Cải thiện mức độ hài lòng còn thấp
Trên đây là một số nội dung vừa được Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Tổng cục Hải quan (TCHQ) đưa ra tại Hội thảo “Công bố kết quả khảo sát mức độ hài lòng của doanh nghiệp đối với cải cách thủ tục hành chính hải quan năm 2016”. Theo ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế VCCI, nhóm nghiên cứu đã tiến hành lấy mẫu ngẫu nhiên đối với 3.500 doanh nghiệp trong số các doanh nghiệp thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu. Đã có 1.035 doanh nghiệp phản hồi (đạt 30%). Theo đó, có 93% doanh nghiệp phản hồi ghi nhận ngành hải quan có chuyển biến tích cực, trong đó tỷ lệ đánh giá tích cực trong các doanh nghiệp FDI đạt cao nhất 96%. Kết quả điều tra cho thấy, tỷ lệ doanh nghiệp hài lòng đối với kết quả phản hồi về các vướng mắc đã có sự cải thiện so với năm 2015 và vẫn được duy trì ở mức cao.
Ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch VCCI cho biết thêm, đến nay các doanh nghiệp đã có thể thực hiê%3ḅn các thủ tục hải quan điê%3ḅn tử với 100% thủ tục được tự đô%3ḅng hóa tại toàn bô%3ḅ các cục và chi cục hải quan. Nhiều thủ tục hải quan đã được cung cấp các dịch vụ công trực tuyến ở cấp đô%3ḅ 3 và 4. Cơ chế mô%3ḅt cửa quốc gia vẫn đang được triển khai mạnh mẽ… Những nỗ lực này cũng góp phần quan trọng trong viê%3ḅc cải thiê%3ḅn 15 bâ%3ḅc của Chỉ số thành phần “Thương mại qua biên giới của Viê%3ḅt Nam”, từ vị trí 108 năm 2016 lên vị trí 93 trong Chỉ số môi trường kinh doanh thuâ%3ḅn lợi năm 2017, do Ngân hàng Thế giới công bố. Tuy nhiên, qua khảo sát thì các quy định về kiểm tra chuyên ngành còn quá nhiều, trong đó nhiều quy định không phù hợp thực tế. Thời gian kiểm tra chuyên ngành còn dài, các cơ quan phối hợp chưa tốt trong giải quyết các thủ tục cho doanh nghiệp. Vẫn có tới 46% doanh nghiệp đánh giá trong khâu chuẩn bị hồ sơ và khai báo để thực hiện thủ tục thông quan gặp khó khăn; 16% doanh nghiệp cho biết, cán bộ hải quan không hướng dẫn đầy đủ, tận tình; 13% doanh nghiệp bị yêu cầu cung cấp thông tin, giấy tờ ngoài quy định. Đặc biệt là 31% doanh nghiệp phản hồi có chi trả chi phí không chính thức trong quá trình thực hiện TTHC hải quan, 31% doanh nghiệp trả lời không biết và 38% doanh nghiệp cho biết không chi trả. So với năm 2015, tỷ lệ chi trả chi phí không chính thức đã tăng từ 28% lên 31%. Trong khi đó nhóm không chi thêm chi phí ngoài quy định chỉ tăng thêm 1% so với năm 2015. Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp bị phân biệt đối xử nếu không trả thêm các chi phí ngoài quy định đã giảm mạnh từ 31% năm 2015 xuống còn 17% năm 2016. Đồng thời, tỷ lệ doanh nghiệp không chi nhưng vẫn không bị phân biệt đối xử cũng tăng từ 39% năm 2015 lên 44% năm 2016.
Hoạt động nghiệp vụ tại Chi cục Hải quan chuyển phát nhanh, Cục Hải quan Hà Nội. Ảnh: Dương Tử
Cần quyết liệt hơn nữa
Phó tổng cục trưởng TCHQ Vũ Ngọc Anh cho rằng, những đánh giá của doanh nghiệp đã góp phần khích lệ ngành hải quan tiếp tục thực hiện các giải pháp cải cách TTHC hải quan. Trong những năm qua, ngành đã nỗ lực cải cách hiện đại hóa theo hướng công khai, minh bạch, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin vào các quy trình thủ tục, áp dụng phương pháp quản lý hiện đại; tăng cường kỷ cương, kỷ luật cán bộ, công chức hải quan… Tuy nhiên, những hạn chế của ngành hải quan cũng có liên quan tới một số bộ, ngành còn chậm trễ trong việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh theo tinh thần Nghị quyết số 19/NQ-CP của Chính phủ, đặc biệt là việc cải cách thủ tục kiểm tra chuyên ngành, triển khai Cơ chế một cửa quốc gia.
Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI nhận định, tăng cường mối quan hệ đối tác hải quan-doanh nghiệp là một yêu cầu thiết yếu, đem lại lợi ích trực tiếp cho cả hai bên, đặc biệt thúc đẩy tạo thuận lợi thương mại quốc tế, tăng cường tuân thủ và lành mạnh hóa môi trường kinh doanh. Việc tiến hành các cuộc khảo sát mức độ hài lòng của doanh nghiệp cần tiếp tục được thực hiện trong tương lai một cách định kỳ, thường xuyên và được giao cho tổ chức độc lập nhằm bảo đảm tính khách quan. Cô%3ḅng đồng doanh nghiệp kỳ vọng rất lớn vào những nỗ lực cải cách sắp tới của ngành hải quan. Theo đó, ngành cần tập trung quyết liệt cải cách một số lĩnh vực như: Đơn giản hóa TTHC; nâng cao chất lượng cung cấp thông tin; tăng cường quan hệ đối tác hải quan-doanh nghiệp; ứng dụng CNTT và tiếp tục đẩy mạnh công khai minh bạch trong thực hiện thủ tục hải quan cho doanh nghiệp. Thêm nữa, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa hải quan với các cơ quan quản lý chuyên ngành. Qua đó rà soát, không để cán bộ công chức hải quan có trình độ chuyên môn kém nhưng lại có tác phong “quan liêu, cửa quyền”, chưa coi doanh nghiệp là đối tác, khách hàng khi giao dịch. Vì vậy TCHQ cần tăng cường thanh tra, giám sát quá trình thực hiện tại các đơn vị hải quan địa phương. Đồng thời xây dựng các chính sách bền vững, có tính ứng dụng lâu dài để giúp cho doanh nghiệp thiết lập các quy trình thực hiện hiệu quả và mang tính cam kết, tuân thủ. Không chỉ vậy, doanh nghiệp và cả ngành hải quan đều mong muốn các bô%3ḅ, ngành, cơ quan liên quan tạo thuâ%3ḅn lợi cho các hoạt đô%3ḅng xuất nhâ%3ḅp khẩu. Thực tế, ngành hải quan đóng một vai trò then chốt, giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tiếp cận thương trường thế giới với nhiều cơ hội rộng mở để phát triển sản xuất, kinh doanh, mang lại lợi ích kinh tế thiết thực cho Việt Nam. Vì vậy bảo đảm mối quan hệ tốt giữa hải quan và doanh nghiệp chính là tạo điều kiện trực tiếp nhất để phát triển kinh tế.
HOÀNG TRƯỜNG GIANG