Suy dinh dưỡng ở trẻ em hiện vẫn khá phổ biến tại tất cả các vùng miền trong cả nước, thể hiện rõ nhất tại các vùng khó khăn: Tây Bắc, Tây Nguyên và Bắc Trung Bộ. Mục tiêu của nước ta trong thời gian tới là giảm suy dinh dưỡng trẻ em thể nhẹ cân xuống dưới 20%, giảm suy sinh dưỡng thể thấp còi xuống dưới 25%; thanh toán tỷ lệ suy dinh dưỡng hơn 30% ở tất cả các tỉnh và vùng sinh thái trong cả nước và khống chế tỷ lệ trẻ thừa cân béo phì ở mức dưới 5%.

Theo số liệu thống kê của Bộ Y tế trong dự án phòng, chống suy dinh dưỡng trẻ em giai đoạn 2001-2005 cho thấy, tỷ lệ trẻ bị suy dinh dưỡng thể nhẹ cân ở trẻ em trong cả nước hiện vẫn chiếm 26,6%. Bên cạnh đó là hơn hai triệu trẻ bị thấp lùn và 337.000 trẻ bị suy dinh dưỡng nặng. Số trẻ này chủ yếu tập trung ở các vùng Tây Nguyên, Tây Bắc, Bắc Trung Bộ với tỷ lệ trung bình khoảng 35%. Còn theo Viện Dinh dưỡng, (Bộ Y tế), cả nước hiện có khoảng 30% trẻ em rơi vào tình trạng thiếu vitamin A cận lâm sàng (giảm lượng vitamin A trong máu). Đây là một hiện tượng nguy hiểm, là yếu tố khiến số trẻ em bị còi xương, tỷ lệ nhiễm trùng, viêm phổi ngày một tăng.

Nguyên nhân của tình trạng trên là do hầu hết trẻ em bị suy dinh dưỡng không được chăm sóc đúng cách. Suy dinh dưỡng do thiếu protein năng lượng là tình trạng thiếu dinh dưỡng quan trọng và phổ biến ở trẻ em nước ta. Biểu hiện của bệnh: Trẻ chậm lớn, dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn (tiêu chảy và viêm đường hô hấp); một số trẻ suy dinh dưỡng. Đối với những gia đình nghèo, con em họ bị suy dinh dưỡng là vì “không có gì ăn”, còn người giàu cũng suy dinh dưỡng vì “không biết ăn gì cho đúng”. Một thực trạng đang diễn ra tại các thành phố, thị xã là các gia đình giàu thường "nạp" cho con đủ thứ trên đời mà không cần biết thứ đó có thực sự cần thiết cho con hay không, kết quả trẻ vẫn bị suy dinh dưỡng… Không ít trẻ là con nhà giàu, bố mẹ đầy đủ điều kiện nuôi dưỡng vẫn suy dinh dưỡng, chậm lớn... Có bé khi mới sinh nặng tới gần 4 kg, đến 4 tháng tuổi nặng 8kg nhưng đến 2 tuổi chỉ cao 80cm, nặng chưa đến 9kg, khi đi kiểm tra đã bị suy dinh dưỡng độ 2. Để khắc phục tình trạng trên, Bộ Y tế đã xây dựng Dự án phòng, chống suy dinh dưỡng giai đoạn 2006-2010 với mức kinh phí dự kiến lên đến 500 tỷ đồng. Mục tiêu của Chương trình là giảm trẻ em thể nhẹ cân xuống dưới 20%, giảm suy dinh dưỡng thể thấp còi xuống dưới 25%, thanh toán các tỉnh và các vùng có tỷ lệ suy dinh dưỡng ở mức cao và khống chế béo phì ở trẻ em dưới 5%. Đây chính là nỗ lực mà Đảng, Nhà nước nhằm đưa nước ta ra khỏi danh sách các nước có tỷ lệ suy dinh dưỡng ở mức cao theo phân loại của Tổ chức Y tế thế giới. Các chuyên gia hàng đầu về dinh dưỡng ở nước ta đã đưa ra khuyến cáo: Phát hiện tình trạng suy dinh dưỡng của trẻ sớm và có biện pháp chăm sóc thích hợp sẽ góp phần quan trọng giúp trẻ phát triển bình thường về trí tuệ. Quan tâm đến con trẻ, chăm sóc con trẻ theo khoa học chính là góp phần thúc đẩy kinh tế và gìn giữ cho thế hệ sau một tương lai khỏe mạnh. Thời gian qua, các chương trình can thiệp dinh dưỡng thường tập trung ưu tiên cho hai đối tượng bà mẹ và trẻ em. Đây là một hướng đi mang tính chiến lược lâu dài, bởi khi áp dụng chiến lược dinh dưỡng sớm chính là bảo đảm dinh dưỡng tối ưu ngay từ giai đoạn đầu tiên của chu kỳ vòng đời. Do vậy, chăm sóc bà mẹ giai đoạn trước khi có thai và 3 tháng đầu của thai là điều kiện tiên quyết, quyết định sự phát triển chiều cao, cân nặng sơ sinh của trẻ và hạn chế tình trạng sinh non.

Nhưng, hiện còn rất nhiều bà mẹ, nhất là các bà mẹ ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa rất thiếu kiến thức về chế độ dinh dưỡng cho trẻ em, thậm chí cho ngay cả với bản thân mình. Ở những nơi này, tình trạng cho trẻ ăn bột quá sớm cùng với chế độ ăn thiếu protein, thiếu thành phần dầu mỡ đã góp phần đẩy tỷ lệ trẻ em bị suy dinh dưỡng ngày một cao. Cũng xuất phát từ vấn đề thiếu kiến thức, nhiều bậc cha mẹ đã vô tình làm tăng nặng bệnh tình của con mình, nhất là các trường hợp trẻ bị mắc bệnh tiêu chảy. Các bà mẹ thường áp dụng chế độ ăn kiêng cho con, từ đó dẫn đến việc trẻ bị mất nước, thiếu chất dinh dưỡng nghiêm trọng và suy dinh dưỡng là điều không thể tránh khỏi. Do vậy, việc tuyên truyền thay đổi nhận thức tiến tới thay đổi hành vi của các bà mẹ mới là yếu tố mang tính quyết định trong cuộc chiến chống suy dinh dưỡng trẻ em.

VIỆT PHƯƠNG