QĐND - Trước đây, qua lời kể của bạn bè và các phương tiện truyền thông đại chúng, xã Việt Hải (huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng) hiện lên trong tôi cùng một nỗi trăn trở: Làm sao để thoát nghèo? Nhưng hôm nay đặt chân tới đây, dấu hỏi ấy dần được “cởi nút thắt” khi tôi tận mắt chứng kiến Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Hải Phòng, mà trực tiếp là Đồn Biên phòng Cát Bà giúp nhân dân xây dựng dự án “Du lịch cộng đồng gắn với phát triển bền vững”...

Mô hình bền vững

Việt Hải là xã thuần nông vùng sâu, vùng xa của huyện đảo Cát Hải. Để tới được Việt Hải chỉ có 2 con đường là xuyên qua rừng Quốc gia Cát Bà và đi đường biển, nên nhiều người gọi đây là “đảo của đảo”. Từ trung tâm thị trấn Cát Bà, phải mất khoảng một giờ lênh đênh trên vịnh Lan Hạ chúng tôi mới cập bến Việt Hải. Rồi từ đây, đi bộ gần hai giờ thì đến nơi người dân sinh sống.

Khách du lịch nước ngoài đến với Việt Hải ngày càng đông.      

Trong suốt quãng thời gian đi bộ, qua lời kể của Thượng tá Đào Quang Thức, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Cát Bà, lịch sử của Việt Hải hiện lên khá đầy đủ trong tôi.

Việt Hải là xã biên giới nằm trong vùng lõi của khu dự trữ sinh quyển thế giới Cát Bà, có diện tích tự nhiên khoảng 150ha, trong đó đất ở là 6,5ha, đất canh tác 25,6ha, là nơi an cư của 71 hộ với 245 nhân khẩu. Thiên nhiên ban tặng vùng đất và con người nơi đây khí hậu ôn hòa, trong lành, có nguồn nước ngọt từ suối tự nhiên chảy 4 mùa. Năm 2009, điện lưới quốc gia về đến Việt Hải. Tuy nhiên, so với mặt bằng chung của thành phố thì xã đảo Việt Hải nằm trong diện đặc biệt khó khăn, kinh tế phát triển theo kiểu tự cung tự cấp. Sản xuất nông, lâm, nuôi trồng thủy sản vẫn mang tính cá nhân, nhỏ lẻ và ngày càng thu hẹp.

Là đơn vị đứng chân trên địa bàn, nhiều năm qua, Đồn Biên phòng Cát Bà cùng với cấp ủy, chính quyền địa phương quan tâm đặc biệt đến đời sống của nhân dân. Đồn cử cán bộ xuống địa bàn vận động bà con tích cực làm thủy lợi, cấy lúa 2 vụ kết hợp với phát triển kinh tế vườn đồi, chăn nuôi gia súc, gia cầm; vận động cán bộ, chiến sĩ đơn vị và các doanh nghiệp trên địa bàn đóng góp xây dựng nhà tình nghĩa tặng người nghèo. Tuy nhiên để thoát nghèo, vươn lên làm giàu một cách bền vững, cần có giải pháp toàn diện.

Thượng tá Đào Quang Thức chia sẻ: “Đơn vị nắm bắt được tình hình đời sống cũng như nguyện vọng của bà con, nhưng làm cách  nào để giúp dân thoát nghèo bền vững là điều mà Đảng ủy, chỉ huy đơn vị luôn trăn trở. Nhiều năm nay, lượng khách du lịch đến với Việt Hải ngày một đông, nhất là khách nước ngoài, nhưng địa phương chưa có mô hình cũng như giải pháp phù hợp để thu hút khách. Nhận thấy đây là một lợi thế, cần phải được khai thác triệt để, chúng tôi đã mạnh dạn đề xuất với chính quyền địa phương, báo cáo với Bộ chỉ huy Biên phòng thành phố về kế hoạch giúp dân xóa đói giảm nghèo với việc xây dựng dự án “Du lịch cộng đồng gắn với phát triển bền vững”.

Để triển khai dự án, Đồn Biên phòng Cát Bà đã cử tổ công tác xuống địa bàn “bốn cùng” với nhân dân. Trong đó, ít nhất một cán bộ có kinh nghiệm khuyến nông, khuyến lâm, hướng dẫn nhân dân làm kinh tế trang trại; một cán bộ trinh sát biết tiếng Anh để kết hợp dạy ngoại ngữ cho nhân dân và học sinh; một cán bộ quân y tham gia sơ cứu ban đầu giúp bà con và du khách... Các anh cùng với chính quyền xã tổ chức các nhóm dịch vụ tự quản, như: Nhóm vận chuyển khách bằng xe máy, nhóm cho thuê xe đạp, nhóm hướng dẫn viên. Đồng thời, cùng với các tổ chức khác hướng dẫn nghiệp vụ du lịch, vận động, tuyên truyền tới từng người dân để cùng thực hiện phương châm “dân tự làm dịch vụ du lịch”.

Đến nay, dự án đã có những thành công bước đầu với việc xây dựng được một số hạng mục công trình, đưa vào sử dụng, như: Cổng chào làng du lịch, điểm truy cập internet, những ngôi nhà theo kiến trúc thuần Việt phục vụ  du khách, trồng cây xanh tạo cảnh quan môi trường. Bên cạnh đó, bước đầu xây dựng trang trại chăn nuôi các loại động vật có hiệu quả kinh tế, như: Lợn rừng, nhím, cầy hương, tắc kè... kết hợp nuôi các loại thú rừng cần bảo tồn, phục vụ khách du lịch tham quan.

Nông dân làm hướng dẫn viên

Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Nguyễn Văn Châu, Chủ tịch UBND xã Việt Hải cho biết: “Mô hình du lịch cộng đồng rất phù hợp với địa phương. Theo đó, chủ yếu là nhân dân tự làm dịch vụ du lịch và người được hưởng lợi trực tiếp, nhiều nhất cũng chính là dân. Khi mô hình đi vào hoạt động thì nhân dân vừa là hướng dẫn viên du lịch, vừa là chủ nhà tiếp đón nếu du khách có nhu cầu nghỉ lại. Đây là lợi thế hết sức lớn, bởi bà con người bản địa thuộc từng ngõ ngách, có thể giới thiệu với du khách đầy đủ nhất. Nhân dân thì được trực tiếp hưởng lợi qua dịch vụ du lịch, còn du khách chỉ phải trả kinh phí thấp nhất bởi không phải qua khâu trung gian. Đây có thể coi là nét văn hóa du lịch đặc trưng hiếm có của Việt Hải”.

Ông Vũ Văn Tiến – người được hỗ trợ xây nhà theo kiến trúc thuần Việt phục vụ khách tham quan, xúc động nói với chúng tôi: “Mô hình của BĐBP đi vào hoạt động, bà con chúng tôi được lợi nhiều lắm. Được tiếp cận với internet, được học ngoại ngữ, được hỗ trợ xây dựng các mô hình kinh tế, đặc biệt là thu nhập được cải thiện rõ rệt qua việc đón khách du lịch đến tham quan. Dân chúng tôi vẫn nói vui với nhau là “làm tất ăn cả”. Để được thế này, BĐBP Cát Bà phải vất vả nhiều lắm, nhất là các anh trong tổ công tác như: Trung úy Phạm Đức Trường, Đại úy Đỗ Đức Hoàn, chiến sĩ Phan Quốc Anh…”.

Đại tá Phương Minh Quang, Phó chính ủy BĐBP Hải Phòng đánh giá: “Một trong những mục tiêu quan trọng của dự án là gắn kinh tế với quốc phòng. Thông qua việc giúp nhân dân phát triển kinh tế, thoát nghèo bền vững để vận động, xây dựng được phong trào quần chúng tham gia bảo vệ biên giới, củng cố cơ sở chính trị ở vùng biển đảo, tạo thế trận quốc phòng toàn dân. “Du lịch cộng đồng gắn với phát triển bền vững xã Việt Hải” là mô hình điểm đầu tiên được Đảng ủy, Bộ tư lệnh BĐBP chỉ đạo triển khai và sẽ được rút kinh nghiệm nhằm nhân rộng ra toàn vùng biên giới hải đảo có điều kiện phù hợp”.

Đến với Việt Hải, du khách sẽ quên đi những mệt mỏi đời thường khi được đắm mình tận hưởng sự yên bình từ một vùng quê còn quá nguyên sơ, thuần hậu. Bởi chính Việt Hải là nơi tạo ra nét văn hóa vùng đặc sắc, khơi gợi sự tò mò của du khách. Ở đó là nét đặc trưng của nền văn minh lúa nước, của sự thân thiện, chân thành... Được cùng cán bộ, chiến sĩ biên phòng Cát Bà ăn bữa cơm ấm cúng với người dân Việt Hải, tôi càng thấm thía sự thành công của dự án nằm ở việc gần dân, hiểu dân, bám dân, vì dân… của người lính biên phòng.
Bài và ảnh: Hồng Thạnh