Trong số gần 36.000 vụ vi phạm lâm luật bị phát hiện năm 2006, có hơn 6900 vụ khai thác, phá rừng trái phép với diện tích rừng bị phá hơn 3160ha. Đáng chú ý, diện tích rừng trồng bị thiệt hại lên tới gần 2300ha, tăng hơn 10 lần so với năm 2005. Nhiều khu rừng giáp ranh giữa các tỉnh, huyện... bị chặt phá kiệt quệ và thực sự trở thành những "điểm nóng" phá rừng, chống người thi hành công vụ.

Những "điểm nóng"

Theo Cục Kiểm lâm, Bộ NN-PTNT, năm 2006 tại các tỉnh Trung Bộ và Tây Nguyên tình trạng chặt phá rừng diễn biến phức tạp và gay gắt, trong đó trọng điểm là Lâm Đồng 1673ha, Kon Tum gần 800ha, Đắk Nông 415ha... Nạn khai thác gỗ trái phép "nóng" nhất tại khu vực giáp ranh các tỉnh: Gia Lai-Kon Tum, Đắk Nông- Bình Phước, Lâm Đồng-Đắk Nông. Chỉ trong 7 tháng đầu năm 2006, gần 1100ha rừng trồng thuộc rừng phòng hộ đầu nguồn Thạch Nham huyện Sơn Hà, Quảng Ngãi bị chặt phá tan hoang trong khi chính quyền và cơ quan chức năng địa phương không kiểm soát được tình hình. Bình Phước cũng là một trong những tỉnh "dẫn đầu" về "phá rừng" trong năm 2006 với 1385ha.

Lực lượng kiểm lâm đã tổ chức nhiều đoàn công tác liên ngành kiểm tra tình hình giải quyết các "điểm nóng" phá rừng trái phép tại các tỉnh Đắc Nông, Bình Phước, Lâm Đồng. Tỉnh Bình Phước trong năm qua đã thu hồi hơn 4000ha đất rừng bị bao chiếm trái phép, giao cho các hộ đồng bào tại chỗ lấy đất sản xuất. Tỉnh Đắc Nông thu hồi gần 1200ha đất, chủ yếu là đất rừng bị phá từ các năm 2004 đến 2006. Tỉnh Lâm Đồng triển khai các biện pháp quyết liệt ngăn chặn nạn phá rừng tại Vườn quốc gia Cát Tiên và khu vực rừng giáp ranh với tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận.

Cây trong rừng đang bị lâm tặc đốn từng ngày từng giờ (ảnh: Internet).

Đáng chú ý, tại phía bắc khu vực giáp ranh tỉnh Bắc Kạn với các huyện Bình Gia, Tràng Định, Lạng Sơn; giữa hai tỉnh Hà Tĩnh-Quảng Bình, nhiều xã của huyện Võ Nhai, Thái Nguyên… hình thành các đường dây phá rừng, khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép, có tổ chức, đông người, chống đối quyết liệt khi lực lượng chức năng truy quét, xử lý. Số vụ chống người thi hành công vụ gây hậu quả nghiêm trọng ở các tỉnh phía bắc chiếm gần 40% tổng số vụ trong toàn quốc.

Truy quét mạnh, xử lý nghiêm

Bộ trưởng Bộ NN-PTNT vừa có công điện chỉ đạo các địa phương thực hiện các biện pháp cấp bách bảo vệ, phòng cháy, chữa cháy rừng. Ngành kiểm lâm tỉnh Quảng Nam tham mưu cho Thường vụ Tỉnh ủy ra chỉ thị về tăng cường các biện pháp quản lý, bảo vệ, phát triển rừng, đặc biệt là nâng cao trách nhiệm quản lý Nhà nước của các cấp chính quyền. UBND tỉnh Quảng Bình chỉ đạo chính quyền các huyện kiểm tra, xử lý, tháo dỡ ngay các cơ sở cưa xẻ gỗ thành lập trái phép; giám sát chặt chẽ các tổ chức, cá nhân chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, tránh lợi dụng để phá rừng trái phép.

Lực lượng kiểm lâm hai tỉnh Thanh Hoá-Nghệ An xây dựng quy chế phối hợp cụ thể bảo vệ rừng giáp ranh, thống nhất các nội dung, biện pháp phối hợp, chế độ thông tin hai chiều; quy định rõ trách nhiệm của mỗi bên. Nguyên tắc phối hợp được xác định theo từng cấp chính quyền; trường hợp cần thiết khi có yêu cầu của một bên thì bên kia có trách nhiệm tham gia phối hợp. Lãnh đạo hai tỉnh, các huyện giáp ranh đã tiến hành nhiều cuộc giao ban theo quy định của quy chế phối hợp. Chi cục kiểm lâm các tỉnh Tây Nguyên điều tra, xác định nhiều điểm nóng phá rừng tại huyện Kbang (Gia Lai) Sa Thầy, Ngọc Hồi, Đăk Glei, Đắk Hà (Kon Tum). Các đoàn công tác liên ngành tỉnh Đắk Nông và các huyện đã thu hồi 1160ha đất rừng bị lấn chiếm trái phép; lực lượng kiểm lâm vận động nhân dân sau khi trả lại đất sẽ tiếp tục được trồng rừng hoặc xây dựng các dự án nông, lâm nghiệp...

Tăng cường hiệu quả phối hợp

Mặc dù nhiều địa phương, ở các địa bàn giáp ranh đã ký kết quy chế phối hợp bảo vệ rừng, truy quét các tổ chức, cá nhân phá rừng, điều tra, xử lý các đối tượng vi phạm, nhưng một số nơi sự phối hợp còn mang tính hình thức, hiệu quả thấp. Cá biệt, một số địa phương, cơ sở, chưa có biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn nạn phá rừng. Kinh phí truy quét lâm tặc còn hạn chế, ảnh hưởng không nhỏ đến việc phối hợp các lực lượng truy quét trong tỉnh cũng như với tỉnh bạn. Một số địa bàn lực lượng kiểm lâm còn mỏng, trong khi lâm tặc và các đối tượng chống đối đông, hung hãn, không đủ sức ngăn chặn sự chỉ đạo của chính quyền chưa mạnh tay, phối hợp các lực lượng thiếu chặt chẽ. Đặc biệt, một số cán bộ cơ sở, nhất là ở cấp xã thiếu gương mẫu, còn tham gia lấn chiếm, mua bán đất dẫn đến mất niềm tin của quần chúng, không đủ sức lãnh đạo, ngăn chặn nạn phá rừng, chống đối có tổ chức. Trong điều kiện chuyển đổi cơ chế, khá nhiều lâm trường không đủ điều kiện về nhân lực, kinh phí để tổ chức bảo vệ rừng.

Theo ông Hà Công Tuấn, Cục trưởng Cục Kiểm lâm, một trong những giải pháp ngăn chặn hiệu quả nạn phá rừng là công tác quy hoạch đất ở, đất sản xuất cho đồng bào tại chỗ phải được tiến hành khẩn trương, công khai; gắn kiểm tra, truy quét với tuyên truyền vận động nhân dân bảo vệ rừng theo các chương trình 135, 661. Phải có cách nhìn nhận mới về khai thác rừng trồng, theo hướng khai thác có kế hoạch gắn với trồng mới để người làm rừng sống được nhờ nghề rừng, chứ không chỉ dừng ở việc khoanh nuôi, bảo vệ, trong khi nhu cầu gỗ lâm sản của rừng trồng khá cao, gỗ trồng đang "có giá". Ngành kiểm lâm cũng đang thực hiện sắp xếp lại lực lượng của ngành theo hướng gắn kiểm lâm với địa bàn; đổi mới phương thức kiểm tra, kiểm soát lâm sản, kiên quyết xoá các tụ điểm khai thác, mua bán lâm sản trái phép trên địa bàn và khu vực giáp ranh, đặc biệt coi trọng điều tra, xử lý bằng được những chủ đầu nậu, kẻ cầm đầu đường dây. Kiểm lâm các địa phương cũng đang tích cực thu hồi những diện tích rừng, đất trồng rừng được giao không đúng đối tượng, vượt hạn mức theo quy định hiện hành để giao lại cho đồng bào tại chỗ canh tác, bảo vệ, hạn chế thấp nhất việc khai hoang diện tích mới, đốt rừng làm nương rẫy...

HÀ THÁI- ANH TUẤN