Nhiều “cái khó”

QĐND Online - Kiểm soát nhiễm khuẩn (KSNK) nhằm hạn chế tình trạng nhiễm khuẩn bệnh viện (NKBV) là công việc hết sức quan trọng góp phần nâng cao chất lượng điều trị. Tuy nhiên, ngoại trừ một số bệnh viện lớn như Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện 103 (Học viện Quân y)… thì phần lớn ở các bệnh viện quân đội còn lại, công tác KSNK vẫn chưa theo kịp yêu cầu…

NKBV là tình trạng người bệnh bị nhiễm khuẩn trong thời gian điều trị tại bệnh viện mà thời điểm nhập viện hoặc trước đó không thấy có yếu tố nhiễm khuẩn hay ủ bệnh. Thạc sĩ Phạm Đức Mục, Chủ tịch Hội Điều dưỡng Việt Nam cho biết, theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới, hằng năm có khoảng 1,7 triệu bệnh nhân bị NKBV, hậu quả khiến gần 90.000 người tử vong và làm chi phí điều trị tăng thêm khoảng 4,5 tỷ USD.

Tại Việt Nam, theo Đại tá, TS Lê Ngọc Anh, Trưởng phòng Vệ sinh phòng dịch (Cục Quân y), những giám sát sơ bộ về NKBV được thực hiện đầu tiên vào năm 2001 cho thấy, tỷ lệ bệnh nhân NKBV là 6,8%, nghĩa là cứ 100 bệnh nhân điều trị tại bệnh viện thì có trung bình 6,8 người bị NKBV. Các NKBV thường gặp là nhiễm khuẩn đường hô hấp; nhiễm khuẩn vết mổ, tiết niệu, tiêu hóa… Cũng không nằm ngoài “quy luật” chung, NKBV tại Việt Nam gây hậu quả nặng nề, làm “5 tăng, 1 giảm”, đó là: Tăng tỷ lệ mắc bệnh, tăng tỷ lệ tử vong, tăng ngày điều trị, tăng chi phí điều trị, tăng sự kháng thuốc của vi sinh vật và dẫn tới giảm chất lượng điều trị bệnh nhân.

Bệnh viện 103 (Học viện Quân y) là một trong những cơ sở khám chữa bệnh đi đầu trong toàn quân về công tác KSNK. TS Kiều Chí Thành, Trưởng khoa KSNK Bệnh viện 103 cho biết: Khoa KSNK của bệnh viện được thành lập từ năm 2006. Hiện nay, khoa đã được đầu tư hệ thống trang thiết bị khá hiện đại, như máy khử khuẩn tự động, máy tiệt khuẩn nhiệt độ thấp, tủ sấy khô, máy phun hóa chất khử khuẩn… Đến nay, bệnh viện đã xây dựng được mạng lưới KSNK và các quy chế, quy trình về KSNK. Các quy trình khử khuẩn, tiệt khuẩn dụng cụ y tế; quy trình chuẩn bị da cho bệnh nhân trước mổ; công tác chống lây chéo… được thực hiện khá tốt, góp phần hạn chế tình trạng NKBV.

Hoạt động KSNK tại Bệnh viện 103 (Học viện Quân y).

Thực tế, có được hệ thống KSNK hoạt động hiệu quả như ở Bệnh viện 103 là “giấc mơ” của phần lớn các bệnh viện trong quân đội. Kết quả điều tra thực trạng công tác KSNK trong các bệnh viện quân đội vừa được Cục Quân y (Bộ Quốc phòng) thực hiện trong năm 2012 cho thấy, nhìn chung, hệ thống KSNK ở các bệnh viện quân đội vẫn chưa theo kịp yêu cầu. Điều này thể hiện qua những con số “biết nói”: Tỷ lệ bệnh viện có hội đồng KSNK khá thấp, đạt 44,8%; tỷ lệ bệnh viện có khoa KSNK cũng chỉ đạt 31,0%. Chỉ có 10,3% bệnh viện có đủ cả hội đồng, mạng lưới và khoa KSNK theo quy định. Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng, trang bị tại các khoa, đơn vị tiệt khuẩn của các bệnh viện chưa được đầu tư, xây dựng bài bản mà còn mang tính tình thế, tận dụng cơ sở sẵn có…

Những hạn chế, bất cập trong công tác KSNK bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân. Đó là tình trạng quá tải bệnh viện; lĩnh vực KSNK chưa tạo được sức hút; nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực này cũng còn hạn hẹp… Song theo Thiếu tướng, TS Vũ Quốc Bình, Cục trưởng Cục Quân y, “nguyên nhân của mọi nguyên nhân” chính là nhận thức về công tác KSNK của không ít cán bộ, nhân viên, thậm chí cả lãnh đạo còn chưa đúng mức. “Chống NKBV là vấn đề lớn, nhưng vẫn chưa được nhìn nhận, đánh giá đúng mức. Vì chưa nhận thức đúng vai trò của công tác KSNK nên việc quan tâm đầu tư cho lĩnh vực này còn hạn chế”, Thiếu tướng Vũ Quốc Bình khẳng định.

Khảo sát thực tế cho thấy, ở nhiều nơi, vẫn còn tình trạng cán bộ, nhân viên coi KSNK đơn thuần chỉ là “giặt, là, hấp, sấy”. Thậm chí có tình trạng lãnh đạo bệnh viện điều những cán bộ, nhân viên vi phạm kỷ luật hoặc trình độ chuyên môn hạn chế về bộ phận KSNK, coi như một hình thức “kỷ luật”. Theo Đại tá Lê Ngọc Anh, việc chỉ có 44,8% bệnh viện quân đội thành lập hội đồng KSNK là “bằng chứng” thể hiện công tác KSNK chưa được đề cao. Bởi hội đồng KSNK có vai trò quan trọng trong xây dựng chương trình KSNK, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, trong khi việc thành lập và duy trì hoạt động của hội đồng cũng không làm tăng biên chế, hoàn toàn nằm trong khả năng của các bệnh viện.

Điều 62 Luật Khám chữa bệnh quy định, cơ sở y tế phải thực hiện các biện pháp KSNK; bảo đảm các điều kiện KSNK, cán bộ y tế và người bệnh phải tuân thủ quy định KSNK… Để thực hiện đúng luật, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cần phải có sự thay đổi từ nhận thức. “KSNK không phải là “phép cộng” của các bộ phận tiệt khuẩn, giặt là, vệ sinh… mà đây là một chuyên khoa hết sức quan trọng, liên quan đến hoạt động của mọi khoa khác, là yếu tố tiên quyết nâng cao chất lượng điều trị. Cần nghiên cứu thành lập khoa KSNK trong các bệnh viện quân đội, kiện toàn hệ thống KSNK theo đúng quy định của Bộ Y tế. Đồng thời, lãnh đạo các bệnh viện cần quan tâm, tạo điều kiện để khoa KSNK thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình và thực hiện quyền giám sát các hoạt động về KSNK trong toàn bệnh viện”, Đại tá, TS Lê Ngọc Anh khẳng định.