Dùng thuốc nam có thực sự "an lành"?

QĐND - Câu chuyện về hàng trăm trẻ em bị ngộ độc chì được phát hiện và điều trị tại Trung tâm Chống độc Bệnh viện (BV) Bạch Mai vừa tạm lắng xuống, thì mới đây, cũng tại trung tâm này, lại tiếp nhận thêm những bệnh nhân bị ngộ độc chì do dùng thuốc nam không rõ nguồn gốc. Lần này, không phải trẻ em bị "dính độc" mà lại là người lớn. 

Các bác sĩ khám cho bệnh nhân điều trị ngộ độc chì tại Trung tâm Chống độc BV Bạch Mai.  (Ảnh do Trung tâm cung cấp)

Có lẽ, để thay đổi thói quen dùng thuốc nam tự chữa bệnh đã không còn là vấn đề riêng của ngành y tế... 

“Tưởng nhanh hóa chậm”!

Đến Trung tâm Chống độc BV Bạch Mai, chúng tôi được TS Phạm Duệ, Giám đốc Trung tâm, kể cho nghe nhiều trường hợp người lớn tự ý dùng thuốc nam để chữa bệnh. Thế nhưng, bệnh muốn chữa thì không khỏi mà lại mắc thêm bệnh nan y khác! 

Trường hợp của chị Nhung (22 tuổi, quê ở tỉnh Ninh Bình) là một ví dụ. Chị Nhung lấy chồng được 8 tháng nhưng chưa có tin vui, gia đình hai bên và vợ chồng chị đều nóng ruột. Nghe có người mách, chị tìm đến ông lang gần nhà bắt mạch chữa đẻ. Thầy lang đã cho chị dùng 3 loại thuốc, 1 loại thuốc dạng lá để sắc uống và 2 loại viên để uống. Sau 10 ngày dùng thuốc, chị Nhung thấy đau mỏi toàn thân, cảm giác tức ngực, đau bụng… Chị được người nhà đưa tới Trung tâm Chống độc BV Bạch Mai, các bác sĩ xác định chị bị ngộ độc chì, nồng độ chì trong máu là 59,02 mcg/dL. Tại đây, cũng có 3 người cùng quê với chị Nhung (cũng uống thuốc nam của ông lang này) cũng đều nhiễm độc chì, có người nồng độ chì trong máu rất cao. Chị Nhung được các bác sĩ khuyên phải điều trị thải độc chì cho tới khi nồng độ chì trong máu trở về mức an toàn mới được sinh con. Dự tính, quá trình điều trị giải độc cho chị phải mất nhiều tháng, bởi chì là một kim loại rất độc, làm giảm khả năng sinh sản của cả nam và nữ. Chì từ máu của mẹ dễ truyền sang bào thai, gây độc, đặc biệt ảnh hưởng tới phát triển thể chất và tinh thần của trẻ ngay từ trong bào thai. Khi người mẹ mang thai bị ngộ độc chì, chắc chắn đứa con trong bụng sẽ bị ngộ độc chì, đồng thời cũng dễ bị sảy thai, đẻ non. 

TS Phạm Duệ cho biết thêm, tại Trung tâm đang có hai bệnh nhân lớn tuổi. Bác Nguyễn Văn Thường (60 tuổi, quê ở Sơn La) dùng thuốc nam của người bán dạo ở chợ để chữa bệnh thoái hóa đốt sống và thoát vị đĩa đệm. Còn bác Nguyễn Văn Dũng (65 tuổi, ở tỉnh Hà Nam) dùng thuốc nam của một thầy lang chưa từng "nghe tên biết mặt" với số tiền 1,5 triệu đồng để chữa sỏi thận. Kết quả, hai bác đã nhập viện vì ngộ độc chì từ thuốc nam…

Ngộ độc chì, câu chuyện chưa có hồi kết

GS, TS Vũ Văn Đính (Trung tâm Chống độc BV Bạch Mai), nhận định, việc người dân tự ý bốc thuốc nam để chữa bệnh đã trở thành việc bình thường. Nhưng họ lại không lường được hết những nguy biến có thể xảy ra với mình. Bên cạnh những thầy lang giỏi còn có những kẻ lưu manh hám lợi, không có chút kiến thức về y thuật, tự rêu rao chữa được bách bệnh, lợi dụng sự cả tin của người dân để trục lợi… Mặt khác, do tâm lý của người dân ngại đến bệnh viện, ngại đi khám bệnh nên lại càng dễ dãi trong việc tự tìm thầy lang chữa bệnh. GS Đính cho rằng, nếu lực lượng cảnh sát là để bảo vệ sự bình yên của xã hội, thì đội ngũ bác sĩ chính là những "chiến sĩ" bảo vệ sự bình yên đối với sức khỏe con người. Vì vậy, cần tăng cường công tác thanh tra từ dưới lên trên, bên cạnh đó phải đẩy mạnh công tác truyền thông, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế để người dân không còn tâm lý ngại ngần mỗi khi đến bệnh viện khám bệnh. Có như vậy, người dân mới không chữa bệnh theo tin đồn, ảnh hưởng đến sức khỏe và kinh tế của chính mình.

TS Phạm Duệ rất lo lắng vì tình trạng nhiễm độc chì do dùng thuốc nam tùy tiện. Cần phải nói rằng, chính sự tùy ý trong sử dụng thuốc của người lớn đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ em và chính bản thân người dùng. Triệu chứng ngộ độc chì đến muộn và âm thầm, do đó nhiều người bị ngộ độc chì mà không biết, vẫn tiếp tục uống thuốc nam chứa chì nhiều đợt. Bởi vậy, phòng ngừa ngộ độc chì cần tuân thủ các quy định về chì, tránh các yếu tố nguy cơ cao gây ngộ độc chì, đặc biệt là người có nghề tiếp xúc nhiều với chì cần được trang bị bảo hộ lao động, cải thiện không khí trong môi trường làm việc. TS Phạm Duệ khuyến cáo, cần làm giảm hàm lượng chì trong các sản phẩm công nghiệp, kiểm tra và bảo vệ môi trường, xét nghiệm sàng lọc tất cả các bệnh nhân có nguy cơ cao. Khi bị bệnh, cần đến các cơ sở y tế tin cậy để khám và điều trị, hết sức tránh dùng các loại thuốc y học dân tộc có nguồn gốc không rõ ràng. Nếu có dấu hiệu và triệu chứng nghi ngờ phải tới Trung tâm Chống độc để được chẩn đoán và xử trí kịp thời. 

Hà Vũ