 |
|
Một trong nhiều chiếc giếng cổ của làng cổ Phước Tích (Thừa Thiên - Huế ) |
Hiện nay, tại nhiều khu vực nông thôn vẫn khai thác nguồn nước giếng khơi (giếng tự đào) để dùng. Vào mùa mưa lũ, ngập nước, giếng thường bị nhiễm bẩn. Để khắc phục tình trạng này, anh Lê Văn Thưa (Quảng Bình) đã có sáng kiến “Giữ sạch nước giếng ở vùng lũ lụt”. Đây là ý tưởng từng đoạt giải ba trong cuộc thi “Phát hiện sáng kiến bảo vệ môi trường” do đài Tiếng nói Việt Nam tổ chức. Xin giới thiệu để bạn đọc tham khảo.
Giếng nước là sản phẩm đã có từ ngàn xưa gắn bó phục vụ cho con người. Giếng chính là cái bình chứa nước thông với nguồn nước ngầm (kể cả nước lụt). Mỗi khi có ngập lụt, nước giếng thường bị ô nhiễm nặng, gây khó khăn về nước sạch và dẫn đến nguy cơ gây ra các loại dịch bệnh cho người dân.
Thông thường, sau khi nước rút, để có nước sạch, người dân thường sử dụng phương pháp truyền thống như thau, nạo vét giếng. Cách này vừa mất thời gian vừa dẫn tới nguy cơ vỡ thành giếng hoặc bị bùn cát dưới đáy đùn lên làm hỏng giếng. Một phương pháp khác mà nhiều người sử dụng là dùng hóa chất như phèn chua, clo-ra-min để làm trong và tẩy trùng. Cách này khá tốn kém mà nước lại có mùi, ít nhiều kèm theo độc hại khi sinh hoạt. Vì vậy, muốn khắc phục hậu quả ô nhiễm nước giếng sau lũ lụt trước hết phải hiểu cơ cấu của giếng để có cách xử lý phù hợp. Giếng khơi thực chất là chiếc bình chứa nước nằm lọt trong cái "bình" không gian chứa giếng (gồm lòng đất, nước ngầm, mặt đất, kể cả nước lụt). Giếng nước hoạt động theo nguyên tắc vật lý, đó là cân bằng áp lực về chất lỏng (nước) giữa hai bình thông nhau. Bình nhỏ là giếng, thông với bình lớn là không gian chứa giếng. Nước được thẩm thấu qua đất, cát, sỏi, đá… lọc sạch vào giếng. Khi gặp lũ lụt, nước dâng cao vượt qua thành giếng gây nhiễm bẩn. Vì vậy, để giữ cho nước sạch ta nên bịt miệng giếng lại trước khi nước lụt bên trên kịp vượt qua thành giếng. Giải quyết việc bịt miệng giếng này rất đơn giản, ít tốn kém, chỉ cần một tấm ni-lông, một sợi dây buộc miệng giếng, ngăn cách nước giếng với nước ngập là được. Thời điểm bịt miệng giếng nhất thiết phải trước khi nước lụt tràn đến và giếng phải có thành cao hơn mặt đất. Đến lúc nước rút, chỉ việc mở tấm bịt miệng giếng ra, nước phía dưới vẫn trong như vốn có, khác với nước bên ngoài đang đục ngầu. Như thế, người dân có thể dùng nước sạch được ngay.
Gia đình anh Lê Văn Thưa đã ứng dụng giải pháp "Giữ sạch nước giếng ở vùng lũ lụt" nhiều lần, kết quả đều rất tốt. Nếu áp dụng rộng rãi cách làm này, những nơi thường xuyên ngập lụt không còn lo cảnh thiếu nước sạch. Đây là cách bảo vệ nguồn nước giếng đơn giản, không tốn kém, rất phù hợp với mọi cộng đồng dân cư, đặc biệt là ở miền Trung và vùng đồng bằng sông Cửu Long.
HƯƠNG LÊ