Đồng bằng sông Cửu Long: Lúa hè thu rớt giá, khó tiêu thụ

Men theo tuyến đường nối Vị Thanh-Cần Thơ, đến đâu chúng tôi cũng thấy bà con nông dân thu hoạch lúa vội vã như chạy đua với thời gian do lúa đến kỳ thu hoạch gặp mưa đang đổ rạp xuống. Càng đi sâu vào các kênh ở vùng sâu mới thấy cảnh gặt lúa gặp mưa gian nan hơn rất nhiều. Dẫn chúng tôi tới những cánh đồng lúa đến ngày thu hoạch đang bị chìm trong biển nước, anh Đặng Kiềm, Trưởng trạm Bảo vệ thực vật huyện Châu Thành A (tỉnh Hậu Giang), cho biết: “Mấy ngày qua, nhà nào cũng tất bật thu hoạch lúa. Nhưng hết nắng hạn lại đến mưa dầm. Mưa xuống, thương lái chê lúa ướt, dơ, cò kè giảm giá, thậm chí có người bỏ cả tiền cọc. Những ngày này đến đâu cũng nghe bà con than. Dù cực nhọc đến mấy cũng không lo bằng lúa rớt giá, bán không ai mua...”.

Đang loay hoay thu hoạch 17 công lúa của gia đình, ông Bùi Văn Kiệm ngụ xã Nhơn Nghĩa A, huyện Châu Thành A (tỉnh Hậu Giang) buồn bã nói: “Hồi lúa còn trổ trên đồng, thương lái tới đặt cọc lúa IR50404 giá 4.500 đồng/kg. Lúc đầu giá cao bà con trong xóm mừng thầm, hơn nữa thấy lúa tốt ước sẽ đạt được 800-900kg/công (1 công bằng 1.000m). Bây giờ gặt lúa ngã, hao hụt nên chỉ thu được 400-500kg/công".

Theo thống kê, tại tỉnh Hậu Giang, diện tích lúa hè thu năm 2016 gieo sạ hơn 68.654ha, đạt 90,3% kế hoạch. Đến nay mới thu hoạch hơn 2.200ha, ước năng suất trung bình đạt hơn 6,3 tấn/ha. Tình trạng mưa dầm mấy ngày qua đã làm nhiều diện tích lúa hè thu đổ ngã, tập trung nhiều ở huyện Vị Thủy và Châu Thành A. Trong khi việc tìm nhân công cắt lúa rất khó, vì lúa đổ ngã khó thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp. Ông Nguyễn Văn Đồng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hậu Giang, cho biết, hiện giá lúa hè thu đã giảm 100-200 đồng/kg so với đầu vụ. Mấy ngày qua, mưa dầm, lúa bị đổ ngã nên thu hoạch gặp khó khăn. Sở đã yêu cầu các đơn vị trực thuộc kiểm tra, đôn đốc đẩy nhanh tiến độ thu hoạch lúa...

Rời Hậu Giang, chạy qua các huyện như: Thới Lai, Cờ Đỏ ở TP Cần Thơ, chúng tôi chứng kiến một không khí ảm đạm bao trùm trên những cánh đồng đang thu hoạch. Dưới cơn mưa rả rích, bà Phạm Thị Lụa ở ấp Trang Nhung, xã Trường Xuân, huyện Thới Lai, bó từng bó lúa đang chìm trong nước, vẻ mặt buồn rầu, bà Lụa nói: “Lúa ngập nước, thuê máy gặt không được nên bây giờ bông lúa thâm đen, thương lái đặt cọc trước đó giờ không mua, lúa bắt đầu lên mộng, sợ không bán được. Thuê cắt tay giá 800.000 đồng/công mà chưa tìm ra người. Vụ này năng suất không cao, giá lúa thấp mà chi phí lại nhiều, coi như uổng công”.

Cùng cảnh ngộ trên, gia đình ông Phan Văn Việt ở ấp Trường Tây, xã Trường Thành, huyện Thới Lai làm 1,5ha lúa IR50404, tuần trước, thương lái thỏa thuận mua giá 4.700 đồng/kg lúa tươi, đặt cọc 2 triệu đồng nhưng đến hẹn thu hoạch thì giá lúa tuột xuống còn 4.100 đồng/kg nên bỏ tiền cọc, không mua nữa. Chưa biết bán cho ai, ông cũng không thể thuê máy gặt, vì không có chỗ phơi và cất giữ lúa.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, vụ hè thu 2016 toàn vùng ĐBSCL xuống giống hơn 1,65 triệu héc-ta; sản lượng ước đạt khoảng 9,2 triệu tấn, tăng 134.000 tấn so với hè thu 2015.

Giá lúa tại nhiều địa phương ở vùng ĐBSCL hiện giảm thêm bình quân từ 300-400 đồng/kg so với cách nay một tuần. Tại TP Cần Thơ và nhiều tỉnh vùng ĐBSCL như Đồng Tháp, Vĩnh Long, Sóc Trăng… hiện lúa tươi hạt tròn được nhiều nông dân bán cho thương lái chỉ còn ở mức 4.100-4.300 đồng/kg; còn nhiều loại lúa tươi hạt dài có giá 4.700-5.000 đồng/kg. Bà Nguyễn Thị Kiều, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP Cần Thơ, cho biết: “Giá lúa giảm là do gần đây trời mưa liên tục, nhiều diện tích lúa tới ngày thu hoạch đã bị đổ ngã và lúa bị ướt nên tiểu thương, doanh nghiệp sợ ảnh hưởng đến chất lượng gạo, đã giảm giá thu mua. Ngoài ra, việc Thái Lan có kế hoạch đưa ra một lượng lớn gạo tồn kho để bán đã ít nhiều ảnh hưởng đến giá lúa gạo trong nước, nhất là khi một bộ phận tiểu thương và doanh nghiệp có tâm lý chưa vội đẩy mạnh hoạt động thu mua lúa gạo”.

Có thể nói, những rủi ro trên là khách quan nhưng điều này cũng đặt ra cho ngành nông nghiệp những vấn đề cần giải quyết, nhất là việc nghiên cứu những loại giống chất lượng, ngắn ngày, có khả năng chịu được các điều kiện khắc nghiệt của thời tiết nhằm giảm thiệt hại do thiên tai gây ra. Bên cạnh đó, nông dân cũng cần tuân thủ lịch xuống giống và những khuyến cáo của ngành chức năng, đối với lúa có phẩm cấp thấp không nên gieo sạ nhiều, tránh trường hợp thương lái ép giá.

Bài và ảnh: NGỌC THẢO