bQĐND - Thảo luận về dự án Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh trong phiên họp chiều 5-6, các đại biểu Quốc hội đánh giá, việc ban hành Luật này là cần thiết để lấp “lỗ hổng” quản lý tài sản nhà nước tại doanh nghiệp trong suốt thời gian qua, khi Luật Doanh nghiệp nhà nước chấm dứt hiệu lực từ ngày 1-7-2010.

Câu chuyện trách nhiệm

Thảo luận về vấn đề trách nhiệm trong quản lý vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, các đại biểu cho rằng, quan trọng nhất là phải xác định được trách nhiệm của người được giao quyền nhưng thực hiện không đúng vai trò quản lý của mình, gây thiệt hại cho doanh nghiệp và làm thất thoát vốn của Nhà nước.

Đại biểu Thân Đức Nam (Đà Nẵng) nhấn mạnh đến việc phải trao quyền chủ động cho doanh nghiệp theo thông lệ quốc tế và coi đó là nguyên tắc. Đại biểu cho rằng, quy định 6 hành vi bị cấm tại Điều 6 dự thảo Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh là thể hiện một phần nguyên tắc trao quyền chủ động cho doanh nghiệp. 6 hành vi bị cấm đó được chia thành 2 nhóm, nhóm hành vi cấm người đại diện chủ sở hữu vốn quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp và nhóm hành vi cấm sự can thiệp không đúng từ bên ngoài vào quá trình điều hành của doanh nghiệp.

Cụ thể, nhóm hành vi thứ hai bao gồm cấm can thiệp không đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật vào quyền, trách nhiệm của doanh nghiệp trong lĩnh vực quản lý, sử dụng vốn, tài sản của doanh nghiệp; giám sát, kiểm tra, thanh tra doanh nghiệp không đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật.

Ảnh minh họa: Báo Tiền phong

Đại biểu Thân Đức Nam cho rằng, cần quy định cụ thể quyền của doanh nghiệp được từ chối những cuộc thanh tra, kiểm tra, giám sát không đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn đồng thời bổ sung nội dung xử lý các thiệt hại do can thiệp không đúng chức năng, nhiệm vụ vào doanh nghiệp.

Đại biểu Phùng Đức Tiến (Hà Nam) bày tỏ lo ngại, phạm vi đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp theo các hình thức đầu tư được quy định trong dự thảo Luật là tương đối rộng rãi và còn chung chung, thiếu cụ thể. Những quy định như vậy không những không siết chặt, mà còn tạo lỗ hổng để hợp thức hóa việc chạy đua đầu tư, khi đầu tư không hiệu quả thì giải thể, thoái vốn hoặc chia bán trong quy định của luật. Từ đó, đại biểu kiến nghị phải rà soát, siết chặt quy định về huy động vốn để tránh sử dụng vốn kém hiệu quả, gây thất thoát vốn của nhà nước. Bên cạnh đó, đại biểu cũng kiến nghị phải nâng cao trách nhiệm của người ra quyết định đầu tư, cụ thể là cần có chế tài trách nhiệm vật chất như bồi thường thiệt hại, tổn thất khi ra quyết định hoặc phê duyệt đầu tư sai, kém hiệu quả, gây thất thoát, lãng phí…

Đại biểu Trần Văn (Cà Mau) cho rằng, gần đây có những vụ việc gây thất thoát vốn và tài sản nhà nước ở các tập đoàn, tổng công ty, công ty nhà nước, nhưng các cơ quan quản lý nhà nước, đại diện chủ sở hữu của các doanh nghiệp ấy đều “vô can”. Trước khi xảy ra những đổ vỡ đó đã có hàng chục các đoàn thanh tra, kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng làm việc tại doanh nghiệp. Vậy dự thảo Luật quản lý sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất kinh doanh có khắc phục được những lỗ hổng quản lý và tình trạng thiếu trách nhiệm đối với nguồn lực tài chính quốc gia đó không?

Đại biểu Dương Quang Sơn (Bắc Kạn) đưa ra con số “khổng lồ” 921.000 tỷ đồng vốn nhà nước tại các doanh nghiệp năm 2012 để nhấn mạnh tới sự cần thiết phải ban hành Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, dự thảo Luật mới chỉ đề cập tới quyền hạn của cơ quan quản lý, đại diện chủ sở hữu mà chưa có quy định chế tài xử lý hành chính và cả trách nhiệm hình sự nhằm tăng tính răn đe và xử lý đối với sai phạm trong quá trình thực hiện.

Giám sát để tăng hiệu quả đầu tư

Tuy vẫn còn ý kiến khác nhau về vai trò của hoạt động giám sát đối với việc quản lý vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, coi đó như một dạng can thiệp vào hoạt động của doanh nghiệp, làm giảm tính tự chủ của doanh nghiệp, nhưng đa phần các đại biểu cho rằng, cơ chế giám sát là cần thiết để bảo đảm vốn của Nhà nước được đầu tư hiệu quả, tránh lãng phí, thất thoát.

Báo cáo thẩm tra về dự án Luật Quản lý, sử dụng vốn Nhà nước vào đầu tư sản xuất, kinh doanh do Ủy ban Kinh tế của Quốc hội thực hiện cũng nhấn mạnh rằng, việc tăng cường quản lý, giám sát đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước. Dự thảo Luật đã quy định chi tiết về nội dung giám sát hoạt động đầu tư và quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp cũng như làm rõ các quy định về giám sát trong hệ thống đại diện chủ sở hữu nhà nước gắn với việc đánh giá, xếp loại doanh nghiệp, khuyến khích nâng cao chất lượng quản trị, năng lực cạnh tranh, công khai, minh bạch thông tin.

Đại biểu Lê Đắc Lâm (Bình Thuận) cũng thống nhất quan điểm này của Ủy ban Kinh tế và khẳng định thêm, giám sát không chỉ có ý nghĩa quan trọng trong tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, mà còn góp phần phòng, chống tham nhũng, lãng phí, thất thoát vốn nhà nước. Đại biểu kiến nghị phải có cơ chế công khai, minh bạch để hoạt động giám sát được thực hiện hiệu quả.

Đại biểu Trần Du Lịch (TP Hồ Chí Minh) cho rằng, giám sát hoạt động quản lý, sử dụng vốn nhà nước vào sản xuất, kinh doanh có 2 dạng, giám sát bên trong thông qua ban kiểm soát của doanh nghiệp và giám sát bên ngoài thông qua các đơn vị kiểm toán. Đại biểu cũng thống nhất rằng, cơ chế giám sát là “cực kỳ quan trọng” để giải quyết mối quan hệ giữa nhà nước và người đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Đại biểu đánh giá, quy định về ban kiểm soát theo dự thảo Luật còn “thấp” hơn so với quy định về ban kiểm soát theo quy định của Luật Doanh nghiệp hiện hành.

Đại biểu Đỗ Mạnh Hùng (Thái Nguyên) cho rằng, vai trò của Quốc hội trong giám sát việc quản lý, sử dụng vốn nhà nước vào đầu tư, sản xuất còn mờ nhạt. Do vậy, đại biểu đề nghị tăng quyền giám sát của Quốc hội hằng năm, bổ sung cơ chế giám sát của các Ủy ban, Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, các đoàn đại biểu và đại biểu Quốc hội. Hiện nay, cứ phải đến cuối năm, Quốc hội mới biết kết quả giám sát của năm trước, như vậy là có độ trễ.

Trước đó, Quốc hội nghe Chủ tịch nước Trương Tấn Sang trình bày Tờ trình về việc gia nhập Công ước về Quyền lợi quốc tế đối với trang thiết bị lưu động và Nghị định thư về các vấn đề cụ thể đối với trang thiết bị tàu bay (Công ước và Nghị định thư Cape Town); Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Đinh La Thăng thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ báo cáo về Công ước và Nghị định thư Cape Town; Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội trình bày Báo cáo thẩm tra về việc gia nhập Công ước và Nghị định thư Cape Town.

Sáng 5-6, Quốc hội thảo luận về dự án Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân (sửa đổi).

Ngày 6-6, Quốc hội sẽ nghe Tờ trình và Báo cảo thẩm tra dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 35/2012/QH13 của Quốc hội về việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn và thảo luận ở tổ về Nghị quyết này; thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dạy nghề; thảo luận ở tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc tịch Việt Nam; thảo luận ở tổ về việc gia nhập Công ước và Nghị định thư Cape Town.

NGUYỄN CHIẾN THẮNG