Không nên đi bằng mọi giá

Chuẩn bị đi xuất khẩu lao động. Ảnh: Internet

Dù là một nước châu Âu nhưng thị trường lao động này không quá "khó tính", chấp nhận cả lao động phổ thông (mức lương khoảng 500-600USD/tháng) và lao động có tay nghề (mức lương khoảng trên dưới 1.000USD/tháng). Các doanh nghiệp thường quảng cáo là người lao động chỉ cần chi từ 6.500 đến 7.000USD là có thể sang CH Séc làm việc, nhưng thực tế không dưới 10 nghìn USD. Thu lợi béo bở nhất chính là các công ty môi giới lao động Việt Nam tại Séc. Chỉ cần lấy một bộ hồ sơ trong đó có giấy phép lao động của Séc từ các công ty này thì người lao động và các doanh nghiệp trong nước lập tức phải trả ít nhất 1.000USD. Có một bộ hồ sơ hoàn chỉnh mới có thể nộp vào Đại sứ quán Séc tại Hà Nội để xin phỏng vấn. Ngay khâu nộp hồ sơ để xin vào phỏng vấn này cũng có khi phải qua trung gian. Tóm lại, người lao động có thể mất từ 2.500 đến 3.000USD ở khâu đầu tiên này, trong khi sau phỏng vấn được đi hay không còn chưa chắc.

Tuy nhiên, trong thời gian tạm dừng tuyển mới lao động đi CH Séc, Cục Quản lý lao động ngoài nước cần có một ba-rem hướng dẫn chung việc giải quyết lượng lao động đã nộp tiền nhưng chưa đi được còn tồn đọng. Ví dụ, doanh nghiệp hay người lao động muốn thanh lý hợp đồng thì người lao động được đòi lại bao nhiêu, doanh nghiệp sau chi phí ban đầu thì được giữ lại bao nhiêu… Từ đầu năm đến nay, nhiều lao động đã đến các công ty để đòi lại tiền đặt cọc. Nhưng không phải công ty nào cũng sẵn sàng hoàn trả lại tiền cho người lao động, bởi số tiền trên ít nhiều đã được chi phí vào các thủ tục liên quan cho việc môi giới, làm thủ tục xin cấp visa… Thậm chí, có doanh nghiệp còn cho nhân viên hành hung người đòi tiền. Nhiều lao động vẫn phải "ngậm đắng" trả lãi ngân hàng, vì đã trót vay từ 4.000 đến 6.000USD để làm thủ tục. Cuộc sống của nhiều người lao động đã khó khăn lại càng khó khăn hơn, nếu món tiền này không nhanh chóng được phía doanh nghiệp hoàn trả. Nhưng về phía các doanh nghiệp XKLĐ, họ lý giải rằng, số tiền người lao động nộp, họ đã tiến hành các thủ tục như trả phí môi giới, ký hợp đồng với công ty nhận lao động, chỉ chờ visa nữa là đi. Nay không xin được visa mà hoàn trả lại 100% cho người lao động thì cũng không thể được, vì số tiền đã chi phí cũng không nhỏ. Họ đưa ra con số, chỉ riêng phí môi giới đã lên tới 1.500USD/người. Không chỉ người lao động, mà cả doanh nghiệp đang cùng "ngồi trên đống lửa".

Do khó khăn trong việc làm visa lao động, nên thời gian qua, có tới hơn 70% lao động Việt Nam sang làm việc tại Séc bằng visa kinh doanh. Nhưng nghịch lý ở chỗ, phần lớn số lao động này lại không có nghề, không được tổ chức đào tạo giáo dục định hướng, nên trở thành một nguồn dự trữ lao động người Việt Nam có chất lượng thấp ở Séc làm ảnh hưởng tiêu cực tới hình ảnh người lao động Việt Nam tại thị trường này. Không những thế, thời gian qua, không ít doanh nghiệp do chưa khảo sát thực tế, dễ dãi trong lựa chọn đối tác và ký kết hợp đồng, đào tạo nghề kiểu "đầu voi đuôi chuột" nên ngay cả số lao động được đưa sang bằng visa lao động nhưng trình độ tay nghề và ý thức kỷ luật kém. Một hệ lụy tiêu cực khác là do quá kỳ vọng về thị trường Séc nên để đến được với doanh nghiệp có giấy phép, nhiều người lao động đã bị cò mồi "chăn dắt", chấp nhận chi thêm hàng nghìn USD. Những người này đâu biết rằng, thực tế nếu đi được sang Séc, lương cũng chỉ khoảng 600USD/tháng. Dù họ có cật lực làm việc thì cũng chẳng thể "hòa vốn" với số tiền họ bỏ ra cho "cò" để làm thủ tục sang CH Séc lao động. Cho nên, các cơ quan chức năng khuyến cáo người lao động không nên tin vào những lời quảng cáo, "dỗ dành" của cò mà mất tiền oan. Nếu cứ để tình trạng này kéo dài sẽ tác động tiêu cực tới toàn bộ công tác XKLĐ, bởi từ cuối năm 2007 tới nay, trước những thông tin quá hấp dẫn về thị trường Séc nên người lao động gần như quay lưng với những thị trường khác dù thu nhập ở những thị trường này rất tốt mà chi phí lại thấp hơn nhiều.

HÀ VŨ