Toàn tỉnh Nghệ An hiện có hơn 30 nhà máy, dự án dệt may đang hoạt động và đầu tư xây dựng, mở rộng quy mô sản xuất. Đây là ngành được xác định "thế mạnh về thu hút đầu tư" của Nghệ An, nhờ lợi thế về mặt bằng đất đai và nguồn nhân lực. Đến nay, đã có 14 dự án may đi vào hoạt động, giải quyết việc làm cho hơn 20.000 lao động chủ yếu ở nông thôn. Tỉnh Nghệ An cũng đã thu hút được một số doanh nghiệp nước ngoài từ Nhật Bản, Hàn Quốc đầu tư xây dựng nhiều dây chuyền may mặc xuất khẩu quy mô khá lớn, như: Nhà máy May Nam Đàn Hanosimex 2.000 công nhân, Nhà máy May HAIVINA Kim Liên 2.000 công nhân, Công ty TNHH Prex Vinh (Đô Lương) 2.000 công nhân, Công ty TNHH Namsung Vina 1.000 công nhân, các nhà máy may tại Thanh Chương, Yên Thành, Hoàng Mai, Nhà máy May Hi-Tex tại cụm Công nghiệp Nghĩa Mỹ (Thái Hòa) dự kiến tạo việc làm cho 3.000 lao động địa phương khi đi vào hoạt động…

Sản xuất sản phẩm may mặc tại Công ty TNHH MLB Tenergy (huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An).

Năm 2017, nhóm hàng dệt may tỉnh Nghệ An tiếp tục xếp ở vị trí dẫn đầu xuất khẩu sang thị trường 25 nước là nhóm hàng có mức tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu khá, đạt 170,2 triệu USD. Đây cũng là nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của tỉnh Nghệ An trong những năm tới. Với tiềm năng phát triển, dệt may đang là ngành kinh tế mũi nhọn, thu hút đầu tư. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là nguồn lao động cho ngành này đang ngày càng khan hiếm, bởi đặc thù không chỉ là lao động nữ mà còn phải là lao động có tay nghề, được đào tạo lâu dài.

Từng phụ trách nhân sự tại nhiều cơ sở dệt may, chị Bùi Thị Hải (huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An) cho biết: “Công việc của dệt may công nghiệp rất áp lực, ăn theo sản phẩm. Một chiếc áo mắc một lỗi nhỏ thì sản phẩm của cả dây chuyền không đạt chất lượng, công nhân sẽ bị trừ lương. Việc đào tạo được một người lao động có tay nghề cho ngành may mất khoảng một năm, trong khi tại Nghệ An, các chính sách thu hút, giữ chân người lao động như: Hỗ trợ xe đưa đón, xăng xe, nhà trọ… còn hạn chế. Vì thế, nhiều người lao động sau một thời gian, không chịu được áp lực, thu nhập không bảo đảm nên đã tìm công việc khác”.

Sở Công Thương tỉnh Nghệ An cho biết, doanh nghiệp dệt may đầu tư vào Nghệ An chủ yếu là gia công, số lượng lớn, trong khi công nhân nữ ngày càng khan hiếm nên đã có hiện tượng tranh giành, lôi kéo lao động giữa các doanh nghiệp trong ngành với nhau ảnh hưởng đến việc duy trì ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thu nhập công nhân ngành may còn thấp so với mặt bằng chung. 

Hiện, Nghệ An vẫn chưa có chính sách riêng cho ngành dệt may mà nằm trong cơ chế ưu đãi đầu tư chung của tỉnh. Theo Nghị quyết số 26/2016/NQ-HĐND ngày 4-8-2016 của HĐND tỉnh Nghệ An thì các dự án dệt may khi đầu tư vào Nghệ An được hưởng các quyền lợi, ưu đãi đầu tư, như: Chính sách hỗ trợ đào tạo lao động đối với dự án sử dụng lao động có hộ khẩu thường trú tại Nghệ An từ 50 lao động (đối với địa bàn có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn), 100 lao động (đối với địa bàn có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn), 200 lao động (đối với các địa bàn khác) có ký hợp đồng với người lao động từ 12 tháng trở lên, tham gia đóng bảo hiểm xã hội, gửi lao động đi đào tạo tại các cơ sở đào tạo trong và ngoài tỉnh, ngoài nước hoặc đào tạo tại cơ sở sản xuất, có chứng chỉ sơ cấp nghề trở lên sẽ được ngân sách tỉnh hỗ trợ chi phí đào tạo một lần với mức 1,5 triệu đồng/lao động.

Tuy nhiên, ông Trần Anh Đức, Trợ lý Tổng giám đốc Công ty TNHH MLB Tenergy (huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An) cho biết: “Hiện, công ty có hơn 1.200 lao động, trong đó vẫn có một lượng công nhân biến động nên công ty phải tổ chức tuyển dụng thường xuyên, tránh tình trạng thiếu hụt lao động khi có các đơn hàng số lượng lớn. Việc hưởng hỗ trợ của tỉnh trong đào tạo lao động, doanh nghiệp vẫn chưa tiếp cận được. Vì doanh nghiệp chỉ đào tạo nghề trực tiếp, mà không có thẩm quyền cấp chứng chỉ lao động. Theo đó, việc hưởng chính sách hỗ trợ chi phí đào tạo còn hạn chế. Thiết nghĩ, tỉnh có văn bản hướng dẫn cụ thể các thủ tục để tiến hành hưởng hỗ trợ về đào tạo người lao động”.

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, dự kiến những năm tới, Nghệ An cần thêm 30.000 lao động nữ mới đáp ứng đủ cho ngành dệt may. Tỉnh và các doanh nghiệp cần quan tâm đến những chính sách thu hút người lao động, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực cả về số lượng và chất lượng, nhằm tạo ra đội ngũ doanh nhân giỏi, cán bộ, công nhân lành nghề, chuyên sâu, tác phong công nghiệp, bảo đảm cho sự phát triển bền vững của ngành dệt may.

HOÀNG HOA LÊ