Mặt tiền Trung tâm Thương mại trái cây quốc gia Hòa Khánh.

Xây dựng trên diện tích rộng 12ha tại xã Hòa Khánh, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang, Trung tâm Thương mại trái cây quốc gia (TMTCQG) Hòa Khánh là công trình hợp tác kinh tế giữa tỉnh Tiền Giang và Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn (SATRA). Với tổng vốn được phê duyệt 97 tỉ đồng, trong đó, SATRA đầu tư gần 48 tỉ đồng vào các cụm hạng mục: Siêu thị trái cây bán sỉ, siêu thị bán lẻ và nhà hàng; cửa hàng thiết bị nông nghiệp; kho trữ lạnh, kho thường, kho mát; nhà nghỉ và văn phòng điều hành… Vốn ngân sách của tỉnh Tiền Giang đầu tư về phần hạ tầng với 22 hạng mục như san nền, hệ thống thoát nước, điện toàn khu, sân đường nội bộ, mái che… với tổng kinh phí 36 tỉ đồng.

Với địa thế khá thuận lợi “tiền lộ hậu sông” - mặt tiền là Quốc lộ 1A, phía sau là con kênh lớn chảy ra sông Trà Lọt nối liền với hệ thống kênh rạch tự nhiên và diện tích vườn cây ăn trái hàng chục ngàn héc-ta của các huyện Cái Bè, Cai Lậy, Trung tâm TMTCQG được kỳ vọng là đầu mối tiêu thụ trái cây lớn nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, từ khi đưa vào khai thác (đầu năm 2006) đến nay, hoạt động kinh doanh của trung tâm không hiệu quả như mong đợi, các nhà đầu tư đã và đang tìm mọi cách tháo gỡ, nhằm cứu vãn tình hình.

Theo thiết kế, Trung tâm TMTCQG là một khu dịch vụ liên hợp, gồm siêu thị tự chọn (kinh doanh các mặt hàng thực phẩm chế biến, hóa mỹ phẩm, trái cây, rau củ...), kho trữ lạnh, khu bán sỉ, siêu thị bán lẻ trái cây, nhà hàng, khách sạn, bến cảng, chi nhánh ngân hàng giao dịch, bưu chính... và khu vực kinh doanh trái cây với 40 gian hàng và khu vực chuyên bán sỉ trái cây với nhiều quầy, sạp… Theo các nhà đầu tư, Trung tâm này sẽ kết nối với Cụm công nghiệp An Thạnh, khu vực chợ gạo Bà Đắc (huyện Cái Bè), tạo thành chuỗi các đầu mối tiêu thụ hàng nông sản của nông dân trong khu vực. Với kỳ vọng ấy, hạ tầng kỹ thuật của Trung tâm được xây dựng khang trang, mặt tiền dài gần 500m chạy dọc Quốc lộ 1A, mặt hậu có âu thuyền được đầu tư quy mô, hiện đại. Mặc dù được đầu tư lớn, "hoành tráng", thế nhưng sau khi khai trương (cuối năm 2005) Trung tâm chỉ hoạt động được ít ngày, sau đó tạm ngừng, rồi lại khai trương... và cũng chỉ hoạt động cầm chừng. Để duy trì hoạt động của Trung tâm đúng như chức năng ban đầu, phía SATRA và tỉnh Tiền Giang đã đầu tư thêm vào đây hàng chục tỷ đồng, xây dựng hạ tầng, bến bãi, nhà xưởng, siêu thị... nhưng khung cảnh vẫn ảm đạm.

Vừa qua, chúng tôi đến Trung tâm, chỉ thấy vài sạp bán lẻ trái cây. Ngoài sân của trung tâm chỉ thấy có vài chiếc xe của khách ghé chơi chứ không phải là xe ô tô tải lên, xuống hàng hóa…

Trước tình hình kinh doanh không hiệu quả và không thể mời gọi đầu tư tiếp, tháng 9-2008, UBND tỉnh Tiền Giang đã trao đổi với SATRA, bàn phương án xin phép cho chuyển đổi công năng hoạt động thành Trung tâm kinh doanh tổng hợp và dịch vụ nông nghiệp, đổi tên mới là: “Trung tâm Thương mại dịch vụ - chế biến nông sản Tiền Giang” với chi phí đầu tư lên đến 562,7 tỉ đồng. Theo phương án này, SATRA sẽ xây dựng nơi đây thành Trung tâm tồn trữ và phân phối nông sản gồm kho gạo, đóng gói gạo xuất khẩu và tiêu thụ nội địa; Trung tâm chế biến gạo, trái cây và thực phẩm gồm nhà máy chế biến nông sản và thực phẩm xuất khẩu; Trung tâm thương mại dịch vụ gồm hệ thống siêu thị, nhà hàng; Trung tâm dịch vụ nông nghiệp…

Với hướng chuyển đổi công năng mới, bước đầu SATRA đã thực hiện việc cho thuê mặt bằng, biến siêu thị trái cây (theo thiết kế ban đầu) của Trung tâm thành… nơi buôn bán nước mắm. Nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, việc kinh doanh nước mắm ở đây không hiệu quả. Đối tác cũng đã rút lui.

Theo các chuyên gia kinh tế, trong thời điểm hiện nay, việc đầu tư xây dựng siêu thị tự chọn và chủ yếu kinh doanh mặt hàng trái cây tại Trung tâm TMTCQG Hòa Khánh, (Tiền Giang) là thật sự không phù hợp. Mới đây, sau khi thăm dò, SATRA Tiền Giang lại tiếp tục bàn cách chuyển đổi phương thức kinh doanh trong thời gian tới.

Trung tâm TMTCQG Hòa Khánh đã được đầu tư kinh phí xây dựng cả trăm tỉ đồng, đã đi vào hoạt động được 4 năm, 3 lần chuyển đổi phương thức kinh doanh nhưng vẫn không hiệu quả, gây lãng phí lớn cho xã hội. Để tháo gỡ những bất cập này, các nhà đầu tư nên thận trọng khi quyết định các phương án, cần tìm đúng lời giải bài toán để tránh lãng phí.

Bài và ảnh: HOÀI GIANG