Doanh nghiệp khổ vì chờ được giao đất

Huyện Thanh Trì. Ảnh: Internet

Trong khi có nhiều doanh nghiệp có nhu cầu thực sự về đất đang từng ngày mong mỏi được cấp có thẩm quyền cấp đất nhằm xây dựng nhà xưởng, mở rộng sản xuất, kinh doanh, thì ở nhiều địa phương, việc giải quyết vấn đề này của cấp có thẩm quyền lại quá chậm. Việc chậm trễ đó đang gián tiếp gây thiệt hại cho doanh nghiệp. Sự việc ở Công ty TNHH nghiên cứu đầu tư phát triển công nghệ Tây Nguyên (Công ty Tây Nguyên) là một ví dụ.

Đất hoang đã được sử dụng có hiệu quả vẫn bị "cấm vận"

Năm 1995, Công ty Tây Nguyên, trụ sở tại Km10 thị trấn Văn Điển, huyện Thanh Trì, Hà Nội có thuê 91,8ha đất của Trung tâm Nghiên cứu bò và đồng cỏ Ba Vì tại xã Tản Lĩnh, huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây, với thời hạn 50 năm thực hiện “Vườn bảo tồn động, thực vật quý hiếm trong môi trường xanh, sạch”. Khi thuê đất, công ty thực hiện đúng Nghị định 01/CP ngày 4-1-1995, tham gia đấu thầu, ký kết hợp đồng giao và nhận khoán, được cơ quan chủ quản của Trung tâm Nghiên cứu bò và đồng cỏ Ba Vì là Viện Chăn nuôi Quốc gia và Bộ Nông nghiệp và Công nghiệp thực phẩm (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) đồng ý và phê chuẩn.

Thực tế, 91,8ha đất trước khi Công ty Tây Nguyên thuê gần như để hoang, chỉ có 15ha đất là có thể trồng lúa và màu, nhưng chất lượng đất thấp, chỉ đạt loại 5, 6, đã vậy, còn bị hàng trăm hộ dân lấn chiếm; còn lại 55ha đất sỏi đá, gò đồi núi trọc, độ dốc cao, có một ít cây bạch đàn tái sinh xâm hại đất và hơn 20ha là hồ nước, đất sình lầy. Công ty phải giải tỏa, đền bù cho số hộ dân lấn chiếm mà không để xảy ra khiếu kiện và cải tạo lại đất đai. Sau 9 năm, Công ty biến vùng đất hoang thành 20ha rừng trồng mới; 10ha đồng cỏ các loại có chất lượng phục vụ cho việc chăn nuôi bò sữa, bò thịt; biến 38ha rừng bạch đàn tái sinh xâm hại thành vườn trồng cây ăn quả lưu niên; quy hoạch khu chuồng trại chăn nuôi đàn gia súc với 2.400 con lợn thịt và khu chuồng trại chăn nuôi bò sữa, bò giống Việt-Mỹ; xây dựng hai con đập dài 400m để tạo hồ chứa nước, vừa giải quyết khâu nước tại chỗ cho trang trại, vừa hỗ trợ tưới tiêu cho người dân địa phương... Dự án mà công ty thực hiện góp phần giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động thường xuyên và thời vụ ở địa phương, cải thiện môi trường sinh thái cho khu vực, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với địa phương. Cũng trên diện tích đất này, công ty khảo nghiệm thành công giống lúa lai hai dòng VQ14 và giống lúa mỳ lai, được Bộ Nông nghiệp và PTNT đánh giá cao và cho phép triển khai đại trà toàn miền Bắc.

Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Bình An, Giám đốc Công ty Tây Nguyên, cho biết: “Công ty đầu tư hàng chục tỷ đồng vào dự án này, giải phóng mặt bằng, cải tạo đất, ao hồ để có thể trồng trọt và chăn nuôi. Cho đến thời điểm này, vốn đầu tư chưa thu hồi đủ, bởi đầu tư vào nông lâm nghiệp phải có thời gian, không thể một sớm một chiều như lĩnh vực kinh doanh khác. Nhưng hiện chúng tôi đang gặp nguy cơ mất trắng, do khó khăn về đất đai”. Biết rằng, ngoài việc thuê đất không còn phù hợp Luật Đất đai năm 2003, công ty còn bị chính đơn vị cho thuê đất-Trung tâm Nghiên cứu bò và đồng cỏ Ba Vì gây khó khăn. Như năm 2003, Công ty Tây Nguyên nhận được dự án nuôi bò sữa. Thực hiện dự án, Công ty phải tự chịu từ nguồn vốn, con giống, kỹ thuật chăm sóc và thực hiện giao nộp đủ sản lượng sữa với nhà nước. Sau khi nộp đủ sản lượng, số còn lại, công ty chỉ tiêu thụ bằng cách... đổ đi, có ngày đổ đi hàng tấn sữa. Nguyên nhân không phải là chất lượng sản phẩm, mà do không được vận chuyển ra ngoài. Ông Trần Bình An, bức xúc nói: “Từ khi có Luật Đất đai năm 2003, công ty bị Trung tâm Nghiên cứu bò và đồng cỏ Ba Vì gây khó dễ. Họ dựng barie chắn đường không cho ai ra vào công ty, ngăn không cho chúng tôi vận chuyển sữa đi tiêu thụ, với lý do, sữa ở đây do Trung tâm độc quyền kinh doanh(?). Giá như chúng tôi được thuê đất trực tiếp với Nhà nước từ năm 2003”.

Đề nghị vẫn chỉ là đề nghị

Trong khi Trung tâm Nghiên cứu bò và đồng cỏ Ba Vì sử dụng không hết diện tích được giao, để hoang hóa, thậm chí sử dụng sai mục đích thì Công ty Tây Nguyên khi thuê lại, lại sử dụng có hiệu quả, đúng mục đích. Thực trạng này được các cấp, ngành chức năng chứng thực. Cụ thể: Năm 2003, kiểm tra sử dụng đất đai trên địa bàn tỉnh, đoàn kiểm tra Sở Địa chính Hà Tây có nhận xét: “Công ty Tây Nguyên sử dụng đất nhận khoán đúng mục đích, có hiệu quả và đang từng bước thực hiện tốt các dự án đề ra” và yêu cầu “Công ty Tây Nguyên lập quy hoạch sử dụng đất và dự án đầu tư phát triển công ty, để trình cấp có thẩm quyền làm thủ tục thuê đất với Nhà nước”. Sau khi có được nhận xét này, Công ty làm tờ trình gửi lên UBND tỉnh Hà Tây. Và trong phiên họp ngày 22-4-2004 giữa chủ tịch và các phó chủ tịch tỉnh Hà Tây, cũng có kết luận sẽ thu hồi đất của những cơ quan được cấp đất nhưng sử dụng không có hiệu quả để giao cho các đơn vị đang sử dụng đất có hiệu quả thuê đất trực tiếp với Nhà nước theo đúng Luật Đất đai năm 2003. Năm 2005, Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Tây một lần nữa có báo cáo và kiến nghị UBND tỉnh Hà Tây ra quyết định thu hồi 91,8ha đất đã cấp cho Trung tâm Nghiên cứu bò và đồng cỏ Ba Vì để giao cho Công ty Tây Nguyên thuê theo đúng quy định của Luật Đất đai.

Năm 2003, kiểm tra sử dụng đất đai trên địa bàn tỉnh, đoàn kiểm tra Sở Địa chính Hà Tây có nhận xét: “Công ty Tây Nguyên sử dụng đất nhận khoán đúng mục đích, có hiệu quả và đang từng bước thực hiện tốt các dự án đề ra” và yêu cầu “Công ty Tây Nguyên lập quy hoạch sử dụng đất và dự án đầu tư phát triển công ty, để trình cấp có thẩm quyền làm thủ tục thuê đất với Nhà nước”.

Không chỉ có cấp Sở, Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng có văn bản đề nghị về việc này. Ngày 12-5-2005, Bộ Tài nguyên và Môi trường có công văn 1585/BTNMT-ĐĐ đề nghị Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Tây trình UBND tỉnh Hà Tây thu hồi đất của Trung tâm nghiên cứu bò và đồng cỏ Ba Vì đã cho Công ty Tây Nguyên nhận giao khoán để cho công ty này thuê đất thực hiện dự án theo quy định của pháp luật về đất đai. Tiếp đến, ngày 8-11-2006, Bộ Tài nguyên và Môi trường tiếp tục có công văn 4927/BTNMT-ĐĐ do Thứ trưởng Đặng Hùng Võ ký gửi UBND tỉnh Hà Tây. Công văn nêu: “... đề nghị UBND tỉnh Hà Tây ra quyết định thu hồi 91,8ha đất của Trung tâm Nghiên cứu bò và đồng cỏ Ba Vì đã giao khoán cho Công ty Tây Nguyên để cho Công ty Tây Nguyên thuê đất trực tiếp với nhà nước theo quy định của pháp luật về đất đai”. Nhưng đề nghị chỉ là đề nghị, bởi cho đến thời điểm này, Công ty Tây Nguyên chưa được làm thủ tục thuê đất trực tiếp với Nhà nước.

Biết rằng thu hồi đất là rất khó, nhiều đơn vị biết bị thu hồi đất, họ xin xỏ bằng mọi cách, thậm chí vẽ ra những "dự án ma" để cơ quan quản lý không thể thu hồi được và ngay cả cơ quan chủ quản của họ thấy sai nhưng cũng tìm cách xin không thu hồi đất đó. Nhưng Chính phủ cũng đã có văn bản về vấn đề thu hồi đất sử dụng sai mục đích, để hoang hóa... vì vậy, các cơ quan quản lý cần nghiêm túc thực hiện, kiên quyết thu hồi đất sử dụng sai mục đích, bỏ hoang; nhanh chóng giao cho doanh nghiệp thực sự có nhu cầu về đất, nhằm tạo cho họ mở rộng, tăng cường sản xuất, kinh doanh có kết quả hơn.

Nhóm phóng viên Phòng Bạn đọc và Cộng tác viên