Hồi chuông báo động

Khách hàng lựa chọn các loại rau xanh tại siêu thị

Nhức nhối dư lượng thuốc BVTV

Theo thống kê chưa đầy đủ của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trung bình mỗi năm Việt Nam có khoảng 8 triệu ca bị ngộ độc thực phẩm, làm thiệt hại khoảng 3000 tỷ đồng. Cũng theo WHO, 35% nguyên nhân gây ung thư là do thực phẩm. Từ năm 2000 đến năm 2006 cả nước có 379 người chết do ngộ độc thực phẩm (trong đó ngộ độc do thuỷ sản là 283 người). Ông Trần Đáng, Cục trưởng Cục an toàn vệ sinh thực phẩm cho biết, khoảng 2/3 lượng thực phẩm lưu thông trên cả nước là do TP. Hồ Chí Minh cung cấp, nhưng theo thống kê từ đầu năm đến nay, TP. Hồ Chí Minh còn hơn 70% trong số hơn 31.000 cơ sở kinh doanh thực phẩm không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP). Vậy tình trạng VSATTP trong cả nước như thế nào?

Ông Trần Đáng nhấn mạnh, có tới 70% số hộ nông dân phun 8-12 lần thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) cho một vụ rau, trên 10 lần cho một vụ hoa quả, đặc biệt tới 70-80 lần cho một vụ nho (nhất là ở Ninh Thuận). Do vậy, dư lượng thuốc BVTV trong các loại hoa quả rất lớn. Trong 70% mẫu rau ăn lá, 39% mẫu rau ăn quả, 75% mẫu trái cam có dư lượng thuốc BVTV quá mức cho phép từ vài trục tới vài trăm lần; với nho là 80%; táo Trung Quốc là 75%. Chỉ có 22,54% số người được hỏi trả lời giữ đúng thời gian cách ly sau phun thuốc.

Theo ông Đáng, điều đáng lo ngại là hậu quả tiềm ẩn thì ít ai biết đến, dư lượng hoá chất BVTV còn gây ra nhiều bệnh nguy hiểm như sỏi mật, đái đường, xơ gan, răng miệng loãng xương... Điều nguy hại là nó còn làm ảnh hưởng đến thể lực và quá trình điều hoà gen (ảnh hưởng đến giống nòi); hoá chất độc hại còn ảnh hưởng đến môi trường sống là: đất, nước, không khí đang bị nhiễm kim loại nặng rất cao ở ngoại vi thành phố Hà Nội, Hồ Chí Minh, và các thành phố lân cận.

Phải xử phạt thật nghiêm để làm thay đổi hành vi người sản xuất

Ngoài chợ, những mớ rau xanh tươi mơn mởn, những loại quả trông thật đẹp, mỡ màng và bắt mắt được trồng ở đâu và được tưới bởi loại nước gì? Không ai có thể biết, trừ người trồng, vì khi ra đến chợ, cửa hàng, siêu thị những dấu vết vô cùng bẩn đã bị xoá sạch. Những người trồng rau ít khi ăn những loại rau mình trồng để bán vì họ biết rõ loại rau này được bón gì, tưới gì. Để dùng trong gia đình, họ có riêng những luống rau, những mảnh vườn trồng quả an toàn. Đó là trong khâu sản xuất vậy trong khâu lưu thông thì như thế nào? Ai cũng nghĩ rằng đáng tin tưởng vào uy tín của các siêu thị, nên đã chọn siêu thị là nơi mua sắm. Đã có người làm quản lý trong siêu thị lại nhờ một nhà nghiên cứu về vấn đề này thiết kế riêng cho gia đình mình một khu trồng rau an toàn để dùng.

Khi nói về ý thức của người sản xuất, theo ông Nguyễn Hoàng Mai, Phó vụ trưởng Vụ các vấn đề xã hội của Quốc hội, không phải là người sản xuất không biết rõ hay không nhận thức được những tác hại của hoá chất BVTV, hay những hậu quả nghiêm trọng mà họ đang gây ra cho cộng đồng trong hiện tại cũng như lâu dài. Nhưng do những tác động của cơ chế thị trường mà họ đang đặt lợi ích kinh tế lên hàng đầu, vì thế nhận thức đó không đủ để làm thay đổi hành vi của mình. Do vậy ông Mai đưa ra ý kiến Chính phủ cần có quy định cụ thể trong luật những hình thức xử phạt đủ nghiêm, thậm trí là xử phạt hình sự, kể cả với những vi phạm chưa gây chết người nhưng có ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường hoặc sức khoẻ của người tiêu dùng. Có như vậy mới có thể hy vọng làm thay đổi được hành vi của người sản xuất, còn giải pháp làm thay đổi nhận thức thì chúng ta đã làm nhiều nhưng không có được kết quả đáng khả quan.

Người tiêu dùng hãy bảo vệ mình

Ông Đỗ Gia Phan- Phó chủ tịch Hội tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (TC&BVNTDVN): “Trước tình trạng báo động về VSATTP, Hội đưa ra thông điệp cho người tiêu dùng, hãy tự bảo vệ sức khỏe, tính mạng mình, kiên quyết nói không với thực phẩm đường phố, thực phẩm không an toàn...Có như vậy mới không có đất cho những sai phạm về ATTP xảy ra”. Ông Phan cũng cho biết, thực tế đòi hỏi có tới vài ngàn tiêu chuẩn về thực phẩm, song đến nay nước ta mới ban hành được 717 tiêu chuẩn Việt Nam. Trong đó chỉ có 184 TCVN có yêu cầu kỹ thuật, 396 TCVN có phương pháp thử, 78 TCVN có yêu cầu kỹ thuật phù hợp (mới chỉ chiếm khoảng 10% tổng số TCVN về thực phẩm hiện có). Do vậy, ông Phan đưa ra đề nghị với các nhà quản lý các nhà chức năng cũng như đội ngũ các nhà khoa học sớm xây dựng hệ thống tiêu chuẩn về thực phẩm đủ để bảo vệ sức khoẻ cho cộng đồng.