Quyết liệt hơn nữa

Cách đây ba năm, Chủ tịch UBND huyện Mường Lát nói với tôi: “Ma túy đã và đang làm cho Mường Lát kiệt quệ, với tỉ lệ đói nghèo toàn huyện tới 50%”. Bây giờ trở lại, cảm nhận của chúng tôi là tình hình ma túy ở đây đã qua thời “hoành hành” nhưng “cuộc chiến” phòng, chống loại tội phạm này vẫn rất phức tạp và phải tiến hành quyết liệt hơn nữa.

Thủ phạmmột vụ án buôn bán ma túy do Đội trinh sát Đồn biên phòng 493 bắt giữ tại Pù Nhi (Mường Lát, Thanh Hóa).

Giữa tháng 6-2008, chúng tôi đến công tác tại Đồn biên phòng Pù Nhi (Mường Lát) cũng là lúc các chiến sĩ Đội trinh sát trong đồn đang làm thủ tục bàn giao hai tội phạm buôn ma túy mà các anh vừa bắt được đêm hôm trước, với tang chứng 50 gam hê-rô-in và các vật chứng rất rõ ràng. Thiếu tá Phan Văn Thân, Phó đồn trưởng trinh sát cho biết: “Tình hình tội phạm ma túy trong khoảng hai năm trở lại đây ở Mường Lát đã “lắng” xuống rất nhiều, nhưng số tội phạm, số vụ thì không hề giảm. Riêng đồn Pù Nhi đã tổ chức bắt giữ hàng chục vụ mỗi năm. Nếu có thêm lực lượng, phương tiện, việc bắt giữ tội phạm ma túy có thể tiến hành hiệu quả hơn”.

Mấy năm trước, “bão ma túy” tràn về Mường Lát làm khoảng 400 người dân, thậm chí cả nhữnggiáo viên từ dưới xuôi lên “cắm bản” cũng dính vào mê cung tội lỗi của “ả phù dung”. Thông tin hàng chục giáo viên ở Mường Lát “dính” nghiện, gây “sốc” không chỉ dư luận ở Thanh Hóa mà cả nước. Cơ quan, ban ngành chức năng của tỉnh, của huyện đã vào cuộc quyết liệt với rất nhiều giải pháp nhằm triệt phá các đường dây buôn bán, vận chuyển ma túy thâm nhập vào Mường Lát. Các tên trùm ma túy bị bắt giữ, nhiều vụ đánh án nổi tiếng của công an, bộ đội biên phòng khiến tội phạm ma túy ở đây nao núng. Tuy nhiên, qua khảo sát ở một số bản thuộc các xã Tam Chung, Tén Tằn, Mường Lát, Mường Lý, Pù Nhi, chúng tôi được biết: Bọn tội phạm tổ chức mua bán ma túy với khối lượng nhỏ trong từng bản vẫn xảy ra “như cơm bữa”. Số người mắc nghiện mới vẫn còn nhiều. Cán bộ, chiến sĩ trinh sát thuộc các đồn biên phòng dọc tuyến biên giới cũng thừa nhận thực trạng trên. Theo các anh, hoạt động của bọn tội phạm ngày càng tinh vi hơn, xảo quyệt hơn. Một số đường dây buôn bán lớn bị bóc gỡ nhưng chính con nghiện lại hình thành các đường dây buôn bán nhỏ phục vụ “nhu cầu” của mình.

Tiếp tôi trong căn nhà tuềnh toàng của mình ở bản Pù Ngùa (Pù Nhi), T.V.H thừa nhận đã nghiện ma túy 15 năm và nói: “Bây giờ không có thuốc không chịu được! Tiền không có, thuốc lại hiếm, nên phải đi làm thuê mới có tiền mua thuốc. Hôm nào mệt, không có tiền đành ở nhà dùng lại xái”. Tôi hỏi: “Làm thế nào để biết người có “thuốc” mà mua?”. T.V.H bảo: “Chẳng cần đi đâu, họ đến tận nhà rao bán. Đi đường, họ giấu kỹ lắm. Phụ nữ thì giấu vào chỗ kín. Đàn ông thì nhét vào hậu môn. Có người cầm ngay trên tay nếu bị vây bắt, vứt luôn vào bụi phi tang. Họ chẳng mang nhiều đâu, mang ít thôi, để nếu có bị bắt mức án cũng nhẹ, đi tù vài năm lại về “làm ăn” tiếp”.

Nguyên nhân và giải pháp

Mường Lát trở thành “tụ điểm ma túy” trước hết bởi huyện rất gần “tam giác vàng”. Xét theo đường chim bay, Mường Lát cách “tam giác vàng” không xa nên được xem như “cửa ngõ” để các đối tượng vận chuyển ma túy từ nước ngoài thẩm lậu vào nước ta.

Yếu tố thứ hai khiến việc phòng, chống tệ nạn nghiện hút ma túy ở Mường Lát gặp khó khăn là đồng bào các dân tộc thiểu số trước đây đã có một thời trồng cây thuốc phiện. Số cụ già nghiện thuốc phiện hàng chục năm hiện nay còn nhiều. Việc vận động các cụ bỏ thuốc rất khó khăn. Hút thuốc trở thành một thói quen xấu của người già, khiến những người trẻ tuổi bị cuốn theo. Các đội vận động quần chúng của bộ đội biên phòng, đội xây dựng cơ sở của bộ đội và công an đã tổ chức hàng nghìn buổi tuyên truyền lớn, nhỏ nhưng hiệu quả đạt được còn hạn chế.

Cái khó thứ ba cũng là điểm cốt yếu bởi tình trạng đời sống kinh tế của đại bộ phận người dân Mường Lát còn nghèo (tỷ lệ hộ đói nghèo theo tiêu chí mới ở các xã mà chúng tôi khảo sát thường hơn 70%. Khá nhất là xã Tén Tằn, tỷ lệ hộ nghèo cũng chiếm 51%). Dân trí thấp, việc tiếp cận các giá trị văn hóa tiên tiến, văn minh của đồng bào nơi đây rất chậm chạp. Cùng với đó là tập quán du canh, du cư càng gây không ít khó khăn đối với chính quyền địa phương trong công tác quản lý, giám sát các đối tượng, tội phạm ma túy. Trong khi, lực lượng phòng, chống ma túy ở Mường Lát hiện vẫn khá mỏng. Lực lượng chuyên trách phòng, chống ma túy của Công an huyện chỉ được biên chế 9 người. Các xã biên giới có đồn biên phòng nhưng đội trinh sát thuộc các đồn quân số ít. Bên cạnh việc tham gia phòng, chống ma túy, các đội trinh sát còn là lực lượng nòng cốt giúp dân xóa đói, giảm nghèo, giữ gìn an ninh biên giới...

Đồng chí Hơ Nọ Tụa, Bí thư Đảng ủy xã Pù Nhi cho biết: “Giải pháp cơ bản, lâu dài cho cuộc chiến phòng, chống ma túy vẫn là giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa phòng và chống”.

Thực hiện chủ trương trên, gần 100 bản trên toàn huyện Mường Lát đang được tuyên truyền, từng bước triển khai một cuộc “cách mạng” về trồng trọt và chăn nuôi. Các mô hình trồng lúa nước, trồng ngô lai hai vụ, xúc tiến mô hình VAC giúp đồng bào tự chủ về lương thực, nâng cao mức sống chính là cách tạo ra sức mạnh nội sinh, giúp đẩy lùi các tệ nạn. Toàn huyện cũng đang thực hiện dự án định canh, định cư của Chính phủ với số vốn hàng trăm tỷ đồng. Đời sống kinh tế khá sẽ giúp cho trình độ dân trí và văn hóa lên cao, công tác tuyên truyền sẽ thấm sâu hơn vào nhân dân để người dân có nhận thức đúng, chủ động xây dựng “phòng tuyến nhân dân” trong cuộc chiến chống ma túy.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh hoạt động triệt phá các đường dây đưa ma túy vào nước ta cũng cần được tăng cường. Mong muốn của cấp ủy, chính quyền và đồng bào ở đây là lực lượng chuyên trách về phòng, chống ma túy của bộ đội biên phòng, công an được tăng cường về số lượng. Tuy nhiên, theo Thiếu tá Phan Văn Thân: Ngoài vấn đề về lực lượng, hiện tại, các chiến sĩ đặc nhiệm làm nhiệm vụ phòng, chống buôn bán, vận chuyển ma túy trái phép đang rất thiếu về các trang thiết bị chuyên dụng, chó nghiệp vụ v.v.. Anh Thân cho biết: “Đồn chúng tôi vừa bắt quả tang ba đối tượng đưa ma túy từ bên kia biên giới vào Việt Nam. Bọn tội phạm cho ma túy vào túi ni-lông rồi nuốt vào trong bụng. Chúng tôi không có máy móc chuyên dụng, nên phải rất khéo léo và kiên trì theo dõi đối tượng nhiều ngày mới có đủ chứng cứ để bắt giữ”.

Đó cũng là điều rất đáng chú ý để công tác phòng, chống ma túy không chỉ ở Mường Lát, mà trên nhiều địa bàn khác đạt được hiệu quả cao, góp phần giữ vững sự bình yên cho vùng biên cương Tổ quốc, giữ chân đồng bào yên tâm ở lại xây dựng quê hương, làng bản.

Bài và ảnh: HỒNG HẢI và CTV