Nỗi lo gia tăng bệnh sốt rét

Quân y BĐBP cấp phát thuốc phòng sốt rét cho bà con dân bản.

Đột biến sốt rét

Biểu đồ theo dõi tình hình sốt rét ở các xã biên giới thuộc hai huyện vùng cao Hướng Hóa và Đak Rông tại Ban quân y Bộ đội Biên phòng Quảng Trị tăng trong các tháng gần đây. Mức độ tăng giữa tháng 5 và tháng 6 là 27,3%; giữa tháng 6 và tháng 7 là 63,1%. Thống kê trên toàn tuyến (bao gồm cả các xã nội địa) thì mức tăng chênh lệch giữa hai tháng 6 và 7 là 127,941%; tăng so với cùng kỳ năm trước 40,90%, tập trung nhiều ở các xã biên giới và những địa phương có giao lưu, buôn bán với nước bạn. Đặc biệt các xã như: A Dơi sốt rét tăng hơn 350%, Hướng Lập là 200%, Pa Tầng là 120%... nếu không được phát hiện sớm và có biện pháp ngăn chặn tích cực thì nguy cơ sốt rét bùng phát thành dịch lớn là cận kề.

Nguyên nhân vẫn là do yếu tố chủ quan của con người. Tỷ lệ nằm màn ở các xã vùng cao còn quá thấp, có nơi chỉ đạt 30,36% trong khi tỷ lệ cấp màn bình quân đạt 2,12 người/màn và 2,4 màn/hộ dân. Đa số các bản làng, người dân chưa thực hiện triệt để các biện pháp hạn chế, ngăn chặn muỗi sinh sôi như vệ sinh nhà cửa, thôn, bản sạch sẽ, thoáng mát. Chưa thấy được thiệt hại về sức khỏe, kinh tế do sốt rét gây ra. Một nguyên nhân khác là hệ thống y tế địa phương còn nhiều bất cập, mạng lưới y tế thôn, bản hoạt động kém hiệu quả nên việc giám sát tình hình sốt rét không kịp thời. Cấp ủy, chính quyền một số địa phương, nhất là thôn, bản chưa có sự quan tâm đúng mức đến công tác lãnh đạo phòng, chống sốt rét ở địa bàn do mình quản lý, phụ trách; còn có tư tưởng chủ quan, giao trắng cho y tế xã mà thiếu kiểm tra, đôn đốc. Các biện pháp can thiệp của ngành y tế chưa đủ mạnh và chưa có những giải pháp cụ thể mang tính đột biến để ngăn chặn căn bệnh sốt rét gia tăng.

Kiềm chế sốt rét-nhiệm vụ cấp bách

Sự cố gắng của ngành y tế dự phòng tỉnh và phối hợp từ tỉnh đến huyện, xã và ngành quân y BĐBP đã đem lại hiệu quả tích cực. Theo trung tá, bác sĩ Nguyễn Chí Khanh-Chủ nhiệm Quân y BĐBP Quảng Trị thì từ tháng 4-2007, Ban quân y Biên phòng tỉnh đã đưa ra dự báo năm nay tình hình bệnh sốt rét rất dễ gia tăng. Để chủ động đối phó, Ban đã tổ chức tập huấn cho đội ngũ quân y các đồn biên phòng và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giám sát địa bàn, song do tình hình sốt rét tăng quá nhanh, vượt ra khỏi tầm dự đoán nên công tác ngăn chặn gặp phải rất nhiều khó khăn.

Cũng từ thông tin do bác sĩ Phùng Xuân Tý-Giám đốc Trung tâm y tế dự phòng tỉnh Quảng Trị cung cấp thì ngành y tế dự phòng đã huy động tối đa nhân lực, vật lực, hóa chất, thuốc men xuống địa bàn để kiềm chế tốc độ gia tăng sốt rét. Tập trung vào các xã vùng sâu, vùng xa, với quyết tâm không để xảy ra dịch bệnh và không để bệnh nhân tử vong do sốt rét, lực lượng y tế đã tiến hành lấy 1.129 lam máu xét nghiệm ký sinh trùng và phun hóa chất diệt muỗi đạt khoảng 300.000m²; cấp thuốc dự phòng sốt rét cho hơn 1.000 trường hợp, tẩm màn bằng hóa chất cho hàng nghìn hộ gia đình. Riêng lực lượng Quân y BĐBP trong một tháng đã cử ba đoàn công tác đến các địa bàn vùng sâu, vùng xa để ngăn chặn sốt rét với kết quả, xét nghiệm 372 lam máu, phun hóa chất diệt muỗi 38.000m² cho các đồn, trạm biên phòng và nhân dân trên địa bàn quản lý; tẩm được 240 màn và cấp thuốc dự phòng cho 213 trường hợp...

Đến thời điểm này, bệnh sốt rét cơ bản đã được kiềm chế. So với tháng 7 thì tháng 8 đã giảm 35,1% số người mắc sốt rét và nguy cơ bùng phát thành dịch đã được đẩy lùi.

Để sốt rét không còn đe dọa cuộc sống

Trước hết phải thiết lập cho được đường dây chuyển tải thông tin từ các bản làng đến với xã, huyện và tỉnh một cách nhanh nhất. Người chịu trách nhiệm chính là nhân viên y tế thôn, bản song với mức phụ cấp chỉ 100.000 đồng/tháng như hiện nay thì việc yêu cầu họ phải toàn tâm, toàn ý với công việc xem chừng khó thực hiện vì họ còn phải lo toan miếng cơm, manh áo cho gia đình họ. Không giống vùng đồng bằng “bệnh nhân tìm đến thầy thuốc”, đối với vùng cao thì ngược lại “thầy thuốc phải tìm đến bệnh nhân” nên với khoản phụ cấp khiêm tốn ấy, họ sẽ không thể hoàn thành nhiệm vụ bằng tinh thần trách nhiệm cao nhất.

Thực tế những năm vừa qua cho thấy, đối với các xã vùng cao biên giới, nếu địa phương nào có lực lượng Quân y BĐBP tăng cường cho trạm xá xã thì nơi ấy công tác giám sát y tế được tiến hành chặt chẽ hơn và việc thực hiện chế độ báo cáo cũng nhanh hơn, thường xuyên hơn, đầy đủ hơn. Vậy giữa BĐBP và Sở Y tế, Trung tâm y tế dự phòng tỉnh cần phải xây dựng những văn bản có tính pháp quy để triển khai rộng rãi việc tăng cường cán bộ quân y BĐBP về trạm y tế xã. Đối với các trạm y tế xã cần phải biên chế một cán bộ chuyên trách về công tác dự phòng để nâng cao hiệu quả công tác giám sát dịch tễ và tăng cường công tác dự báo phòng dịch. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân hiểu rõ ý nghĩa của việc “phòng bệnh hơn chữa bệnh” mà tự giác thực hiện.

NGUYỄN THÀNH PHÚ