Học phí đại học cần phải tăng! Các trường có thể được thu theo các mức khác nhau tùy vào chất lượng đào tạo của từng trường đại học, từng ngành học xã hội đang có nhu cầu cao. Cần phân cấp mạnh mẽ để các trường tự chủ tài chính... Đó là những đề xuất mà lãnh đạo các trường đại học đồng loạt lên tiếng tại Hội nghị kế hoạch ngân sách tài chính cho giáo dục năm 2008. Hội nghị do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức sáng (9-1) tại Hà Nội với sự tham dự của gần 1000 cán bộ đến từ các đơn vị trực thuộc.

Nhiều trăn trở...

Phát biểu ý kiến về vấn đề học phí, PGS-TS Nguyễn Văn Hùng, Hiệu trưởng Trường đại học Xây dựng bức xúc: “Ngân sách cho giáo dục hiện nay như “bà mẹ có nhiều con”, nếu không có nguồn thu thêm thì các trường đại học không thể đủ chi bảo đảm cho việc nâng cao chất lượng đào tạo”. Theo TS Hùng thì với chính sách học phí như hiện nay, các trường đại học công lập sẽ có nguy cơ yếu hơn các trường ngoài công lập. Vì vậy, cần tạo ra nguồn thu chính đáng, tăng học phí cao hơn, nhưng có thể Bộ đưa ra tiêu chí quy định cho các trường, có chế độ thu chi rõ ràng để các trường thực hiện thu theo ngành nghề đáp ứng nhu cầu của xã hội. Có chung nỗi băn khoăn ấy, ông Trần Văn Minh, Hiệu trưởng Trường đại học Nông lâm (Thừa Thiên-Huế) đặt câu hỏi: tại sao 15 năm qua học phí vẫn ổn định trong khi tình hình giá cả thị trường tiêu dùng, lương, giá xăng dầu tăng vùn vụt. “Có thực mới vực được đạo”. Thực ở đây chính là tài chính, nếu không đủ chi phí đào tạo thì nói gì đến nâng cao chất lượng đào tạo...

Giảng dạy trên máy tính (Ảnh minh họa)

GS Bùi Văn Ga, Giám đốc Đại học Đà Nẵng cho biết, 10 năm qua, số sinh viên Đại học Đà Nẵng đã tăng lên gấp hai lần, trong khi đó, kinh phí được cấp chỉ tăng 1-2% nên đa số các trường đại học đều đối mặt với những khó khăn về tài chính. Để khắc phục tình trạng thu không đủ chi, cần phải tăng học phí bậc đại học, đồng thời xem xét lại chế độ miễn học phí với các trường sư phạm. Bởi thực tế nhiều năm qua, sinh viên tốt nghiệp các trường đại học sư phạm ra trường không xin được việc lại chuyển sang ngành khác, gây lãng phí rất lớn cho ngân sách nhà nước.

PGS Nguyễn Ngọc Hợi (Đại học Vinh) thì đề nghị nên giao cho các trường đại học tự quyết định mức học phí của trường đó và bù đắp kinh phí cho những trường có nhiều con em diện chính sách. Vì theo PGS thì hiện nay, Đại học Vinh mỗi năm mất khoảng 6,4 tỷ đồng chi cho 3919 sinh viên diện chính sách được miễn học phí.

Mức học phí phổ thông do UBND tỉnh quyết định?

Trả lời câu hỏi của các đại biểu, ông Nguyễn Văn Ngữ, Vụ trưởng Vụ kế hoạch Tài chính cho biết: Bộ sẽ sớm hoàn chỉnh đề án đổi mới học phí trình Thủ tướng phê duyệt trong thời gian sớm nhất. Theo đó, mức học phí đối với các trường đại học, cao đẳng, dạy nghề và trung cấp chuyên nghiệp công lập trước mắt sẽ tăng lên bảo đảm đủ chi thường xuyên của các nhóm ngành, tiến tới bảo đảm đủ chi phí đào tạo. Dự kiến, sẽ có khung học phí riêng cho các loại trường. Trường nào chất lượng đào tạo cao thì được thu cao. Tuy nhiên, cần có các tiêu chí kiểm định chất lượng đào tạo và xếp loại các trường làm căn cứ cho việc thực hiện chế độ học phí mới. Ngoài học phí chung của nhà trường, những ngành mà xã hội có nhu cầu cao thì được thu học phí cao hơn các ngành khác.

Trước mắt, để chuẩn bị cho việc tăng học phí các trường đại học, các trường cần phải tiếp tục thực hiện tốt chính sách cho sinh viên vay học tập. Đến nay, sau bốn tháng thực hiện chính sách tín dụng sinh viên, đã có 560.000 sinh viên đại học, cao đẳng và dạy nghề được vay vốn với số tiền giải ngân gần 2 tỷ đồng. Phấn đấu sau bốn năm thực hiện, sẽ cho sinh viên vay gần 2000 tỷ USD để học tập. Riêng học phí của các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập thực hiện theo mô hình doanh nghiệp, thu đủ, chi đủ. Nhà nước sẽ miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong bốn năm đầu tiên đối với các trường mới thành lập, giảm 50% thuế thu nhập giáo dục trong 5 năm tiếp theo (mức thuế là 10%). Đồng thời cũng có sự hỗ trợ khác trong đào tạo giảng viên có trình độ thạc sĩ và tiến sĩ trong nước và nước ngoài.

Mức học phí của các trường phổ thông công lập: bậc mầm non và phổ thông thu không vượt quá 6-8% thu nhập của hộ gia đình. Mức học phí ở địa phương nào thì do UBND cấp tỉnh đó quyết định sao cho phù hợp với thu nhập của địa phương. Học sinh bậc tiểu học, học sinh mầm non 5 tuổi và các đối tượng chính sách, học sinh nghèo sẽ được miễn học phí. Còn các học sinh phổ thông thuộc đối tượng cận nghèo ở nông thôn, thành thị được giảm học phí. Ngoài ra, Nhà nước sẽ hỗ trợ học phí cho các học sinh phổ thông và sinh viên thuộc diện chính sách.

Hiệu trưởng được quyết định mức lương của giảng viên?

Giải tỏa những thắc mắc từ các đơn vị trực thuộc, Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân khẳng định: Bộ đang cố gắng để năm nay, phân cấp mạnh cho các trường tự chủ và tự chịu trách nhiệm về tài chính. Trước mắt có thể phân cấp cho các trường trọng điểm như: Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, hai trường đại học Y và 10 trường đại học khác. Theo đó, với những dự án xây dựng cơ bản có kinh phí dưới 20 tỷ đồng trở xuống thì các trường tự quyết định. Các dự án lớn thì trường quyết định một số hạng mục nhất định. Được biết, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng cũng vừa có chỉ đạo ngành giáo dục thực hiện thí điểm chế độ Hiệu trưởng trường đại học được quyền quyết định mức lương cho giảng viên trường mình tùy theo trình độ, năng lực của họ. Chẳng hạn như: Giáo sư, những giảng viên xuất sắc,... có thể được hưởng mức lương có hệ số cao hơn các giảng viên khác. Vấn đề này, Bộ sẽ còn phải nghiên cứu tiếp và lấy ý kiến rộng rãi các chuyên gia để xây dựng đề án sao cho bảo đảm công bằng về tài chính.

Phó thủ tướng cũng yêu cầu Vụ kế hoạch tài chính và các đơn vị liên quan cần giải quyết ngay trong tháng 1 việc bù học phí cho các trường đại học nhận nhiều con em diện chính sách vào học. Đồng thời, rà soát lại ngân sách chi cho nghiên cứu khoa học và công nghệ thông tin trong giáo dục, nếu đề tài khoa học nào không có hiệu quả thì không giao tiếp nhằm quản lý chặt chẽ, công khai, minh bạch hóa nguồn ngân sách giáo dục.

Tổng kinh phí chi thường xuyên cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo năm 2008 được Thủ tướng Chính phủ giao 1.647,265 tỷ đồng, tăng 144,4 tỷ đồng (10%) so với năm 2007. Trong đó:

+ 359,59 tỷ đồng thực hiện nhiệm vụ Thủ tướng Chính phủ giao;

+ 80,9 tỷ đồng thực hiện đổi mới giáo dục đại học (tăng 5% so với năm 2007);

+ 18,44 tỷ đồng chi cho việc tổ chức các kỳ thi; 23,02 tỷ đồng chi cho xây dựng các đề án và nhiệm vụ trọng tâm của Bộ;

+ 23,589 tỷ đồng chi thường xuyên của toàn ngành hằng năm do các vụ, đơn vị thực hiện;

+ 1.141,726 tỷ đồng chi thường xuyên cho đào tạo của các trường đại học, cao đẳng đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ.

 Hà Thanh Minh