đồng, Công đoàn Công ty ĐTXNK Đắc Lắc góp 12 tỷ đồng. Thời gian này, Công ty ĐTXNK Đắc Lắc đang trong giai đoạn cổ phần hóa, khó khăn về tài chính, nên chỉ góp được 2,235 tỷ đồng; trong khi đó Công đoàn Công ty ĐTXNK Đắc Lắc huy động được 13,765 tỷ đồng của 136 thành viên, tổng cộng cả Công ty và Công đoàn Công ty ĐTXNK Đắc Lắc góp 16 tỷ đồng. Ngày 30-6-2006, số tiền trên được nộp vào Sadabeco để mua 1.600.000 cổ phần thành lập Sadabeco. Trước đó, ngày 7-6-2005, ông Vân Thành Huy-Giám đốc Công ty ĐTXNK Đắc Lắc ký văn bản thỏa thuận với ông Phạm Thanh Đản-Chủ tịch Công đoàn Công ty ĐTXNK Đắc Lắc về việc: Cử Giám đốc Công ty ĐTXNK Đắc Lắc làm người đại diện cho các cổ đông tại Sadabeco, có trách nhiệm cấp giấy chứng nhận tạm thời cho các cá nhân góp vốn và Công ty ĐTXNK Đắc Lắc đứng tên trên cổ phiếu sáng lập. Sau 3 năm góp vốn vào Sadabeco, người góp vốn được nhận giấy chứng nhận cổ phiếu của Sadabeco. Quyền lợi của cá nhân mua cổ phiếu ban đầu được hưởng như phần vốn góp của công ty. Ngày 27-4-2007, Công ty ĐTXNK Đắc Lắc tiến hành xong cổ phần hóa, lấy tên là Công ty cổ phần ĐTXNK Đắc Lắc (Inexim Đắc Lắc). Sau khi cổ phần hóa, Inexim Đắc Lắc trực tiếp đứng tên trên giấy chứng nhận cổ phần có giá trị 16 tỷ đồng, tương ứng 1.600.000 cổ phần ở Sadabeco. Ngày 17-7-2007, Sadabeco tăng vốn điều lệ, ưu tiên các cổ đông hiện hữu đã góp vốn thành lập Sadabeco được mua cổ phần theo tỷ lệ 2/1 (2 cổ phần hiện hữu mua được 1 cổ phần). Inexim Đắc Lắc được mua 800.000 cổ phần tương ứng 8 tỷ đồng. Giám đốc Inexim Đắc Lắc đã bàn bạc với Chủ tịch công đoàn Công ty tiến hành họp để đưa ra phương án phân phối việc mua cổ phiếu cho thành viên công đoàn. Theo đó, phía Công ty mua 440.000 cổ phần; các cá nhân thành viên công đoàn được mua 360.000 cổ phần. Các cá nhân thành viên công đoàn góp vốn mua cổ phần sáng lập Sadabeco được mua theo tỷ lệ 5/1 (5 cổ phần hiện hữu được mua một cổ phần), người nhiều nhất không quá 2.500 cổ phần. Các đoàn viên công đoàn đang công tác tại Công ty cổ phần ĐTXNK Đắc Lắc (kể cả người không mua cổ phần sáng lập) được mua mỗi người 1.600 cổ phần. Không đồng tình việc phân chia mua cổ phần của công ty và Công đoàn Công ty ĐTXNK Đắc Lắc, 9 thành viên công đoàn công ty gồm ông Trần Trọng Liên, Nguyễn Đức Toàn, Nguyễn Trung Kiên… là những người góp vốn mua 328.500 cổ phần sáng lập Sadabeco, tương đương 3,285 tỷ đồng, đứng đơn khởi kiện Inexim Đắc Lắc ra Tòa kinh tế-Tòa án nhân dân tỉnh Đắc Lắc. Nguyên đơn đòi được đứng tên trên giấy chứng nhận sở hữu cổ phần tương ứng với phần vốn góp tại Sadabeco, đòi được quyền mua cổ phần tăng vốn điều lệ theo tỷ lệ 2/1, nghĩa là có 328.500 cổ phần hiện hữu phải được mua thêm 164.250 cổ phần. Sau nhiều lần hòa giải không thành, ngày 12-2-2008, Tòa án nhân dân tỉnh Đắc Lắc đưa vụ án ra xét xử.

Đây là vụ kiện tranh chấp cổ phiếu đầu tiên ở tỉnh Đắc Lắc nên Tòa kinh tế-Tòa án nhân dân tỉnh Đắc Lắc còn “lúng túng” trong việc xác định nội dung vụ án. Trong quá trình thụ lý hồ sơ, lần thứ nhất: Vụ kiện được xác định “Tranh chấp giữa công ty và các cổ đông góp vốn trong công ty”; lần thứ hai lại xác định bổ sung nội dung “Tranh chấp hoạt động phân phối mua cổ phần bia Sài Gòn-Đắc Lắc và tranh chấp về việc đứng tên trong giấy chứng nhận góp vốn của công ty”; lần thứ ba, trước khi đưa ra xét xử, tòa xác định “Tranh chấp về mua cổ phiếu”.

Tại phiên tòa, Tòa đã lập luận Inexim Đắc Lắc chỉ là pháp nhân đại diện đứng tên trên giấy chứng nhận sở hữu cổ phần cho một nhóm người góp vốn thành lập Sadabeco; không có quyền sở hữu đối với 1.367.500 cổ phần của các cá nhân là đoàn viên công đoàn. Quyền được cấp giấy chứng nhận cổ phần 9 nguyên đơn tại Sadabeco cũng đương nhiên được xác lập kể từ ngày 2-2-2008. Vì vậy, Hội đồng xét xử không cần thiết phải xem xét yêu cầu này tại phiên tòa. Tòa chấp nhận và tuyên cho 9 nguyên đơn được quyền mua 164.250 cổ phần ưu tiên tăng vốn điều lệ của Sadabeco theo tỷ lệ hai cổ phần hiện hữu được mua thêm một cổ phần.

Thế nhưng luật sư Tạ Quang Tòng, người bảo vệ quyền lợi cho Inexim Đắc Lắc đã bác bỏ và cho rằng: “Công ty Sadabeco được thành lập theo qui định của Luật Doanh nghiệp, theo đó Inexim Đắc Lắc là một trong các thành viên sáng lập Sadabeco. Rõ ràng Inexim Đắc Lắc là cổ đông sáng lập và cổ phiếu của Inexim Đắc Lắc đang có là cổ phiếu ghi danh, theo quy định của điều lệ và luật thì 3 năm sau, những cổ phiếu này mới được chuyển cho người khác. Như vậy 9 nguyên đơn đòi đứng tên trên cổ phiếu là trái pháp luật. Việc Hội đồng xét xử chỉ xem xét đến việc mua cổ phiếu tăng thêm mà không cần biết đến việc ai mới là người được mua cổ phiếu tăng vốn điều lệ của Sadabeco là không đúng quy định của pháp luật. Vì theo thông báo của Hội đồng quản trị Công ty Sadabeco, phải là cổ đông của Công ty Sadabeco mới được mua thêm cổ phần theo tỷ lệ 2/1. Rõ ràng trong trường hợp này, 9 nguyên đơn chưa phải là cổ đông của Sadabeco, họ chỉ là người góp tiền vào Inexim Đắc Lắc để Inexim Đắc Lắc tham gia vào Công ty Sadabeco”.

Không đồng tình với quyết định của bản án sơ thẩm số 3/2008/KDTM-ST, Inexim Đắc Lắc đã kháng án lên Tòa phúc thẩm-Tòa án nhân dân tỉnh Đắc Lắc. Hy vọng rằng tại phiên tòa phúc thẩm sắp tới, Tòa án nhân dân tỉnh Đắc Lắc sẽ có một bản án hợp tình, hợp lý và đúng pháp luật.

Bài và ảnh: BÌNH ĐỊNH-MẠNH LINH