Gian nan “Con chữ” Tây Trà

Trẻ nhỏ ở Tây Trà

Mỗi năm có hàng trăm học sinh bỏ học

Theo số liệu thống kê của UBND huyện Tây Trà, kể từ thời điểm huyện được thành lập (2003 đến nay) trên toàn huyện có gần 1000 học sinh từ mẫu giáo đến trung học cơ sở bỏ học. Như vậy, tính bình quân mỗi năm có gần 300 học sinh bỏ học. 100% số xã ở Tây Trà đều có học sinh bỏ học. Đặc biệt, không chỉ con em những hộ kinh tế khó khăn, trong số học sinh bỏ học còn có không ít con em cán bộ chủ chốt ở địa phương. Ví dụ như con ông Hồ Văn Hùng, Chủ tịch UBND xã Trà Xinh, hoặc ông Hồ Văn Lâm, nguyên Bí thư, chủ tịch UBND xã Trà Trung... Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh ở Tây Trà bỏ học ?

Theo anh Lê Trường Sơn, Phó chủ tịch UBND huyện Tây Trà có khá nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh bỏ học. Tuy nhiên vấn đề cốt lõi là nhận thức của không ít cán bộ, đảng viên và nhân dân còn hạn chế, việc cho rằng đi học không phải cho chính bản thân các em và gia đình, mà là học cho thôn, xã, huyện. Các bậc làm cha, làm mẹ không quan tâm đến việc học hành của con trẻ, thậm chí còn buộc các em ở nhà lao động, giúp việc gia đình hoặc cưới vợ, gả chồng rất sớm.

Ông Chủ tịch UBND xã Trà Lãnh thì cho rằng nguyên nhân dẫn đến việc trẻ em bỏ học là do đường từ nhà tới trường quá xa. Trên địa bàn huyện không ít điểm trường các em phải đi bộ khoảng 10km. Hơn nữa, đường sá cách trở bởi đồi, núi, sông, suối... một số học sinh không đủ kiên trì để tiếp tục theo học. Mặt khác, có nhiều điểm lớp, do có quá ít học sinh nên các nhà trường thường ghép từ 2 đến 3 chương trình trong một lớp. Nghĩa là cùng một thầy, một cô nhưng cùng một lúc trực tiếp lên lớp cho 2 đến 3 đối tượng học sinh. Điều kiện, phương tiện phục vụ cho các lớp ghép không bảo đảm theo quy định, vì vậy việc tổ chức học tập không những không có chất lượng mà còn gây tư tưởng chán nản trong học sinh

Tôi đang loay hoay tìm cách vượt qua một con suối để vào thôn Trà Dinh, xã Trà Lãnh bỗng phía sau có tiếng động mạnh. Một cậu bé chừng 10 tuổi, tóc xoăn tít, mặt mũi lem luốc bởi mồ hôi và bụi, quẳng mạnh bỏ củi xuống đất. Thấy cậu bé vất vả, tôi có ý mang giúp nhưng cậu phản ứng khá quyết liệt. Xốc bó củi lên vai, cậu lầm lũi vượt qua con dốc về nhà. Thấy có “người lạ” đi theo con mình, như một phản xạ tự nhiên, một người đàn ông từ trong ngôi nhà tuềnh toàng bước ra đứng chặn trước mặt. Đôi mắt đỏ ngầu nhìn tôi khắp lượt. Sau khi nghe tôi giải thích, đôi lông mày người đàn ông dãn ra, rồi nói như đếm từng từ: “Không làm lấy gì mà ăn. Chữ có ăn được đâu mà học”...

Giải pháp nào cho Tây Trà

Sau gần một ngày vượt đèo, lội suối, trước lúc chia tay, anh Sơn đưa tôi xem tập tài liệu vừa được lãnh đạo huyện bàn bạc, thống nhất một số giải pháp cơ bản nhằm từng bước khắc phục trình trạng học sinh bỏ học ở Tây Trà. Một trong những giải pháp được lãnh đạo huyện ưu tiên hàng đầu là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân. Vấn đề có tính then chốt là kiên quyết khắc phục tình trạng con em cán bộ, đảng viên bỏ học. Lãnh đạo huyện Tây Trà coi đây là vấn đề có tính căn bản trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân. Cùng với đó, huyện gắn công tác giáo dục, đặc biệt là tình trạng học sinh bỏ học trở thành một trong những chỉ tiêu thi đua, đánh giá năng lực và phân loại chất lượng đảng viên và tổ chức Đảng. Huyện cũng chủ trương đẩy mạnh ngành học mầm non, bảo đảm 100% các cháu trong độ tuổi đều được đến trường trước khi vào lớp một. Thực tế, qua tìm hiểu ở nhiều trường tiểu học, tình trạng các em học sinh có biểu hiện “ba không” trong học tập (không nghe, không hiểu, không nói) chiếm tỷ lệ không ít. Nguyên nhân là do các em không được học qua lớp mẫu giáo. Nhiều em không nói được tiếng phổ thông. Thiếu sự quan tâm của gia đình, cộng với sự hẫng hụt trong nhận thức, các em chán nản, không hứng thú học tập dẫn đến tình trạng bỏ học đồng loạt. Lãnh đạo huyện Tây Trà quyết tâm lập lại trật tự, kỷ cương trong công tác quản lý giáo dục, đánh giá thực chất kết quả học tập của học sinh, kiên quyết không chạy theo thành tích.

Tuy nhiên, với đặc điểm một huyện có 98,2% đồng bào là người dân tộc thiểu số, trong đó hơn 95% hộ nghèo, để giải quyết vấn đề học sinh bỏ học ở Tây Trà, nếu chỉ cấp ủy, chính quyền địa phương cố gắng thôi là chưa đủ. Chúng tôi thấy rằng, để thu hút các em đến trường, các ngành chức năng của Trung ương và Quảng Ngãi cần đầu tư, xây dựng cơ sở vật chất bảo đảm cho các nhà trường có đủ phòng học. Đặc biệt, đối với học sinh miền núi, cầu xây dựng khu vui chơi, giải trí giúp các em phát triển toàn diện, đồng thời thu hút các em đến trường. Mặt khác, với một địa phương còn quá nhiều khó khăn như Tây Trà, chính sách hỗ trợ gạo ăn ở những điểm trường bán trú dân nuôi; chương trình sữa học đường... cần được triển khai sớm. Giải quyết hiệu quả những vấn đề trên, nhất là việc hỗ trợ gạo ăn sẽ giúp Tây Trà tháo gỡ khó khăn, tạo ra động lực thú hút các em đến trường, đồng thời tạo điều kiện để các em phát triển toàn diện cả về trí tuệ và thể chất. Đầu tư, xây dựng cơ sở hạ tầng là hết sức cân thiết, nhưng về lâu dài để Tây Trà phát triển ổn định, không có con đường nào khác là, nâng cao dân trí cho đồng bào, điểm khởi đầu chính là từ việc thu hút các em nhỏ tới trường đi học.