Phòng, tránh bệnh dại

Tiêm vắc-xin phòng bệnh dại tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP Hồ Chí Minh. Ảnh: Quốc Khải

QĐND - Bệnh dại là bệnh do vi-rút dại (rabies virus) gây nên - là một bệnh truyền nhiễm vi-rút cấp tính của hệ thần kinh trung ương dẫn đến tử vong. Bệnh dại được ghi nhận từ cách đây hơn 3000 năm và có thể gặp ở tất cả động vật có vú và bệnh lây truyền chủ yếu do các chất tiết bị nhiễm, thường do vết cắn, vết liếm của động vật mắc bệnh dại. Đây là bệnh dễ phòng ngừa, nhưng khả năng cứu sống ở người phát bệnh lại rất thấp. Tỷ lệ tử vong sau khởi phát của bệnh dại lên tới gần 100%.

Bệnh dại là một bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của con người. Mỗi năm thế giới có 60.000 đến 70.000 ca tử vong do bệnh dại. Còn theo Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, bệnh dại đang lưu hành hầu hết ở các tỉnh, thành phố ở nước ta. Từ 1990 đến 1995, trung bình mỗi năm cả nước có từ 350 đến 500 ca tử vong do bệnh dại. Từ 1996 đến 2007, sau khi Chính phủ triển khai tăng cường phòng chống bệnh dại, số ca tử vong đã giảm đáng kể khoảng 100 người/năm, nhưng lại có tới 400.000 người phải tiêm phòng do bị súc vật cắn. Hiện nay, tại nhiều địa phương đã xảy ra bệnh dại và đã có không ít trường hợp tử vong do bệnh dại.

Ví dụ, tại tỉnh Lao Cai, từ đầu tháng 5, trên địa bàn 2 huyện Mường Khương và Si Ma Cai đã xuất hiện bệnh chó dại. Sau khoảng 10 ngày hai địa phương đã dập tắt được dịch. Thế nhưng, đầu tháng 6 đến nay, bệnh chó dại xuất hiện trở lại tại hai huyện nêu trên và đã có 26 người bị chó dại cắn (tháng 5 có 15 người). Còn tại TP Hồ Chí Minh, trong tháng 4 vừa qua, trung bình mỗi ngày có 20 bệnh nhân mới đến Bệnh viện Bệnh nhiệt đới để tiêm phòng dại do bị chó cắn. Còn ở tỉnh Phú Yên và Bà Rịa - Vũng Tàu, số người bị súc vật cắn phải đi tiêm phòng dại tuy không nhiều, nhưng đã có ca tử vong do sự chủ quan của người dân.

Có thể nói, bệnh dại hiện đang vào mùa, trong khi đó tại hầu hết các địa phương trong cả nước tình trạng thả chó chạy rông ngoài đường và không rọ mõm vẫn còn khá phổ biến. Đây thực sự là nỗi lo của toàn xã hội. Chúng ta đều biết, bệnh dại do một loại vi-rút hướng thần kinh từ chó, mèo, chuột mang mầm bệnh truyền sang người qua vết cắn, cào cấu hoặc do tiếp xúc trực tiếp với nước dãi từ con bệnh. Triệu chứng thể hiện khi chó, mèo mắc bệnh dại biểu hiện ở 2 thể: Thể điên cuồng và thể bại liệt. Ở thể điên cuồng: Thời kỳ đầu, chó thay đổi thói quen hằng ngày, bứt rứt, hung dữ hoặc vui mừng, quấn quít lấy chủ. Sang thời kỳ kích thích: Chó chạy lung tung, hỗn loạn, có khi vồ bóng, vồ mồi vô hình, sợ nước, sợ gió, sợ ánh sáng, bỏ chạy gặp gì cũng cắn kể cả chủ nó; ở thể bại liệt: chó trở nên buồn bã, thường nằm thu mình trong bóng tối, hàm trễ xuống, lưỡi thè ra, chảy nhiều nước bọt, dần dần liệt nửa thân mình rồi chết.

Những người không may bị chó, mèo… cắn, trước tiên phải rửa vết thương nhiều lần bằng xà phòng đặc, rửa lại bằng nước sạch, dùng cồn 700 hoặc cồn Iod 1% sát trùng vết thương, sau đó, đến các đội vệ sinh phòng dịch để tiêm phòng vắc-xin dại hoặc huyết thanh kháng dại (tùy theo vị trí vết cắn). Tuyệt đối không được xoa ớt, liếc dao lên vết cắn hoặc uống các loại thuốc nam khác.

Để ngăn ngừa bệnh dại, tránh những cái chết thương tâm có thể xảy ra, mọi tổ chức, cá nhân nuôi chó, mèo cần thực hiện tốt các quy định sau: Thứ nhất, chó, mèo nuôi từ 3 tháng tuổi trở lên phải tiêm phòng bắt buộc vắc-xin dại (1 lần/năm). Mùa hè nắng nóng là điều kiện tốt nhất cho bệnh dại bộc phát. Thứ hai, không thả chó chạy rông ngoài đường, nơi công cộng. Thứ ba, khi đưa chó, mèo ra đường phải có chủ dẫn, có các phương tiện bảo vệ như: Dây xích, khớp mõm và có giấy chứng nhận đã tiêm phòng dại trong thời gian còn hiệu lực. Thứ tư, khi chó, mèo cắn người, thì chủ nuôi chó, mèo phải nhốt cách ly và báo cho cơ quan thú y gần nhất để theo dõi.

Quan trọng nhất là chính quyền các địa phương trong cả nước, nhất là các địa phương đã có dịch xảy ra cần sớm ban hành quyết định đình chỉ, hoặc đình chỉ tạm thời việc vận chuyển, giết mổ, kinh doanh thịt chó trên địa bàn. Yêu cầu UBND cấp quận, huyện phải khẩn trương thành lập Ban Chỉ đạo phòng, chống bệnh dại cấp huyện, cấp xã; quản lý nghiêm việc nuôi nhốt chó trên địa bàn. Tổ chức tiêm phòng bệnh dại cho đàn chó, phấn đấu tiêm phòng dại cho 100% số chó trên địa bàn. Bên cạnh đó, có biện pháp bắt buộc người bị chó dại cắn và nghi dại phải tiêm phòng vắc-xin phòng bệnh dại. Hướng dẫn và vận động người nuôi, chăm sóc chó, người giết mổ chó, phải tuân thủ các quy định. Ngoài ra, tập trung tuyên truyền về công tác phòng, tránh bệnh dại cho người dân. Bên cạnh đó phối hợp với chính quyền cơ sở tăng cường kiểm tra, kiểm soát và xử lý những hành vi vi phạm về vận chuyển, giết mổ kinh doanh chó, mèo trên toàn địa bàn, kiên quyết không để một trường hợp tử vong vì bệnh chó dại cắn xảy ra.

Bác sĩ Hòa Bình