Theo các nhà xã hội học, một năm đồng bào vùng Tây Bắc nói chung và Lào Cai nói riêng có hơn 30 lễ hội. Ngoài một số lễ hội mới được xác lập như "Lễ hội chân mây" (Sa Pa) được tổ chức vào ngày 30/4 đến 1/5 hàng năm; " Tuần Văn hoá du lịch Bắc Hà" trong đó có hội "đua ngựa" được khôi phục trở lại mấy năm gần đây được tổ chức vào đầu tháng 6 và Hội thi leo núi chinh phục đỉnh Phan Xi Păng vào giữa tháng 10 đến đầu tháng 11, Lào Cai còn có các lễ hội nổi tiếng như Lễ hội Đền thượng Rằm tháng Giêng, Lễ hội Đền Bảo Hà 17 tháng Bảy (âm)... luôn thu hút đông khách.

* Du lịch "ăn theo" lễ hội

60% lễ hội trong năm tập trung chủ yếu vào tháng Giêng. Năm nay, ngoài các lễ hội truyền thống như Roóng Pọc của đồng bào Giáy, Gầu Tào của đồng bào Mông, Lồng Tồng của người Tày - Thái, Tết nhảy của đồng bào Dao.... còn là tháng tưng bừng lễ hội "Du lịch về cội nguồn" của 3 tỉnh Lào cai, Yên Bái và Phú Thọ do tỉnh Lào Cai là đơn vị đăng cai trưởng nhóm tổ chức vào Rằm tháng Giêng nên đã thu hút rất đông lượng khách đến với các điểm du lịch Lào Cai. Chỉ tính hơn 2 tháng đầu năm, Lào Cai đón gần 15 vạn lượt khách, đạt trên 25% kế hoạch 2010 và tăng trên 40% so với cùng kỳ. Trong đó khách quốc tế đạt gần 60 ngàn lượt.

Hầu hết du khách nước ngoài dù là người Á Đông hay Tây phương đều thích phong cảnh và con người Lào Cai với mây núi rất đẹp và đa sắc màu dân tộc, mến khách, nhất là các điểm lễ hội nổi tiếng như Sa Pa, Bắc Hà, Si Ma Cai... Đến rồi và họ hẹn mùa lễ hội năm sau sẽ tiếp tục trở lại và giới thiệu nhiều bạn bè sang thăm Việt Nam. "Đến Việt Nam đúng dịp tết rất có ấn tượng, được tận mắt chiêm ngưỡng và hoà mình vào lễ hội xuân của người vùng cao" - một du khách đến từ Ca na đa nói.

* Biến tiềm năng thành thế mạnh

Năm 2009, doanh thu từ "ngành công nghiệp không khói" của Lào Cai đạt hàng trăm tỷ đồng, đóng góp trên 25% ngân sách địa phương. Trong đó chủ yếu thu cao vào các thời điểm lễ tết nêu trên. Ai cũng thừa biết du lịch và lễ hội khăng khít hữu cơ như hình với bóng, nhưng để du lịch không bị động "ăn theo" lễ hội, ngành du lịch phải khai thác mạnh hơn nữa tiềm năng của địa phương để biến chúng thành thế mạnh phát triển bền vững. Vậy, vấn đề cấp bách phải làm đối với những người làm du lịch nói riêng và ngành Văn hoá - Thể thao - Du lịch Lào Cai nói chung trong thời gian tới là gì. Theo những người làm công tác xã hội, một mặt Lào Cai cần nâng cao chất lượng du lịch - dịch vụ để thu hút và giữ chân du khách được lâu hơn. Mặt khác cần làm cho lễ hội phong phú và hấp dẫn thêm để thu hút du khách.
Nâng cao chất lượng du lịch trước tiên là đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực con người phục vụ cho lĩnh vực du lịch trên địa bàn. Đến thời điểm này Lào Cai có khoảng trên 2.500 lao động trực tiếp trong ngành du lịch, trong đó trình độ từ cao đẳng trở lên chỉ chiếm 20%. Đa số có trình độ trung, sơ cấp, chưa qua đào tạo chuyên ngành du lịch và làm việc theo hợp đồng thời vụ. Theo một số công ty lữ hành trong nước. Khách du lịch nước ngoài rất thích hướng dẫn viên (HDV) là những người bản địa, bởi họ rất am hiểu văn hoá truyền thống của địa phương… Tuy nhiên các HDV du lịch ở đây chủ yếu là các em đồng bào dân tộc chưa qua đào tạo nghiệp vụ. Do đó công tác đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho phát triển du lịch Lào Cai đang là một trong những yếu tố quan trọng và cấp bách.

Bên cạnh đó, ngành cũng cần có được sự quan tâm đầy đủ của tỉnh, như tăng cường hơn nữa nguồn vốn đầu tư từ ngân sách vào lĩnh vực này từ khâu đào tạo nhân lực nâng cao chất lượng dịch vụ, đầu tư nghiên cứu văn hoá lễ hội dân gian khai thác những mặt tích cực lành mạnh, lược bỏ mặt dị đoan thiếu văn hoá đến việc nâng cấp hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ cho du lịch. Hiện hàng năm Lào cai mới đầu tư khoảng trên 45 tỷ đồng, chiếm 6,15% trên tổng số vốn đầu tư ngân sách địa phương dành cho lĩnh vực du lịch. Việc mở rộng các tuyến giao thông đến các điểm du lịch cũng chưa được đầu tư thoả đáng; ý thức của người dân, kể cả người trực tiếp làm du lịch cũng chưa đầy đủ vì sự phát triển chung, lâu dài của ngành. Tâm lý "ăn xổi", tranh giành, níu kéo gây phản cảm đối với du khách đó đây vẫn còn.

* Khai thác nguồn lực đầu tư vào du lịch

Từ năm 2006 đến nay, ngành du lịch đào tạo và cấp chứng chỉ nghiệp vụ hướng dẫ viên (HDV) cho 177 học viên (từ các doanh nghiệp lữ hành) bằng nguồn vốn xã hội hoá hoàn toàn, không sử dụng nguồn ngân sách. Trong 3 năm trở lại đây, kinh phí dành cho công tác đào tạo nguồn nhân lực du lịch đạt 6,742 tỷ đồng, vượt 69% mục tiêu đề ra (chủ yếu bằng nguồn xã hội hoá).

Cũng từ năm 2006 đến nay, ngành du lịch tổ chức và đào tạo cho 305 lao động nông thôn các nghiệp vụ về du lịch và du lịch cộng đồng tại các xã Tả Van, Tả Phìn, Bản Hồ huyện Sa Pa (theo nguồn vốn từ chương trình đào tạo nghề của tỉnh). Tỉnh đã thành lập Trường Trung cấp Văn hoá, Nghệ thuật - Du lịch và hình thành Khoa Du lịch - Khách sạn thuộc Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật tỉnh để từng bước nâng cao chất lượng phục vụ khách du lịch. Theo đó ngành du lịch đẩy mạnh triển khai các khoá đào tạo HDV du lịch giúp người dân địa phương từng bước nâng cao năng lực trong hoạt động du lịch. Tổ chức các lớp bồi dưỡng, đào tạo nghiệp vụ du lịch cho các đơn vị du lịch và các xã với nguồn đầu tư của các công ty lữ hành như: mở lớp tiếng Anh giao tiếp du lịch; lớp nghiệp vụ bàn, bar; lớp nghiệp vụ buồng; lớp nghiệp vụ lữ hành; lớp nghiệp vụ hướng dẫn du lịch; lớp tập huấn du lịch cộng đồng…tại xã Tả Van và Tả Phìn (Sa Pa) với hơn 200 lao động, bước đầu xã hội hoá đầu tư phát triển du lịch đã mang lại hiệu quả.

Để du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế chung của tỉnh và trở thành trung tâm du lịch lớn của miền Bắc cũng như cả nước như mục tiêu và quyết tâm của Lào Cai hướng tới vảo năm 2010 thì Lào Cai cần phát huy mạnh mẽ tiềm năng và lợi thế sẵn có về ưu đãi của thiên nhiên, về văn hoá giàu bản sắc và nhất là về duy trì số lượng và nâng cao hơn nưa chất lượng các ngày lễ hội./.

Lục Văn Toán
 
TTXVN