Vừa qua, Đường dây nóng báo Quân đội nhân dân nhận được ý kiến của bạn đọc ở xã Dĩnh Kế, thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang phản ánh về việc: Chợ ngã ba Kế được đầu tư xây dựng hơn 700 triệu đồng từ tiền đóng góp của nhân dân, chợ xây xong, chưa họp được một buổi nào và trở thành nơi tập kết rác thải, gây ô nhiễm môi trường. Nhóm phóng viên phòng Bạn đọc và Cộng tác viên báo Quân đội nhân dân vừa về xã Dĩnh Kế để tìm hiểu tình hình.

Trước đây, xã Dĩnh Kế có chợ Kế truyền thống, họp 5 ngày 2 phiên, bán đủ các loại hàng hóa từ thực phẩm, kim khâu, cuộn chỉ; đây còn là đầu mối của các mặt hàng nông sản, gỗ. Nhưng do nhu cầu lưu thông, phân phối trên địa bàn, những năm gần đây tại ngã ba Kế, cách chợ Kế khoảng 700m đã hình thành chợ "cóc". Ban đầu chỉ là vài ba hộ buôn, bán nhỏ lẻ, sau dần thành chợ. Mùa hè, chợ họp từ 16 giờ đến 18 giờ 30 phút; mùa đông họp từ 15 giờ đến 17giờ 30 phút. Dần dần chợ "cóc" được mang một cái tên mới: Chợ ngã ba Kế.
Chợ biến thành nơi… đổ rác.

Nhiều người dân trong vùng cho rằng, chợ ngã ba Kế là nơi cung cấp thực phẩm, rau xanh cho cán bộ, công nhân viên và nhân dân vùng lân cận, đặc thù của chợ là mua nhanh, bán nhanh. Do chợ ở sát đường giao thông nên những khi chợ họp, cảnh người, xe, hàng hóa tràn ra vỉa hè, nhiều khi tràn cả ra đường gây ách tắc giao thông, làm mất trật tự và nguy hiểm cho người và các phương tiện qua lại nơi đây.

Để khắc phục tình trạng này, năm 2000, UBND xã Dĩnh Kế đã đề nghị với lãnh đạo UBND thị xã Bắc Giang (nay là thành phố Bắc Giang) xây dựng chợ cạnh ngã ba Kế. Tổng số tiền đầu tư cho công trình lên tới hơn 700 triệu đồng và hoàn toàn do các hộ buôn bán đóng góp. Chợ có diện tích khoảng 3.000m², phía mặt giáp đường xây dựng 28 ki-ốt, phía trong là khoảng sân rộng làm nơi họp chợ. Sau khi xây dựng chợ xong, UBND xã đã bố trí, sắp xếp nhân dân vào họp chợ. Nhưng theo phản ánh của người dân thì chợ chưa họp được ngày nào và từ năm 2001 đến nay nơi này đã trở thành điểm tập kết rác thải của Công ty Môi trường đô thị thành phố Bắc Giang.

Trung bình mỗi ngày có từ 8 đến 10m³ rác thải được tập kết ở đây, mặc dù Công ty Môi trường có cho xe đến chở đi song không xuể. Rác thải tồn ứ lâu ngày gây mất vệ sinh và ảnh hưởng đến sức khỏe của các hộ dân sống quanh đó. Việc này kéo dài từ năm 2001 đến nay, người dân đã kiến nghị nhiều lần nhưng vẫn chưa được giải quyết. Nhiều người dân cho rằng, việc xây dựng chợ ở đây là quá lãng phí, không cần thiết vì đã có chợ Kế chính rồi. Quá trình khảo sát, quy hoạch chợ ngã ba Kế thiếu hợp lý, không sát với thực tế nên dẫn đến tình trạng chợ vừa xây xong đã bỏ hoang. Một số người dân sống ở gần chợ ngã ba Kế cho biết: Lẽ ra chỉ cần quy hoạch lại một khu đất phía trong để làm nơi mua bán cho bà con thì UBND xã lại xây hẳn thành chợ với số tiền đầu tư lớn như vậy. 28 ki-ốt cho thuê giờ đây đã trở thành nhà ở của các chủ thuê.

Đem những băn khoăn, thắc mắc của người dân trao đổi với ông Lương Đức Hiền, Chủ tịch UBND xã Dĩnh Kế, chúng tôi được biết: Do chợ Kế chính bị xuống cấp và thực tế phát sinh của địa phương nên đã trình lên cấp trên xin xây dựng chợ ngã ba Kế. Năm 2001, khi chợ ngã ba Kế xây dựng xong, chính quyền địa phương đã rất "vất vả" mới đưa được dân vào trong chợ họp. Nhưng chỉ được một thời gian thì chợ tự đóng cửa. Người dân vẫn tụ tập họp chợ ngoài đường, không có người quản lý, đôn đốc nên không ai vào trong chợ.

Hiện tại đúng là chợ ngã ba Kế đang là nơi tập kết rác thải; trung bình mỗi ngày có từ 1 đến 2 xe ô tô đến gom rác (khoảng 5-6 xe gom rác nhỏ/ô tô). Số rác thải này chủ yếu là rác thải sinh hoạt của 800 hộ dân của bảy thôn thuộc đường Giáp Hải và đường Lê Lợi. Ngày lễ, tết, lượng rác có thể nhiều hơn nhưng địa phương cũng xác định chỉ là địa điểm tập kết rác tạm thời trong khi chờ tìm một địa điểm khác phù hợp hơn. Đúng là có tình trạng ô nhiễm môi trường, chủ yếu là mùi hôi, đôi khi cũng có cảnh rác không được dọn hết còn vương trên mặt đường. Chợ Kế chính của địa phương đã được đầu tư, xây dựng lại với diện tích 7.000m² sẽ khai trương trở lại vào tháng 11-2006, còn chợ ngã ba Kế đang được khảo sát để xây dựng làm chợ đầu mối của tỉnh Bắc Giang. UBND xã sẽ vận động bà con vào chợ Kế chính buôn bán cho ổn định, còn 28 ki-ốt đã cho thuê với giá khoảng 30 triệu/25 năm sẽ được thanh lý(?), nhất là sau khi kiểm tra các chủ thuê và sử dụng không đúng với mục đích đã nêu trong hợp đồng.

Chợ là một phần tất yếu trong đời sống xã hội, xây dựng chợ phục vụ nhu cầu mua sắm của nhân dân, địa phương nào cũng làm. Nhưng bỏ ra hơn 700 triệu để xây dựng chợ và biến thành nơi đổ rác như ở xã Dĩnh Kế, thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang thì thật khó chấp nhận. Bài học này sẽ rất có ích khi tỉnh Bắc Giang đang tiến hành khảo sát chợ ngã ba Kế để xây dựng một chợ đầu mối với diện tích hơn 30.000m² và các địa phương khác đang chuẩn bị xây dựng chợ phục vụ yêu cầu kinh tế xã hội. Yêu cầu đặt ra là các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương khi xây dựng chợ cần khảo sát, quy hoạch hợp lý, phù hợp với đặc điểm tình hình của từng địa phương mới đem lại hiệu quả, đồng thời không gây lãng phí tiền của của Nhà nước và nhân dân.

Bài, ảnh: Kiều Nga và Thu Hương