Để không bị lừa

Một trung tâm giới thiệu việc làm

Tại Hà Nội, hiện có khoảng 800 TTGTVL đang hoạt động, nằm tập trung tại các quận Cầu Giấy, Đống Đa, Thanh Xuân, Hoàng Mai. Bên cạnh các trung tâm đủ điều kiện, hoạt động nghiêm chỉnh, giới thiệu được việc làm thêm cho hàng nghìn sinh viên, thì vẫn còn không ít trung tâm không đủ giấy phép vẫn ngang nhiên hoạt động, dẫn đến tình trạng lộn xộn, lừa đảo trong tư vấn, giới thiệu việc làm. Ngày 29-2 vừa qua, Đường dây nóng báo Quân đội nhân dân nhận được phản ánh của N.H.L., sinh viên năm thứ 3, trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn: “Em là một sinh viên tỉnh lẻ, muốn có việc làm thêm để trang trải cuộc sống xa nhà. Tuy nhiên, sau khi đóng tiền lệ phí, có trung tâm dẫn đến chỗ làm nhưng cứ được vài hôm, lại lấy lý do cho nghỉ. Nhiều lần như vậy, chúng em sinh ra chán, bỏ việc, vi phạm hợp đồng, thế là mất trắng tiền đặt cọc và lệ phí. Bạn em, nhiều người cũng là nạn nhân của trò lừa bịp này, rất bức xúc nhưng “ngậm bồ hòn làm ngọt”.

Trường hợp của L. chỉ là một ví dụ trong rất nhiều vụ lừa đảo giới thiệu việc làm cho sinh viên hiện nay. Tuy nhiên, do giá trị tài sản bị lừa không lớn nên nhiều sinh viên đã không đến trình báo với cơ quan chức năng. Số lượng các TTGTVL làm ăn phi pháp bị đưa ra truy cứu trách nhiệm hình sự còn rất ít. Cách “kiếm tiền” như TTGTVL mà L. gặp phải không phải là hiếm. Từ thông tin do bạn đọc phản ánh cho thấy hầu hết “kịch bản” của các TTGTVL này thường là phải đóng một khoản tiền đặt cọc. Sau đó giới thiệu lòng vòng cả tuần cho những công việc tạm bợ hoặc bị cho thôi việc bởi những lý do khó hiểu để tự chán nản. Đến lúc này, các TTGTVL đều đưa hợp đồng đã ký kết và người vi phạm hợp đồng là người lao động nên họ không thể lấy lại được tiền hoặc có lấy được thì cũng bị trừ đi các khoản chi phí rất vô lý. Chưa kể số trung tâm trá hình, sau khi nhận một số lượng hợp đồng và lệ phí đã cung cấp những địa chỉ “ma”, đến khi người lao động quay lại định “hỏi cho ra nhẽ” thì thấy trung tâm đã “bốc hơi” mất. Hầu hết các TTGTVL làm ăn kiểu này đều có quy mô nhỏ, mặt bằng chật hẹp chừng 5-10m², nhân viên rất ít, phương tiện làm việc rất thô sơ, dễ cơ động. Theo thông tin từ một nhân viên đã giải nghệ của một TTGTVL kiểu này thì nguồn việc viết dày đặc trên các bảng “Cần tuyển gấp” một phần là do tự “sáng tác”, phần khác được chép từ các báo như báo Mua và bán, Hà Nội mới, Lao động… rồi tự tăng thêm mức lương để hấp dẫn người tìm việc, chứ không hề có một mối quan hệ, thậm chí chẳng quen biết gì với các cơ sở này. Chính vì vậy, thông tin thường không cập nhật, thiếu chính xác và người tìm việc vô tình phải qua một trung gian mà lẽ ra có thể đến trực tiếp và không phải mất lệ phí. Theo Nghị định 72 của Chính phủ, phí giới thiệu việc làm được trả một lần, do người sử dụng trả bằng 5-8% mức tháng lương đầu tiên của người lao động. Tuy nhiên, 100% các cơ sở tư nhân đều thu phí việc làm từ người lao động. Qua nghiên cứu các hợp đồng của các TTGTVL kiểu này, chúng tôi thấy hầu hết đều không soạn theo quy định của Luật lao động, nghĩa là bên A (TTGTVL) chỉ có tên công ty, người đại diện ký, tuyệt nhiên không có địa chỉ, số điện thoại, còn bên B (người lao động) thì ghi rất chung chung. Nếu đọc kỹ các điều khoản sẽ thấy hầu hết có lợi cho trung tâm và bất lợi cho người lao động. Việc nhận ra những điều đó không hề đơn giản, nhất là đối với sinh viên còn ngồi trên ghế nhà trường.

Đi làm thêm, có tiền trang trải lại có thêm kinh nghiệm, thử sức mình với cuộc sống là điều nên làm với tất cả các sinh viên. Tuy nhiên, để kiếm được một công việc phù hợp, thực chất, sinh viên cần tìm đến các tổ chức, đoàn thể có uy tín. Về phía các tổ chức, đoàn thể, nhất là đoàn thanh niên các trường cần quan tâm hơn nữa đến nhu cầu đó của sinh viên để tư vấn, giới thiệu và tìm nguồn việc, tránh được những hậu quả đáng tiếc xảy ra. Đối với các cơ quan chức năng phải rà soát thường xuyên, quản lý chặt chẽ các TTGTVL, phạt nặng và đưa ra truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các trung tâm làm ăn bất chính, lừa đảo.

Bài, ảnh: KIM DUNG