Hà Tĩnh giữ nhịp xây dựng nông thôn mới

Chủ động, linh hoạt từ cơ sở

Buổi chiều ở xã Thạch Khê (Hà Tĩnh), gió đông ràn rạt thổi qua vùng đất cằn bãi ngang ven biển. Giữa điều kiện tự nhiên khắc nghiệt ấy, vườn lan của anh Phạm Văn Huy vẫn xanh mát trong hệ thống nhà kính vận hành tự động. “Đất đai bạc màu, thiên tai dồn dập, trồng gì cũng khó. Nhưng nếu cứ trông chờ vào tự nhiên thì mãi nghèo”, anh Huy chia sẻ. Từ suy nghĩ đó, anh mạnh dạn vay vốn, đầu tư hơn 10 tỷ đồng xây dựng hệ thống nhà kính, hình thành mô hình nông nghiệp công nghệ cao, trở thành điểm sáng trong xây dựng NTM của địa phương.

Thạch Khê là xã mới được sáp nhập từ 3 xã Thạch Khê, Thạch Hải và Đỉnh Bàn, nằm trong vùng ảnh hưởng của dự án mỏ sắt Thạch Khê nên hạ tầng, quỹ đất bị hạn chế trong thời gian dài. Địa bàn rộng nhưng điều kiện kinh tế-xã hội còn khó khăn; thu ngân sách thấp; tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo ở mức 8,5%, cao hơn bình quân toàn tỉnh. Theo đồng chí Trần Quang Hưng, Chủ tịch UBND xã Thạch Khê, mô hình chính quyền địa phương hai cấp tạo thuận lợi rõ nét cho xây dựng NTM. Cơ chế phân cấp, phân quyền rõ ràng giúp bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu quả; các tổ chức đoàn thể được tổ chức thống nhất, hạn chế chồng chéo nhiệm vụ. Thẩm quyền của cấp xã được mở rộng, tạo điều kiện để địa phương chủ động xây dựng các chương trình hỗ trợ sinh kế, định hướng phát triển kinh tế phù hợp cho từng vùng.

Mô hình trồng lan công nghệ cao của anh Phạm Văn Huy tại xã Thạch Khê, tỉnh Hà Tĩnh là điểm sáng xây dựng nông thôn mới.

Trên cơ sở đó, xã Thạch Khê xác định trọng tâm phát triển “nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao”. Địa phương rà soát quy hoạch, lựa chọn những khu vực ổn định để xây dựng mô hình điểm, lấy người dân làm trung tâm, tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã, liên kết doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị. Các nhóm sản phẩm chủ lực gồm nuôi trồng thủy sản, rau, củ, quả, hoa công nghệ cao, kết hợp phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là nguồn lực thực hiện. “Các nguồn lực phân bổ đang chờ hướng dẫn điều chỉnh cho phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đây không chỉ là vướng mắc của riêng Thạch Khê mà là thực trạng chung. Trong lúc chờ đợi, xã chủ động làm trước những phần việc không cần nhiều kinh phí như vệ sinh môi trường, chỉnh trang cảnh quan, thực hiện các tiêu chí giáo dục, y tế, xây dựng mô hình sinh kế nhỏ”, đồng chí Trần Quang Hưng cho biết.

Tại xã miền núi Vũ Quang, đơn vị hành chính mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập xã Hương Minh, Quang Thọ, Thọ Điền và thị trấn Vũ Quang, không gian phát triển và định hướng sử dụng đất có nhiều thay đổi. Ngay sau khi kiện toàn bộ máy, xã xác định khâu đột phá trong xây dựng NTM theo mô hình hai cấp là “phát triển kinh tế vườn đồi-sản phẩm OCOP-nông nghiệp hữu cơ”. Địa phương tập trung duy trì các mô hình hiện có, đồng thời triển khai các mô hình mới như trồng dứa liên kết doanh nghiệp, nuôi dúi sinh sản, nuôi ốc bươu đen, trồng cây dược liệu ba kích, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Khơi thông nguồn lực để giữ nhịp phát triển

Trước khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hà Tĩnh đã hoàn thành 8/8 yêu cầu theo Quyết định số 321/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng NTM giai đoạn 2021-2025. Tuy nhiên, hiện nay tiến độ giải ngân các nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia còn chậm do phải chờ hướng dẫn triển khai sau khi HĐND tỉnh ban hành nghị quyết sửa đổi, điều chỉnh các nội dung liên quan đến cơ chế vận hành mới. Theo Văn phòng Điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM tỉnh Hà Tĩnh, đến cuối tháng 10-2025, tổng vốn Chương trình NTM năm 2025 mới giải ngân đạt khoảng 45%. Việc sáp nhập các xã làm gia tăng quy mô dân số, địa bàn quản lý rộng, hạ tầng không đồng đều, gây khó khăn trong đồng bộ hóa và duy trì các tiêu chí, nhất là giao thông, trường học, nhà văn hóa, môi trường. Một số cán bộ mới được phân công chưa quen việc, khối lượng công việc lớn, ảnh hưởng đến tiến độ tham mưu và tổ chức thực hiện. Thực tế này cũng tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp. 

Khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp dần đi vào ổn định, vấn đề then chốt là trao quyền mạnh hơn cho cơ sở gắn với bảo đảm nguồn lực. Hà Tĩnh đang đề xuất Trung ương cho phép kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM năm 2025 đến hết ngày 31-12-2026; đồng thời sớm ban hành Bộ tiêu chí xây dựng NTM giai đoạn 2026-2030 để các địa phương có cơ sở triển khai phù hợp, khả thi.

Theo đồng chí Ngô Đình Long, Phó chánh Văn phòng Điều phối NTM tỉnh Hà Tĩnh, tỉnh tiếp tục phát huy kết quả đã đạt được, tổ chức xây dựng NTM phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời rà soát, điều chỉnh tiêu chí theo quy hoạch và yêu cầu phát triển giai đoạn mới, tập trung phát triển kinh tế nông thôn, huy động hiệu quả nguồn lực, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng khoa học-công nghệ, hướng tới xây dựng NTM hiện đại, bền vững./.