Mấy năm gần đây quy mô đào tạo bậc đại học của Việt Nam phát triển nhanh, hàng loạt các trường cao đẳng được “nâng cấp” lên đại học, nhiều trường đại học tư thục, đại học dân lập được thành lập mới. Đại đa số các tỉnh trong cả nước đều đã có trường đại học trên địa bàn. Các trường đại học nhiều nên trong mùa tuyển sinh vừa qua, một số trường đã hạ điểm chuẩn bằng điểm sàn của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định mà vẫn không tuyển sinh đủ chỉ tiêu.

Theo báo cáo giám sát mới đây của Ủy ban Thường vụ Quốc hội,  từ năm 1987 đến năm 2009, số sinh viên cả nước tăng 13 lần, nhưng số giáo viên chỉ tăng 3 lần, do đó tỷ lệ sinh viên/giáo viên quá cao so với quy định. Trong lúc các trường đại học thuộc tốp trên có điểm chuẩn đầu vào rất cao, đội ngũ giáo viên đều có trình độ trên đại học thì vẫn còn không ít trường đại học ở tốp dưới xác định điểm chuẩn đầu vào rất thấp, cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy và học còn hạn chế, tình trạng “cử nhân dạy đại học” hay nói theo ngôn ngữ của các thầy là “cơm chấm cơm” đã xảy ra. Với các trường này, đại đa số sinh viên sau 4 hoặc 5 năm học vẫn đàng hoàng “tốt nghiệp đại học”, vì thế có người đã gọi những học sinh này là “học đại thành… đại học”.

Tình trạng trên không những ảnh hưởng tới chất lượng giáo dục đại học nói chung, trong đó có các trường đại học ở tốp đầu mà còn tạo ra tâm lý e ngại cho các cơ quan, doanh nghiệp tuyển dụng lao động. Để khắc phục tình trạng này cần phải có những giải pháp đồng bộ, trong đó việc quan trọng nhất là phải công bố chuẩn đầu ra của các trường đại học Việt Nam nói chung. Từng trường đại học cũng phải công bố chuẩn đầu ra đối với sinh viên. Chuẩn đầu ra là quy định về nội dung kiến thức chuyên môn; kỹ năng thực hành, khả năng nhận thức công nghệ và giải quyết vấn đề; công việc mà người học có thể đảm nhận sau khi tốt nghiệp và các yêu cầu đặc thù khác đối với từng trình độ, ngành đào tạo.

Mục tiêu của việc xây dựng và công bố chuẩn đầu ra để công khai với xã hội về năng lực đào tạo và các điều kiện bảo đảm chất lượng của trường đại học. Người học, phụ huynh, nhà tuyển dụng biết và giám sát theo mục tiêu này. Thực hiện những cam kết của nhà trường với xã hội về chất lượng đào tạo để cán bộ quản lý, giảng viên và người học nỗ lực vươn lên trong giảng dạy và học tập. Công khai chuẩn đầu ra còn là cơ sở để người học biết được các kiến thức sẽ được trang bị sau khi tốt nghiệp một chuyên ngành, một trình độ về chuẩn năng lực nghề nghiệp, về kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành, khả năng nhận thức và giải quyết vấn đề, công việc mà người học có thể đảm nhận sau khi tốt nghiệp.

Được biết, thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/BCSĐ ngày 6-1-2010 của Ban Cán sự Đảng Bộ Giáo dục và Đào tạo về đổi mới quản lý giáo dục đại học giai đoạn 2010-2012, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang hướng dẫn các trường đại học, học viện, trường cao đẳng xây dựng và công bố chuẩn đầu ra ngành đào tạo. Theo đó, việc xây dựng và công bố chuẩn đầu ra là yêu cầu bắt buộc, là cam kết của các trường về năng lực và chất lượng đào tạo để xã hội giám sát. Hy vọng đây sẽ là đột phá mới của giáo dục đại học nước nhà.

Phú Thọ