Dồn sức đẩy lùi dịch sốt xuất huyết

Mới đầu mùa mưa, bệnh sốt xuất huyết (SXH) đã bùng phát cục bộ ở nhiều địa phương Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Báo cáo của các cơ sở y tế của các tỉnh, thành phố đều có con số tăng cao so với năm 2006. Trước diễn biến quá phức tạp của dịch bệnh SXH, đầu tháng 6, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến và nhiều cán bộ ngành y tế đã về ĐBSCL để khảo sát, đồng thời phát động các địa phương dồn sức đẩy lùi dịch bệnh SXH.

Đất liền, hải đảo đều bùng phát dịch

Theo đánh giá của các chuyên gia y tế, đây là năm đầu tiên SXH tăng nhanh, bùng phát mạnh vào đầu mùa mưa và diễn ra trên diện rộng.

Tại tỉnh Kiên Giang, tính đến thời điểm đầu tháng 6, số ca SXH đã tăng đến 41% so với cùng kỳ năm 2006 với hơn 1300 ca, trong đó, có hơn 254 ca độ III, độ IV và 2 trường hợp đã tử vong. Đây là số liệu gây sửng sốt đối với ngành chức năng. Vi-rút gây bệnh được ngành y tế tỉnh xác định là đã chuyển từ típ Dengue 2 sang Dengue 1. Khác với năm 2006, ở Kiên Giang, năm nay bệnh SXH lại xảy ra nhiều ở các đảo của tỉnh. Trong đó, phức tạp nhất là ở 2 huyện đảo Phú Quốc và Kiên Hải.

Bác sĩ Võ Thành Dũng, Phó giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng huyện Phú Quốc, cho biết: “Dịch SXH bùng phát mạnh chưa từng có ở đảo. Tính đến ngày 10-6, đã có 8/10 xã, thị trấn phát dịch với 389 ca SXH nhập viện. Trung tâm đã phối hợp với Đội điều trị 78 - Vùng E Hải quân và Bộ đội Biên phòng dồn sức tiếp nhận điều trị SXH cho người dân; tổ chức ra quân thực hiện vệ sinh môi trường, các biện pháp phòng chống dịch...”.

Tại đảo Củ Tron (huyện Kiên Hải, tỉnh Kiên Giang) số ca SXH đã tăng vọt lên 100 ca. Một trường hợp rơi vào tình trạng nguy kịch đã được cấp cứu kịp thời. Đó là bé Lê Văn Nhật (sinh năm 2003, ở Tổ 5, đảo Củ Tron) nhập viện khi mắc bệnh 2 ngày trong tình trạng sốt 39,5 độ C và được dự báo SXH độ I. Đến ngày thứ 4 thì tiêu và ho ra máu, dẫn đến trụy mạch và viêm phổi. Nhờ được các bác sĩ tận tâm cứu chữa, bé Nhật đã qua khỏi.

Theo báo cáo nhanh về dịch SXH ở một số tỉnh ở ĐBSCL cho thấy dịch gia tăng mạnh trong thời gian qua. Tại 4 tỉnh: Đồng Tháp, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Trà Vinh đã phát hiện gần 4.000 ca SXH. Đáng chú ý, số trường hợp SXH bị sốc độ III, IV ngày càng tăng. Tỉnh Sóc Trăng đã có hơn 1.300 ca SXH, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước. Ngành y tế cho biết dịch bệnh SXH ở Sóc Trăng chưa bùng phát thành dịch lớn, nhưng diễn biến phức tạp, trung bình mỗi tuần có hơn 100 ca nhập viện. Toàn tỉnh hiện có 236 ổ dịch nhỏ tập trung nhiều ở các huyện: Mỹ Tú, Mỹ Xuyên, Long Phú và TP Sóc Trăng.

Những dấu hiệu biến chứng mới của dịch SXH

Ngay từ đầu năm 2007, giới chuyên môn đã dự báo năm nay rất có khả năng dịch SXH xảy ra với quy mô lớn ở ĐBSCL vì đây là năm chu kỳ của dịch (3-4 năm/chu kỳ). Theo ông Nguyễn Huy Nga, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), thời gian qua, SXH đã xuất hiện những dấu hiệu biến đổi mới. Đặc biệt là xuất hiện bốn típ vi-rút gồm: D1, D2, D3, D4. Trong đó, D2 là típ thường thấy tại 60% số người mắc SXH tại Việt Nam. Chủng vi-rút D1 rất nguy hiểm, vì hiện nay trong cộng đồng chưa có miễn dịch với chủng vi-rút này.

Sốt xuất huyết năm nay cũng được ghi nhận xảy ra nhiều ở người lớn. Bác sĩ Nguyễn Đình Thanh Liêm, Trưởng khoa kiểm soát bệnh truyền nhiễm và vắc-xin sinh phẩm - Trung tâm y tế dự phòng tỉnh Sóc Trăng, cho biết:

- Trung tâm đã tiếp nhận nhiều ca SXH ở người lớn trong tình trạng nguy kịch do bệnh nhân chủ quan. Khi nhiễm bệnh SXH, người lớn dễ bị xuất huyết ào ạt, nguy cơ tử vong cao, vì độ thấm thành bụng kém hơn trẻ em. SXH tiêu hóa ở người lớn có biểu hiện ban đầu rất bình thường, chỉ sốt, ít ho. Sau 1 hoặc 2 ngày, bệnh nhân sẽ đi tiêu ra máu và có những hạt đỏ trên da, người xanh. SXH não cũng rất khó nhận biết vì biểu hiện ban đầu không rõ ràng, nhưng rất dễ gây tử vong. Ban đầu, người bệnh sốt, bị nhức đầu, ngay sau đó tay bị tê liệt, hôn mê dẫn đến tử vong. Do đó, khi người lớn có triệu chứng bị SXH thì phải đến ngay bệnh viện để khám và điều trị.

Theo các tài liệu y khoa, SXH là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do siêu vi trùng tên là Dengue gây ra. Bệnh lây do muỗi vằn hút máu truyềnsiêu vi trùng từ người bệnh sang người lành. Bệnh có thể trở nặng bất ngờ, gây tử vong cao. Bệnh chưa có thuốc trị đặc hiệu và thuốc phòng ngừa. SXH có những triệu chứng nhưsốt cao 39-40 độ C, liên tục trong 3-4 ngày liền; Xuất huyết thường ở nhiều dạng: xuất huyết dưới da làm lộ trên mặt da những đốm đỏ hay vết bầm; chảy máu cam, chân răng, nướu răng; ói ra máu…

Cần tăng cường mạnh cho tuyến y tế cơ sở

Bác sĩ Nguyễn Văn Hải, Phó Giám đốc Trung tâm y tế dự phòng tỉnh Kiên Giang, cảnh báo:

- Khả năng SXH bùng phát dịch trên diện rộng là rất lớn. Tháng 7 và 8 là những tháng cao điểm, nhưng không loại trừ khả năng dịch SXH sẽ bùng phát mạnh ngay trong tháng 6 này.

Tại thành phố Cần Thơ, sở Y tế đã có công văn chỉ đạo các trung tâm y tế, bệnh viện, địa phương trực thuộc phải thực hiện chế độ báo dịch khẩn cấp; huy động lực lượng phòng, chống dịch SXH.

Tại tỉnh Sóc Trăng, Sở Y tế, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh kết hợp với địa phương cơ sở đang tập trung khoanh vùng, xử lý kịp thời các ổ dịch nhỏ; tổ chức đợt cao điểm diệt muỗi và ấu trùng muỗi trên diện rộng. UBND tỉnh Sóc Trăng vừa cấp kinh phí bổ sung cho công tác phòng, chống bệnh SXH; đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong nhân dân cách phòng, chống SXH, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Bác sĩ Nguyễn Đình Thanh Liêm, Trưởng khoa kiểm soát bệnh truyền nhiễm và vắc-xin sinh phẩm thuộc Trung tâm y tế dự phòng tỉnh Sóc Trăng, cho biết: “Các tuyến y tế cơ sở đang duy trì chế độ báo cáo hằng ngày về dịch bệnh. Tuy nhiên, nhận thức phòng, chống dịch bệnh của người dân và chính quyền địa phương ở cơ sở vẫn còn nhiều hạn chế. Đội ngũ cán bộ y tế cơ sở còn mỏng và khả năng phân tích, đánh giá diễn biến dịch bệnh còn hạn chế. Tăng cường, củng cố tuyến y tế cơ sở sẽ hạn chế ca tử vong do SXH.

Ở Tiền Giang, công tác phòng, chống dịch cũng diễn ra khá quyết liệt, tuy nhiên, bác sĩ Trương Công Đầy, trưởng khoa nhi Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang cũng đã thẳng thắn chỉ rõ những khó khăn hiện nay của tỉnh trong phòng, chống dịch SXH:

- Trong công tác phòng, chống dịch, tôi rất lo vì tuyến cơ sở còn quá yếu. Cho tới nay các cơ sở y tế cấp huyện, xã chưa tập huấn cho bác sĩ các khoa nội - nhi - nhiễm về qui trình khám và sàng lọc bệnh SXH ở phòng khám. Nhiều bà mẹ đã tự mua thuốc hạ sốt cho con uống, đến khám bệnh ở phòng mạch tư nên khó bảo đảm điều trị. Khi đưa trẻ tới bệnh viện thì hầu hết đã quá nặng. Do đó, để nhanh chóng triển khai công tác phòng dịch hiệu quả phải tăng cường mạnh cho tuyến cơ sở, kết hợp với tuyên truyền ý thức của người dân, giúp họ biết cách phòng ngừa, kịp thời tới cơ sở y tế gần nhất để khám, điều trị khi có dấu hiệu SXH.

SXH là bệnh cực kỳ nguy hiểm, được Chính phủ xếp vào chương trình mục tiêu quốc gia để tập trung phòng, chống. Tuy nhiên, ngoài sự phát động chỉ đạo, hỗ trợ của Bộ Y tế, điều cần thiết là sự chủ động từ các cấp chính quyền, cơ sở y tế tại các địa phương, ý thức của cộng đồng mới đẩy lùi được dịch bệnh SXH đang bùng phát, lan nhanh.