Khắc phục kịp thời, xử lý nghiêm minh

Thời gian qua, tình hình cắt trộm cáp quang trên biển Việt Nam diễn biến hết sức phức tạp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động thông tin liên lạc của Việt Nam đi các nước trên thế giới. Sáng 5-6, tại thành phố Hồ Chí Minh đã có cuộc tọa đàm trao đổi giữa Thứ trưởng Bộ Bưu chính viễn thông Trần Đức Lai với các phóng viên.

Ông Nguyễn Xuân Hùng, giám đốc trung tâm Viễn thông Quốc tế khu vực 2 đang chỉ cho các phóng viên các mẩu cáp quang bị cắt trộm.

Hệ thống thông tin liên lạc giữa Việt Nam và Quốc tế như điện thoại, truyền số liệu, internet và các dịch vụ viễn thông quốc tế khác chủ yếu sử dụng đường truyền bằng cáp quang rải dưới biển.

Việt Nam sử dụng hai hệ thống cáp quang biển là TVH và SMW3. Hệ thống TVH được Việt Nam, Thái Lan và Hồng Kông (Trung Quốc) cùng đầu tư, được đưa vào khai thác từ 1995 với dung lượng 560Mbps trên mỗi hướng,theo công nghệ PDH. Hãy cứ hình dung, cứ 2Mbps có thể sử dụng được 30 cuộc thoại, và nếu có thiết bị có thể nâng gấp 5 lần. Hệ thống này kết nối đi hơn 30 hướng trên thế giới. Hệ thống SMW3 được đưa vào khai thác từ năm 1999, nối liền Việt Nam với 35 điểm cập bờ trên thế giới, sử dụng công nghệ WDM, khai thác 16 bước sóng với tốc độ 2,5 Gbps trên mỗi bước sóng. Hai hệ thống này có khả năng làm dự bị cho nhau, khi hệ thống này hỏng thì có thể chuyển sang hệ thống kia. Ngoài hai hệ thống có điểm cập bờ Việt Nam, trong vùng biển phía nam Việt Nam còn rất nhiều hệ thống cáp quang khác đi qua.

Cấu trúc các loại cáp quang trong hai hệ thống tuỳ thuộc vào vị trí địa lý, đặc điểm địa chấn đáy biển. Khi cáp quang đi qua những vùng biển sâu, thường sử dụng loại cáp nhẹ để lơ lửng trong nước. Tại những nơi có nhiều cá mập, cá voi, người ta chế tạo loại cáp quang có mùi vị kỵ các loại cá này, để chúng không cắn đứt cáp…

Sự cố hệ thống cáp quang TVH

Từ khi đưa hai hệ thống TVH và SMW 3 vào khai thác sử dụng đến nay, chưa có trường hợp sự cố nào bị đứt cáp trên biển; cho đến thời điểm 24-3-2007, hệ thống TVH bị sự cố, mất liên lạc. Lập tức VTI (Công ty Viễn thông quốc tế) đã báo cáo và làm thủ tục xin phép để tàu sửa cáp vào Việt Nam sửa chữa (Việt Nam chưa có loại tàu này). Tàu sửa cáp đã phát hiện bị mất 11 km cáp và đầu cáp đứt có buộc lốp cao su, chứng tỏ có bàn tay con người cắt trộm cáp. Trong quá trình sửa chữa đến ngày 25-4, lại phát hiện hệ thống mất thêm bộ khuếch đại lặp (repeater) số 108, nặng chừng hơn 200kg (Bộ lặp khuyếch đại nhằm duy trì cường độ tín hiệu trên toàn tuyến cấp không thay đổi). Toàn bộ việc thông tin giữa Việt Nam với quốc tế theo đường cáp quang biển phải chuyển sang hệ thống SMW3. Trong thời gian này liên tiếp nhiều vụ công an các tỉnh bắt giữ việc bán cáp biển khai thác trái phép. Tỉnh Kiên Giang phát hiện 6 vụ khai thác cáp biển, trong đó hai vụ liên tiếp trong hai ngày 24-5 và 25-5 với hàng chục tấn cáp biển. Tình trạng khai thác cáp quang trên biển nở rộ trong thời gian gần đây tại các tỉnh nằm ven biển, trong đó có tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu. Do sợ bị bắt khi vận chuyển cáp quang trái phép vào bờ, nên các chủ phương tiện tìm cách đưa cáp cắt trộm vào địa phương khác ở miền Tây, hoặc lén lút bắt mối với một số đối tượng đầu nậu ở BR-VT để bí mật đưa cáp vào bờ tiêu thụ bất hợp pháp. Điển hình đã xảy ra một số vụ các chủ phương tiện tự tổ chức đi khai thác cáp trái phép, móc nối với đầu nậu rồi đưa về các tỉnh ven biển để tiêu thụ và đã bị các lực lượng bộ đội biên phòng, công an, hải quan phối hợp bắt giữ tại Cà Mau, Bạc Liêu, Kiên Giang, Ninh Thuận, Khánh Hoà...

Với tính chất nghiêm trọng, Bộ Bưu chính và Viễn thông đã làm việc với cơ quan chức năng gồm Bộ Quốc phòng, Bộ Công an , VNPT để bàn bạc xử lý và ngăn chặn việc cắt trộm cáp quang trên biển. Trước nguy cơ bị gián đoạn kênh thông tin huyết mạch quốc gia liên kết với thế giới, Bộ trưởng Bộ BCVT Đỗ Trung Tá đã quyết định thành lập hai đoàn công tác, do hai Thứ trưởngTrần Đức Lai và Thứ trưởng Nguyễn Minh Hồng làm trưởng đoàn, trực tiếp vào làm việc với UBND các tỉnh, các cơ quan chức năng và thị sát, vậnđộng quần chúng nhân dân cáctỉnh ven biển. Tại buổi tọa đàm, Thứ trưởng Trần Đức Lai cho biết: “nhận thức của một số cơ quan, ban ngành và người dân rất đơn giản. Các cơ quan chức năng chưa kiên quyết xử lý việc khai thác cáp biển, còn tư tưởng cho rằng cáp đồng thì hiện không dùng nữa, có thể khai thác được, họ có biết đâu, trong cáp quang cũng có ruột bằng đồng. Nhiều người dân lấy cáp bán với giá chỉ khoảng 10.000 đồng/1kg, thậm chí có nơi chỉ bán 2000 đồng/1 kg, chỉ vì lợi ích kinh tế mà làm thiệt hại nghiêm trọng đến hệ thống thông tin quốc gia”, trong khi chúng ta phải nhập tới 13.000 USD cho 1 km cáp quang.

Cần có những biện pháp ngăn chặn hiệu quả

Các tang vật ”cáp quang” đoàn Bộ BCVT thu hồi

Ngày 31-5-2007, Thủ tướng Chính phủ đã có công điện khẩn gửi Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bưu chính viễn thông, Quốc phòng, Công an, Văn hóa-Thông tin và UBND các tỉnh, thành phố ven biển yêu cầu: Triển khai khẩn cấp một số việc phòng chống xâm hại cáp viễn thông ngầm trên biển và bảo đảm thông tin liên lạc. Công điện nhấn mạnh: UBND các tỉnh, thành phố ven biển trong khi chờ Thủ tướng Chính phủ ban hành các quy định quản lý việc khai thác, thu mua, buôn bán các loại phế liệu trên biển, nghiêm cấm mọi hình thức khai thác cáp viễn thông ngầm trên biển. Đồng thời, phối hợp với các cơ quan liên quan truyền thông nhằm nâng cao nhận thức cho ngư dân về tầm quan trọng của cáp viễn thông ngầm trên biển và ý thức pháp luật về bảo vệ an ninh thông tin quốc gia, tố giác những kẻ vi phạm.

Theo Thứ trưởng Trần Đức Lai phải tuyên truyền cho tất cả nhân dân, đặc biệt là ngư dân và các tàu thuyền đánh cá để họ hiểu tác hại của việc cắt trộm cáp quang, và đây là vấn đề nguy hại tới an ninh quốc gia. Ngoài ra, cũng phải tuyên truyền để người dân hiểu là dưới đáy biển cũng có một số loại cáp từ thời chế độ cũ, hiện không còn sử dụng và được coi là phế liệu. Tuy nhiên, không chỉ với người dân thường, mà kể cả các chuyên gia viễn thông cũng không thể phân biệt được ngay bằng mắt thường đâu là cáp phế liệu, đâu là cáp quang đang được sử dụng. Cho nên kiên quyết phải yêu cầu các tỉnh tuyên truyền tới người dân không được khai thác với bất kỳ loại cáp nào. Ngoài việc đảm bảo thông tin liên lạc cho các đường cáp quang của Việt Nam, chúng ta cũng phải đảm bảo an toàn cho các đường cáp quang quốc tế của nước bạn trên thềm lục địa của Việt Nam. Đó cũng chính là đảm bảo uy tín của Việt Nam trước cộng đồng quốc tế trong quá trình hội nhập. Trước mắt, Bộ BCVT sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu xây dựng quy chế bảo vệ hiệu quả các đường ngầm đang vận hành dưới biển, bảo đảm an ninh thông tin, an ninh kinh tế cũng như uy tín của nước ta với các nước khác trong khu vực.

Theo chúng tôi, Việc tuyên truyền bảo vệ cáp quang biển trong thời gian trước đây đã không được các ban ngành quan tâm. Nhiều người dân chưa thấy hết tác hại và nguy hiểm của việc “khai thác” cáp quang, vì vậy cần phải đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, bằng nhiều hình thức và nhiều biện pháp. Cần xử lý thật nghiêm theo pháp luật những trường hợp cắt trộm cáp quang để làm gương. Bên cạnh đó Bộ BCVT và công ty VTI cần nhanh chóng có biện pháp khắc phục kịp thời tuyến cáp quang TVH để duy trì thông tin liên lạc viễn thông được liên tục, thường xuyên.

Bài và ảnh: Sĩ Bình-Hoài Trung