Cánh cửa gần như đóng lại

Trò chuyện với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, ông Võ Văn Phong, Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu thủy sản An Giang (AGIFISH) than thở: "Đợt áp thuế CBPG cá tra của Việt Nam vào Mỹ lần này (POR 13) là bất thường. Nó vượt xa dự đoán của doanh nghiệp chúng tôi. AGIFISH bị áp mức thuế CBPG là 3,87USD/kg. Với mức thuế áp như thế thì sản phẩm cá tra của Việt Nam không thể xuất khẩu vào thị trường Mỹ. Mức thuế CBPG gần ngang bằng giá xuất khẩu của công ty chúng tôi vào thị trường này. Với mức thuế này, để sản phẩm cá tra của công ty cũng như các doanh nghiệp khác của Việt Nam vào thị trường Mỹ thì phải bán với giá khoảng 8USD/kg trở lên mới có lãi. Với mức giá đó thì người tiêu dùng Mỹ khó có thể chấp nhận".

Ông Phạm Anh Tuấn, Phó chủ tịch Hội Nghề cá Việt Nam khẳng định, đây là mức thuế vô lý đối với các doanh nghiệp và ngành nuôi trồng, sản xuất, chế biến cá tra của Việt Nam. Bởi thực tế lâu nay, các doanh nghiệp Việt Nam chưa bao giờ bán phá giá sản phẩm cá tra vào thị trường Mỹ hay bất cứ thị trường nào. Lý giải về giá thành sản xuất cá tra của Việt Nam luôn thấp hơn với các sản phẩm cá da trơn của các nước, theo ông Phạm Anh Tuấn là do giá nhân công ở Việt Nam thấp, đặc biệt do nguồn nước ở Đồng bằng sông Cửu Long rất thuận lợi, năng suất nuôi cá cao.

Chế biến cá tra tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Ông Dương Nghĩa Quốc, Chủ tịch Hiệp hội cá Tra Việt Nam cho biết: "Với mức thuế CBPG do phía Mỹ đưa ra lần này, con cá tra của Việt Nam cùng một lúc phải chịu cảnh “một cổ hai tròng”, vừa chịu mức thuế CBPG rất cao lại cộng thêm những quy định khắt khe từ Đạo luật Nông trại của Mỹ (FamBill). Xem ra “cánh cửa” vào thị trường Mỹ đối với sản phẩm cá tra Việt Nam tạm thời khép lại".

Đại diện Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), ông Trương Đình Hòe, Tổng thư ký cho biết: Trải qua 13 kỳ xem xét hành chính trong vụ kiện CBPG thì đây là lần đầu tiên DOC có những điều chỉnh hoàn toàn thiếu cơ sở pháp lý và bỏ qua các quy định thông thường từ trước đến nay khi đưa ra quyết định sơ bộ vừa qua. Hiệp hội nhận thấy kết quả sơ bộ đợt xem xét hành chính lần thứ 13 thể hiện sự không công bằng, trái với các quy định về luật chống bán phá giá thông thường, đồng thời mang tính áp đặt và vô lý đối với các doanh nghiệp đang xuất khẩu sản phẩm cá tra phi lê đông lạnh vào thị trường Mỹ. Đây là việc chưa có tiền lệ, thể hiện sự áp đặt chủ quan thiếu cơ sở của DOC trong quá trình xem xét.

Giải pháp nào để ứng phó?

Về giải pháp ứng phó, ông Phạm Anh Tuấn cho rằng: Việt Nam nên đưa vụ việc này ra Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (CIT). Thứ hai, nên chuẩn bị cho các lần xem xét hành chính tiếp theo của Mỹ bởi mỗi năm phía Mỹ sẽ xem xét hành chính về việc có quyết định áp thuế CBPG, mức thuế CBPG. Vì vậy, cả cơ quan quản lý của nước ta lẫn doanh nghiệp, Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam phải chuẩn bị kỹ. Đối với các doanh nghiệp thuộc diện là bị đơn bắt buộc phải xem lại cách chuẩn bị hồ sơ, bởi nếu lơ là, chủ quan sẽ không chỉ gây ảnh hưởng cho chính doanh nghiệp mà còn gây ảnh hưởng đến toàn bộ các doanh nghiệp cùng chung ngành hàng. Ngược lại nếu chỉ giao phó cho các doanh nghiệp thuộc diện bị đơn mà thiếu sự hỗ trợ từ các doanh nghiệp khác lẫn hiệp hội và cơ quan chức năng thì ngành nuôi trồng, sản xuất, chế biến cá tra sẽ gặp bất lợi. Đồng thời, giải pháp tiếp theo là doanh nghiệp phải tăng cường mở thêm các thị trường mới.

Được biết, hiện nay VASEP và các doanh nghiệp phản đối quyết định thiếu công bằng này của DOC, đang cân nhắc, xem xét tiến hành các thủ tục pháp lý cần thiết để khiếu kiện lên CIT trong thời gian sớm nhất, nhằm bảo đảm quyền lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Đối với Hiệp hội cá Tra Việt Nam, ông Dương Nghĩa Quốc cho rằng, cùng với việc đấu tranh với phía Mỹ để được đối xử công bằng, đúng quy định quốc tế, các doanh nghiệp cá tra tại Việt Nam cần phải tăng cường công tác xúc tiến, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm cá tra tới Hồng Kông (Trung Quốc), ASEAN, Trung Đông để đề phòng trường hợp xấu là sản phẩm cá tra không vào được thị trường Mỹ do thuế CBPG bị áp ở mức cao.

Bài và ảnh: NGUYỄN KIỂM