Các chuyên gia tim mạch cho biết những ngày nghỉ lễ, Tết kéo dài có thể dẫn đến những nguy cơ tim mạch cho những người có uống quá nhiều rượu bia. Năm nay ngày nghỉ lễ 30- 4 và 1- 5 kéo dài, người dân cần chú ý đến sức khoẻ của mình, đặc biệt là tim mạch....
Các biến chứng nguy hiểm từ uống rượu
Theo TS.BS Nguyễn Quang Tuấn, Trưởng phòng C4 - Viện tim mạch quốc gia, uống quá nhiều rượu trong thời gian dài có thể gây ra các biến chứng tim mạch trầm trọng như suy tim ứ huyết, tăng huyết áp, tai biến mạch não, rối loạn nhịp tim và đột tử. Nghiện rượu là một nguyên nhân quan trọng gây ra bệnh cơ tim giãn thứ phát không do thiếu máu cục bộ cơ tim và chiếm tới 1/3 các bệnh nhân bị bệnh cơ tim giãn. Theo ước tính có tới 2/3 số người trưởng thành uống rượu và khoảng 10% uống nhiều rượu. Do vậy, không có gì đáng ngạc nhiên khi nói rằng bệnh cơ tim do rượu đang trở thành một vấn đề đáng được quan tâm. Cai rượu trong giai đoạn đầu của bệnh có thể làm ngừng quá trình tiến triển của bệnh và thậm trí có thể đảo ngược được sự rối loạn co bóp của tâm thất trái. Điều này khác với bệnh cơ tim không do rượu thường đặc trưng bởi sự tiến triền từ từ làm bệnh ngày càng nặng dần lên.
Quả tim sẽ “méo mó” vì uống nhiều rượu?
Các bác sĩ cho biết nghiện rượu gây ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng ở gan, mật, dạ dày, não... Riêng đối với cơ tim có thể gây tổn thương cơ tim bởi 3 cơ chế sau: rượu hay các chất chuyển hoá của rượu có thể gây độc trực tiếp lên tế bào cơ tim; các ảnh hưởng về dinh dưỡng, hay gặp nhất là thiếu vitamin B1 có thể dẫn đến bệnh tim beriberi; hiếm hơn là nhiễm độc do các chất phụ gia được cho thêm vào đồ uống như chất cobalt. Trước đây người ta cho rằng rượu chỉ gây tổn thương cơ tim ở các bệnh nhân có chế độ ăn uống thiếu chất dinh dưỡng, nhất là những người thường xuyên uống rượu mà không ăn gì thêm nhưng giờ đây người ta đã chứng minh rằng bệnh cơ tim do rượu có thể xuất hiện ở cả các bệnh nhân có chế độ ăn đầy đủ chất dinh dưỡng.
Cơ chế chính xác của suy giảm chức năng thất trái do rượu vẫn chưa được làm sáng tỏ, nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy rượu gây độc trực tiếp lên cơ vân (vì người nghiện rượu thường biểu hiện kết hợp cả bệnh cơ tim và bệnh cơ vân). Các nghiên cứu trong giai đoạn cấp cho thấy rượu và các chất chuyển hoá của rượu làm cản trở các chức năng của tế bào và màng tế bào, làm ảnh hưởng đến sự vận chuyển và gắn kết với ion canxi, sự hô hấp của ty lạp thể, chuyển hoá lipid của tế bào cơ tim, sự tổng hợp protein của tế bào cơ tim, và sự dẫn truyền tín hiệu. Vai trò của các rối loạn chất điện giải khác (giảm kali máu, giảm phốt phát máu, giảm magne máu) làm tổn thương cơ tim vẫn chưa được xác định.
Một lượng rượu vang vừa phải lại có tác dụng tốt cho tim mạch
BS Tuấn cũng cho biết không phải tất cả những người nghiện rượu đều bị bệnh cơ tim. Sự liên quan giữa rối loạn chức năng tim với lượng rượu thì khá phức tạp và có thể có nhiều yếu tố tham gia. Các nghiên cứu cho thấy những người nghiện rượu có kiểu di truyền DD của men chuyển angiotensin thì có nguy cơ bị rối loạn chức năng tim gấp 16 lần những người không có kiểu di truyền này. Tổng số lượng rượu mà bệnh nhân đã uống có vai trò quan trọng gây ra bệnh cơ tim. Tuy nhiên, người ta cũng thấy rằng nếu uống một lượng rượu vừa phải thì lại có tác dụng bảo vệ phòng ngừa rối loạn chức năng tim và đột tử. Loại rượu tốt cho sức khoẻ tim mạch là rượu vang đỏ, mỗi ngày cần 50mg.
Bệnh tim do rượu biểu hiện như thế nào
Những người nghiện rượu lâu ngày thường suy giảm nhẹ chức năng tim trước khi sự rối loạn chức năng tim này biểu hiện thành các triệu chứng lâm sàng. Sự bất thường cả về chức năng tâm thu (giảm sự co bóp của tâm thất) và chức năng tâm trương (giảm khả năng giãn ra của tâm thất) có thể gặp ở các bệnh nhân nghiện rượu mà không có triệu chứng của suy tim qua các thăm dò xâm lấn và không xâm lấn. Mặc dù bệnh gan và bệnh tim do rượu thường không song hành cùng với nhau, nhưng các bệnh nhân bị xơ gan do rượu không có dấu hiệu hay triệu chứng của bệnh tim thường vẫn có các tổn thương rõ ràng của bệnh cơ tim không triệu chứng.
Các triệu chứng của bệnh cơ tim do rượu thường âm thầm, tuy nhiên một số bệnh nhân có biểu hiện suy tim ứ huyết cấp. Các triệu chứng thường gặp là khó thở khi gắng sức và những cơn khó thở kịch phát vào ban đêm, cảm giác hồi hộp đánh trống ngực do những cơn rung nhĩ kịch phát, những cơn rối loạn nhịp nhanh trên thất. Đôi khi bệnh nhân có thể bị ngất do hậu quả của những cơn tim nhanh trên thất hoặc thất. Bệnh nhân thường không có cơn đau thắt ngực trừ khi bị bệnh động mạch vành hay hẹp van động mạch chủ kèm theo. Các bệnh nhân nghiện rượu không có bằng chứng bị bệnh tim thường đi khám vì hồi hộp, khó chịu ở ngực, hay ngất, đặc biệt sau những cuộc chè chén say sưa với một lượng rượu lớn trong ngày nghỉ cuối tuần (đặc biệt là trong những ngày lễ, nghỉ cuối năm).
Quả tim cũng cần được chăm sóc thường xuyên
Theo các bác sĩ tim mạch, điều trị lâu dài chủ yếu của bệnh tim do rượu là uống giảm lượng rượu đặc biệt trong giai đoạn đầu của bệnh. Điều đó rất hiệu quả làm cải thiện triệu chứng suy tim ứ huyết. Tiên lượng của các bệnh nhân tiếp tục uống nhiều rượu thường rất xấu, đặc biệt là ở những người có triệu chứng từ trước. Với các bệnh nhân bị suy tim ứ huyết nặng có thể bổ sung thêm vitamin B1. Để tránh những áp lực xấu đến sức khoẻ tim mạch, mọi người cần hạn chế mức thấp nhất, thậm chí không sử dụng rượu bia hàng ngày, nhất là đối với những người đã có những bệnh sẵn như tăng huyết áp, gút, rối loạn mỡ máu, béo phì, đái tháo đường, rối loạn tuần hoàn não, hen phế quản...v..v..và các bệnh lý tim mạch khác. Ngày nghỉ cũng cần phải duy trì tập luyện thể thao đều đặn, không nên ăn nhiều chất mỡ, đạm, đường mà ăn nhiều trái cây tươi, rau xanh, uống nhiều nước. Những người mắc bệnh mạn tính càng cần được chú ý sức khoẻ trong những ngày này.
Lê Hảo