Thiết lập "phòng tuyến" từ xã, bản

Những năm gần đây, số người nghiện ma túy và hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy ở khu vực biên giới nước ta diễn biến phức tạp, tính chất ngày càng manh động, nguy hiểm. Thiết lập “bức tường” ngăn chặn thẩm lậu ma túy là cuộc chiến đầy gian khổ, cam go; ngoài lực lượng nòng cốt là Bộ đội Biên phòng, cần có sự "vào cuộc" tích cực của cấp ủy, chính quyền các địa phương trên tuyến biên giới, nhất là từ cơ sở.

Nhiều "điểm nóng" ma túy dọc đường biên

Theo Cục Phòng, chống tội phạm ma túy (TPMT) Bộ đội Biên phòng (BĐBP): Các đối tượng tội phạm đã hình thành nhiều đường dây ma túy lớn, chuyển ma túy từ khu vực “tam giác vàng” về tập kết ở các tụ điểm sát biên giới để chuyển vào Việt Nam. Nhiều tụ điểm có quy mô lớn, hoạt động bởi các nhóm tội phạm có vũ trang, sử dụng vũ khí "nóng" sẵn sàng chống trả lực lượng chức năng.

Đối tượng Thò A Dính và Thào Choi cùng tang vật 12 bánh hê-rô-in, 41.000 viên ma túy tổng hợp bị Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên phối hợp với Công an tỉnh Phong Xa Lỳ (Lào) bắt giữ tháng 3-2009.

Tuyến biên giới Việt-Lào, ở ngoại biên, vẫn tồn tại gần 80 tụ điểm thường xuyên tập kết số lượng ma túy lớn, hoạt động bởi các toán có “máu mặt”. Ở nội biên, hàng trăm đường dây ma túy cũng đang hoạt động ở 75/173 xã biên giới. Tuyến biên giới Việt-Trung, hiện có gần 50 đường dây ma túy hoạt động ở 36 xã biên giới, trọng điểm là khu vực Móng Cái (Quảng Ninh); Tân Thanh, Chi Ma, Đồng Đăng (Lạng Sơn); Mường Khương (Lào Cai)... Đáng chú ý, hoạt động vận chuyển tiền chất, nhựa cần sa, ma túy tổng hợp qua biên giới Việt Nam-Trung Quốc gần đây tăng đột biến. Tuyến biên giới Việt Nam - Cam-pu-chia, phát hiện hàng chục tụ điểm ma túy phức tạp ở ngoại biên và ở 34/140 xã biên giới nội biên, trọng điểm là địa bàn Mộc Bài, Xa Mát, Cà Tum (Tây Ninh); Tịnh Biên, Long Bình, Vĩnh Ngươn (An Giang); Bình Hiệp (Long An)… Các đối tượng thường từ Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh miền Tây lợi dụng buôn bán, thăm thân sang Cam-pu-chia mua bán, vận chuyển ma túy về Việt Nam tiêu thụ.

Tuyến biển, đảo hoạt động chủ yếu vẫn là bán lẻ và tổ chức sử dụng chất ma túy trái phép, nhưng diễn ra ở nhiều địa bàn, với hơn 300 tụ điểm có quy mô khác nhau, tập trung tại các khu du lịch, cảng biển thuộc Hải Phòng, Nam Định, Khánh Hòa, thành phố Vũng Tàu… Việc tái trồng cây thuốc phiện cũng xuất hiện tại một số địa phương như Sơn La, Lai Châu, Điện Biên...

Trong 7 tháng đầu năm 2009, Bộ Tư lệnh BĐBP tiếp tục chỉ đạo quyết liệt tăng cường năng lực, phương tiện và mở rộng các biện pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy trên các tuyến và địa bàn trọng điểm. BĐBP đã bắt tổng cộng 446 vụ, 608 đối tượng; thu giữ gần 50kg hê-rô-in, hơn 27,6kg thuốc phiện; hơn 158.000 viên ma túy tổng hợp; 42,495kg cần sa, 23 khẩu súng, 179 viên đạn các loại, 8 xe ô tô, 175 xe gắn máy... cùng nhiều tài sản, tang vật liên quan. Tuy nhiên, theo đánh giá của lực lượng chức năng BĐBP, hoạt động của tội phạm ma túy vẫn diễn biến phức tạp; lượng ma túy thẩm lậu qua biên giới còn nhiều. Việc phối hợp giữa các đơn vị chuyên trách phòng, chống ma túy chưa thực sự đồng bộ, nên việc phát hiện, đấu tranh các chuyên án có khi còn bị "cắt đoạn", thiếu tính thống nhất. Phía ngoại biên đối diện với địa bàn các tỉnh Điện Biên, Sơn La, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị... vẫn tồn tại hàng chục tụ điểm tập kết ma túy với số lượng lớn chờ thời cơ là bọn tội phạm vận chuyển ma túy qua biên giới vào nội địa nước ta. Nếu không giải quyết được các tụ điểm trên thì khả năng ngăn chặn ma túy ngay từ biên giới chưa thực sự đạt hiệu quả cao, vững chắc...

Những vướng mắc cần tháo gỡ

Trao đổi với chúng tôi, Thiếu tướng Nguyễn Sinh Xô, Cục trưởng Cục Phòng, chống ma túy BĐBP cho biết: Khu vực biên giới chịu "sức ép" lớn từ tình hình ma túy ở ngoại biên. Địa bàn này chủ yếu là vùng rừng núi hiểm trở, khó kiểm soát, đời sống của đồng bào các dân tộc còn nhiều khó khăn, dân trí thấp... là điều kiện để tệ nạn ma túy có “đất” tồn tại và các đối tượng tội phạm ma túy lợi dụng lôi kéo người dân tham gia vận chuyển, mua bán ma túy. Lực lượng phòng, chống tội phạm ma túy của BĐBP tuy đã được tăng cường nhưng còn mỏng, thẩm quyền hạn chế, phương tiện, công cụ hỗ trợ phục vụ phòng, chống ma túy còn thiếu nhiều; chủ yếu mới tập trung ở địa bàn trọng điểm nên rất khó khăn trong ngăn chặn ma túy trên toàn tuyến. Công tác phối hợp với lực lượng chức năng nước bạn còn hạn chế, nhất là thiếu kinh phí, phương tiện để giúp đỡ, phối hợp với lực lượng nghiệp vụ nước bạn cùng đánh án.

Công tác tuyên truyền phòng, chống ma túy ở khu vực biên giới chưa thường xuyên, liên tục, chưa có sự phối hợp chặt chẽ của cấp ủy, chính quyền cơ sở ở từng xã, bản, buôn làng... do vậy chưa hình thành được phòng tuyến vững chắc trong cộng đồng dân cư, góp phần ngăn ngừa tội phạm buôn bán ma túy ngay từ biên giới. Song song với công tác phòng, chống tội phạm ma túy, BĐBP tăng cường xây dựng cơ sở chính trị, thế trận lòng dân gắn với thực hiện các dự án, giúp cải thiện đời sống kinh tế, văn hóa ở vùng sâu, vùng xa. Tuy nhiên, ở nhiều xã, bản biên giới, điều kiện kinh tế-xã hội của đại bộ phận nhân dân còn khó khăn; năng lực quản lý, điều hành của chính quyền còn hạn chế, chưa thực sự là cầu nối chuyển tải chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với nhân dân. Chính vì cuộc sống đói kém, lạc hậu, nên việc nảy sinh tội phạm ma túy còn nhiều. Siêu lợi nhuận do buôn bán ma túy cũng thúc đẩy một số người lao vào buôn bán ma túy bất chấp pháp luật.

Về chế tài pháp luật trong lĩnh vực này còn bất cập, nhất là thẩm quyền điều tra của BĐBP chưa đầy đủ.Theo luật định, thẩm quyền của BĐBP chỉ điều tra ban đầu, sau 7 ngày phải bàn giao cho cơ quan Công an. Khoảng thời gian trên quá ngắn, gây khó khăn trong công tác đấu tranh khai thác tài liệu và đối tượng, nên đấu tranh không triệt để, hạn chế hiệu quả điều tra của BĐBP. Luật cũng còn những bất cập cần sớm được sửa đổi, bổ sung như: Quy định khởi tố điều tra được thực hiện ở 3 cấp (cấp Cục phòng, chống ma túy; BĐBP tỉnh và cấp đồn Biên phòng) nhưng lệnh bắt đối tượng thì cấp Cục và BĐBP tỉnh không có thẩm quyền, phải về cấp đồn Biên phòng "xin" lệnh... Do BĐBP chưa có hệ thống trại tạm giam, tạm giữ... nên việc quản lý, khai thác đối tượng phạm tội bị bắt giữ gặp nhiều khó khăn, hạn chế hiệu quả điều tra mở rộng vụ án.

Bài và ảnh: PHAN ANH- ĐỨC CHÍNH