QĐND - Làm thế nào để khắc phục tình trạng quy hoạch đất chồng chéo, gây lãng phí? Việc gia hạn sử dụng đất nông nghiệp sẽ được tiến hành như thế nào? Giá cho thuê đất, việc chuyển mục đích sử dụng đất sắp tới sẽ ra sao? Đó là những câu hỏi đặt ra cho Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Minh Quang trong buổi đối thoại trực tuyến với nhân dân sáng 6-4. Sau gần hai giờ đối thoại, Bộ trưởng đã giải đáp các băn khoăn, thắc mắc của người dân về lĩnh vực tài nguyên và môi trường.

Quy hoạch đất thiếu... chuyên nghiệp

Đúng 9 giờ, buổi đối thoại trực tuyến được bắt đầu. Khán phòng dần “nóng” lên khi bà Trần Thị Thu Nga ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội đề nghị Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang làm rõ thông tin về tình trạng báo động xung quanh quy hoạch đất đô thị, đất nông nghiệp thiếu chuyên nghiệp hiện nay và trách nhiệm của Bộ Tài nguyên và Môi trường trước thực tế trên. 

Cưỡng chế thu hồi đất tại xã Mỹ Đình, Từ Liêm, Hà Nội. Ảnh TTXVN phát ngày 31-3-2010.

Về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường khẳng định: “Luật Đất đai, các Nghị định 181, Nghị định 69 đều nói rõ Bộ có trách nhiệm thẩm định quy hoạch sử dụng đất của các địa phương… Tôi đồng tình với ý kiến rằng, quy hoạch xây dựng có tình trạng thiếu tính chuyên nghiệp. Mặc dù có nhiều văn bản hướng dẫn về quy hoạch nhưng do đội ngũ cán bộ địa chính, nhất là ở địa phương, còn nhiều hạn chế về năng lực chuyên môn. Dĩ nhiên, phải thẳng thắn thừa nhận sự việc này có phần trách nhiệm của Bộ”.

Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang cho biết thêm: "Sự yếu kém còn thể hiện ở việc quy hoạch phục vụ chiến lược phát triển, tầm dự báo từ xa có nhiều hạn chế. Trong quy hoạch, cách làm vẫn chưa bài bản, bó gọn trong địa phương nhất định, tính liên kết giữa các tỉnh trong vùng còn hạn chế". 

Liên quan đến việc cấp Giấy chứng nhận tại các dự án phát triển nhà ở đang trong cảnh "rùa bò" mà bà Nguyễn Thị Út ở quận Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh đề cập, ông Trần Hùng Phi, Cục trưởng Cục Đăng ký thống kê Tổng cục Quản lý đất đai, được sự ủy quyền của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết: Theo chỉ đạo của Chính phủ, trong năm 2011, Bộ đã phối hợp, kiểm tra tình hình việc cấp giấy chứng nhận nhà ở tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Qua kiểm tra, tình hình cấp giấy nhìn chung rất chậm như nhân dân phản ánh. Có nhiều nguyên nhân, từ phía nhà đầu tư, từ cơ quan Nhà nước và từ người dân. Trong đó, nguyên nhân từ chủ đầu tư là lớn nhất, nhiều dự án vi phạm pháp luật đất đai, pháp luật xây dựng như xây dựng không đúng quy hoạch, chưa xây xong đã bán... Về phía cơ quan Nhà nước, việc quản lý giám sát trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư chưa chặt chẽ, để xảy ra nhiều sai phạm, không phát hiện và xử lý kịp thời, hoặc có kiểm tra, phát hiện nhưng xử lý chậm, chưa cương quyết, chủ động...

Cán bộ địa chính đi... lùng đất

Trước việc một số địa phương có cán bộ nhà đất đi lùng mua đất nông nghiệp, đất trồng rau xanh của dân rồi sau đó hợp thức hóa sổ đỏ, bán lại với giá cao gấp hàng chục lần mà bà Văn Thu Hương trú tại phố Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội nêu, Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang đã chân thành cảm ơn ý kiến thẳng thắn này và nói: “Chúng ta cần lắng nghe dư luận, sau đó, các cơ quan chức năng, các cơ quan quản lý cán bộ của mình phải có trách nhiệm kiểm tra. Nếu cán bộ làm công tác địa chính liên quan đến việc mua đất của dân để sau đó lợi dụng công việc, trách nhiệm của mình để làm chuyển sổ đỏ, từ đó kiếm lời, thì đây là việc làm trái pháp luật. Pháp luật đã quy định, xử lý theo Điều 141, 144 của Luật Đất đai”.

Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang cũng đã lưu ý các tỉnh, thành phố, đặc biệt là cơ quan trực tiếp quản lý cán bộ thực thi nhiệm vụ liên quan đến lĩnh vực đất đai này cần có cơ chế, quy chế kiểm tra, giám sát việc thực thi nhiệm vụ của cán bộ. Việc này có thể thông qua các sở, phòng địa chính, rà lại các sổ đỏ liên quan đến một văn phòng cấp giấy để kiểm tra, gắn với đó là kiểm tra đội ngũ của chúng ta. “Hiện nay dư luận cho rằng, tham nhũng trong lĩnh vực đất đai còn phổ biến. Tôi cũng muốn nêu ra với các địa phương và đặc biệt đối với những cán bộ làm về vấn đề đất đai, các cơ quan quản lý liên quan có trách nhiệm kiểm tra và giám sát chặt chẽ để xử lý thích đáng các trường hợp vi phạm theo đúng pháp luật”, Bộ trưởng khẳng định.

Trả lời bà Nguyễn Bích Vân ở huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi về khung giá của Nhà nước đưa ra quá thấp so với giá thị trường, Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang bày tỏ, quả thật để đưa giá đất thị trường về đúng giá thực của nó là rất khó khăn khi chúng ta đang phát triển trong điều kiện kinh tế thị trường như hiện nay.

Theo Bộ trưởng, vấn đề định giá đất theo quy định hiện hành, chúng ta có 3 loại: Thứ nhất, khung giá do Chính phủ ban hành, quy định cho 3 địa bàn là đồng bằng, trung du, miền núi. Tính điển hình hết sức hạn chế. Sau khung giá này, các tỉnh có xây dựng bảng giá. Trong Nghị định 69 đã nêu, giá sẽ được tính toán theo đúng khung giá. Nếu giá chênh lệch so với giá thị trường quá nhiều thì được phép tính giá cụ thể. Sắp tới, Chính phủ chủ yếu quy định về nguyên tắc, tiêu chí, hướng dẫn kiểm tra thực hiện việc xây dựng giá, còn bảng giá có thể sẽ không còn. Địa phương xây dựng bảng giá đất sẽ sát hơn. Dự kiến sau này sẽ có cơ quan chuyên trách về giá đất. Khi giải quyết được vấn đề giá đất thì các khiếu kiện về đất đai sẽ giảm.

Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường đối thoại trực tuyến với nhân dân. Ảnh TTXVN phát ngày 6-4-2012

Việc sử dụng đất nông nghiệp cơ bản sẽ không xáo trộn

Rất nhiều bạn đọc gửi đến Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang câu hỏi về việc sử dụng đất nông nghiệp. “Tới năm 2013 sẽ hết thời hạn giao đất nông nghiệp 20 năm theo Nghị định 64. Vậy đất nông nghiệp trong thời gian tới sẽ được xử lý như thế nào?” - bạn đọc Vũ Mậu Trịnh ở Đông Hưng, Thái Bình hỏi.

Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang trả lời: “Vấn đề này được rất nhiều người quan tâm. Chúng tôi cũng đã tham mưu cho Chính phủ các giải pháp đối với trường hợp này. Trong Luật Đất đai năm 1993 (sửa đổi năm 2003) có quy định thời hạn sử dụng đất nông nghiệp như đất trồng cây ngắn ngày và đất nuôi trồng thủy sản, làm muối, trồng cây lâu năm... Mốc thời điểm tính từ năm 1993. Thời hạn sử dụng là 20 năm. Như vậy, sang năm sau, năm 2013 là tròn 20 năm. Bà con rất quan tâm bây giờ xử lý như thế nào? Có tiếp tục cho sử dụng hay chia lại ruộng đất? Tôi xin nói rằng, vừa qua, Bộ Tài Nguyên và Môi trường đã bàn, báo cáo Chính phủ và sẽ trình lên Quốc hội. Về thời hạn sử dụng đất, thẩm quyền quyết định, theo luật, thuộc về Quốc hội. Do đó, việc quy định thời hạn sử dụng đất tiếp theo cũng thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Trong khi chưa sửa Luật năm 2003 thì chúng ta vẫn áp dụng luật hiện hành… Theo Luật Đất đai năm 2003, Nghị định hướng dẫn 181, đối với hộ gia đình được giao đất lấy mốc thời điểm là năm 1993, thì tới đây vẫn được tiếp tục sử dụng đất đó. Thẩm quyền là thuộc Quốc hội, nhưng chúng tôi sẽ tham mưu cho Chính phủ trình Quốc hội theo hướng như vậy. Việc sử dụng đất vẫn giữ ổn định, không xáo trộn. Tuy nhiên, có một số loại đất không thuộc đối tượng trên, như đất bãi bồi ven sông, ven biển, thì sau khi hết thời hạn, nếu hộ gia đình có nhu cầu sử dụng tiếp, họ cần tiến hành các thủ tục để gia hạn sử dụng. Về thủ tục gia hạn, Chính phủ đã giao Bộ Tài nguyên và Môi trường nghiên cứu, xây dựng. Chúng tôi đang chuẩn bị thông tư hướng dẫn.

Một vấn đề nữa, khi thời hạn sắp hết, đối với loại đất nêu trên, có tiếp tục cấp sổ đỏ hay không? Tôi xin trả lời, theo luật hiện hành, tiếp tục cấp sổ đỏ. Đây là nhu cầu thường xuyên, chính đáng. Còn thời hạn thì theo quy định tại Khoản 1, Điều 67 của Luật Đất đai năm 2003, tức là 20 năm tính từ năm cấp quyền sử dụng đất. Như vậy, các Ngân hàng yên tâm cho người nông dân vay vốn sản xuất, không gây đứt đoạn”.

Lê Xuân Đức