Liệu có còn "bất ngờ" xả lũ?

QĐND - Đến nay, đã hơn 10 ngày kể từ ngày công trình Thủy điện An Khê - Ka Nak (Gia Lai) bất ngờ xả lũ, nhiều người dân sinh sống ở các xã Đông, Nghĩa An và thị trấn KBang, huyện KBang, tỉnh Gia Lai vẫn chưa hết bàng hoàng về những thiệt hại do nước lũ gây ra...

Người dân cần sớm được đền bù

Ngày 5-6, chúng tôi về “điểm trắng” của huyện KBang, nơi chịu nhiều thiệt hại do Nhà máy thủy điện An Khê - Ka Nak đột ngột xả lũ. Những ngày qua người dân liên tục yêu cầu Ban Quản lý dự án Thủy điện 7 (chủ đầu tư) phải nhanh chóng đền bù những thiệt hại do họ gây ra và cam kết không để xảy ra các trường hợp tương tự.

Vụ hoa màu thất bát do xả lũ.

Mưa vẫn chưa dứt, nước chưa rút hết, nhưng nhiều người dân vẫn ra đồng dựng dậy những cây ngô, cây ớt bị nước lũ vùi lấp, với hy vọng “vớt vát được chút nào hay chút đó”. Chị Trần Thị Sáu ở thôn 6, xã Đông, huyện KBang cho biết: “Gia đình tôi sinh sống ở đây đã hơn 40 năm rồi, mưa nắng, bão lũ vùng Tây Nguyên cũng không phải là ít, nhưng chưa có lần nào nước lũ lên cao và gây thiệt hại về cây trồng của bà con như trận lũ vừa rồi. Tất cả vốn liếng, dành dụm được trong mấy chục năm qua, gia đình đầu tư khai phá trồng được gần 1ha đậu xanh, 3 sào ớt và mới mua một cái máy bơm nước để phục vụ cho việc tưới tiêu, thì đột ngột đêm 24-5, không biết vì lý do gì Nhà máy thủy điện An Khê - Ka Nak đột ngột xả lũ khiến toàn bộ diện tích cây trồng của tôi cũng như của người dận địa phương đều bị ngập và bị một lớp bùn vùi lấp, coi như mất trắng... Cái đói là không tránh khỏi, chỉ mong sao họ nhanh chóng trả tiền đền bù để chúng tôi khôi phục sản xuất…”.

Nhiều cây trồng vẫn bị ngập sâu.

Cũng tâm trạng như chị Sáu, ông Trương Công Định ở thôn 7 xã Đông (KBang) cho chúng tôi biết thêm: “Năm nay gia đình tôi trồng gần 2ha ớt và bắp (ngô) đang chuẩn bị thu hoạch thì bị nước lũ lên cao và ngập úng hết, ngoài thiệt hại về cây trồng, nước lũ còn cuốn trôi và vùi lấp hai cái máy bơm nước. Điều chúng tôi muốn nói, nước lũ ở đây không phải là do thiên tai, mà do con người gây ra. Nhà máy thủy điện An Khê - Ka Nak đột ngột xả lũ mà không thông báo, biết sai nhưng họ cứ làm. Chúng tôi đề nghị chính quyền địa phương can thiệp, để họ nhanh chóng đền bù thiệt hại cho dân...".

Thiệt hại của người dân thì đã quá rõ ràng, ruộng vườn, tiền bạc đã bị mất, nhưng điều quan trọng mà bà con đang quan tâm, lo lắng là Nhà máy thủy điện An Khê - Ka Nak có còn xả lũ nữa hay không? Nếu gieo trồng lên rồi mà thủy điện tiếp tục xả lũ, tiếp tục bị thiệt hại, liệu đời sống nhân dân nơi đây sẽ ra sao?

Qua tìm hiểu của chúng tôi, đến 15 giờ ngày 6-6, theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, tổng thiệt hại của việc xả lũ là khoảng 50ha hoa màu, cây trồng (chủ yếu là ớt, bắp, đậu xanh) bị mất trắng; 10 con trâu, bò và 62 máy nổ, máy bơm nước bị nước cuốn trôi, ước tính từ 10 đến 14 tỷ đồng. Hiện tại, UBND tỉnh Gia Lai và huyện KBang đã thành lập đoàn kiểm tra liên ngành cùng đại diện Nhà máy thủy điện An Khê - Ka Nak đang tiến hành kiểm tra những thiệt hại để tổ chức đền bù thỏa đáng cho bà con.

Nước lũ vẫn dâng cao trên sông Ba, đoạn chảy qua xã Đông (KBang).

Những hệ lụy ...

Công trình Thủy điện An Khê - Ka Nak, được khởi công xây dựng từ tháng 11-2005 với tổng công suất 173MW, khi đi vào vận hành sẽ mang lại nhiều lợi ích. Song lợi ích đâu chưa thấy, nhưng những hệ lụy từ công trình thủy điện này đã hiện hữu.

Tháng 1-2011, công trình Thủy điện An Khê - Ka Nak chính thức đóng đập tích nước, nhưng Ban quản lý dự án thuỷ điện 7 (thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam – EVN), vẫn chưa giải quyết xong những vướng mắc về đền bù cho người dân ở huyện KBang, thị xã An Khê. Khi các cấp chính quyền và các cơ quan, ban, ngành đang tìm cách tháo gỡ, thì những ngày đầu tháng 3 vừa qua hàng ngàn người dân sống ở ven dòng sông Ba ở thị xã An Khê và huyện Kon Chro, kêu cứu vì nước sông bị cạn kiệt, kéo theo tình trạng ô nhiễm môi trường (do Thủy điện An Khê - Ka Nak xả nước không đúng quy trình thiết kế).

Bà Đặng Thị Yến, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã An Khê bức xúc cho biết: “Từ ngày đóng đập tích nước đến nay, sông Ba khô kiệt, ô nhiễm môi trường, dân kêu cứu… thì mới xả nước theo kiểu nhỏ giọt. Bây giờ, chỉ một cơn mưa đầu mùa, thủy điện đã ồ ạt xả lũ, gây thiệt hại cho dân. Không biết đến mùa mưa bão, nước từ thượng nguồn đổ về, nhà máy thủy điện này xử lý ra sao? Nếu không có biện pháp hữu hiệu thì hậu quả sẽ khôn lường”.

Người dân sinh sống hai bên dòng sông Ba đang rất lo lắng vì những hệ lụy do nhà máy thủy điện này gây ra. Chúng tôi đề nghị Nhà máy thủy điện An Khê - Ka Nak cần minh bạch, công khai quy trình xả lũ, để tránh thiệt hại cho nhân dân.

Bài và ảnh: Lê Quang Hồi