QĐND - Bây giờ, Cát Bà (huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng) không chỉ tấp nập vào mùa hè, mà quanh năm, lượng khách du lịch, nhất là khách nước ngoài đến tham quan luôn rất đông. Theo đánh giá của đồng chí Bùi Trung Nghĩa, Chủ tịch UBND huyện Cát Hải, đó là kết quả của việc các cơ quan, đơn vị chức năng trên địa bàn đã phối hợp, chỉ đạo thực hiện sáng tạo, hiệu quả các chương trình, dự án cả về kinh tế  - xã hội và quốc phòng - an ninh, tạo thế để địa phương phát triển bền vững.

Khắc phục tình trạng du lịch mùa vụ

Đại tá Phương Minh Quang, Phó chính ủy BĐBP Hải Phòng cho biết: “Thực hiện Chỉ thị 15 của Thủ tướng Chính phủ và chủ trương của Bộ tư lệnh BĐBP về phát triển kinh tế văn hóa - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh ở các xã, phường biên giới hải đảo, Đảng ủy, Bộ chỉ huy BĐBP Hải Phòng phối hợp với UBND huyện Cát Hải, xây dựng dự án giúp nhân dân sinh sống tại khu du lịch Cát Bà phát triển mô hình du lịch cộng đồng; gắn du lịch với xóa đói giảm nghèo bền vững, tạo tiềm lực để xây dựng nền quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân vững chắc”.

Đồng chí Bùi Trung Nghĩa, Chủ tịch UBND huyện Cát Hải cho biết: “Huyện chú trọng phát triển du lịch cộng đồng theo hướng đem lại lợi ích thiết thực đối với người dân. Trước hết, người dân có được nguồn thu trực tiếp từ các dịch vụ cung cấp phục vụ du khách và những nguồn thu này lớn hơn rất nhiều so với sản xuất nông nghiệp thuần túy. Tiếp đến là những lợi ích từ việc phát triển cơ sở hạ tầng, tạo việc làm, giao lưu văn hóa và đặc biệt là ý thức xã hội về giữ gìn an ninh biên giới và bảo tồn văn hóa được nâng cao”.

Người dân đảo Cát Bà trực tiếp làm hướng dẫn viên du lịch.

Theo lời giới thiệu của Chủ tịch UBND huyện, chúng tôi tìm về xã Việt Hải - “làng du lịch cộng đồng” được hỗ trợ nhiều nhất trong xây nhà theo kiến trúc thuần Việt, phòng truy cập internet, trang trại chăn nuôi kết hợp phục vụ khách tham quan. Người dân trong xã tự cung cấp các dịch vụ du lịch (như cho thuê xe đạp, chở khách bằng xe máy, dịch vụ lưu trú…), làm hướng dẫn viên giới thiệu các địa danh, tài nguyên thiên nhiên cũng như giá trị văn hóa cộng đồng. Chính từ những dịch vụ du lịch này, việc tạo ra thu nhập cho mỗi hộ từ 200 đến 300.000 đồng/ngày ở đây không khó. Nếu khách du lịch có nhu cầu nghỉ lại, người dân còn chế biến các món ăn từ rau xanh, hải sản có sẵn trên đảo, góp phần tăng thu nhập.

Ông Bùi Đình Soi, 76 tuổi, người có thâm niên làm dịch vụ du lịch lâu nhất ở xã Việt Hải tâm sự: “Trước kia, bà con ở đây làm dịch vụ du lịch nhỏ lẻ, manh mún; mạnh ai nấy làm. Nhưng từ khi được UBND huyện và BĐBP giúp xây dựng mô hình du lịch cộng đồng, nhân dân được hỗ trợ vốn, được đầu tư cơ sở hạ tầng, được hướng dẫn làm du lịch một cách bài bản, lượng khách cũng tăng lên nhiều. Khách du lịch đến tham quan 4 mùa đều rất đông. Theo đó, thu nhập của bà con cũng tăng lên đáng kể”.

Với đặc thù địa hình vườn đồi xen kẽ trong các khu dân cư, người dân các xã: Trân Châu, Gia Luận, Xuân Đám, Hiền Hào phát triển mô hình vườn cây ăn quả. Đây là mô hình thiết thực, tăng thu nhập từ sản phẩm hoa quả và dịch vụ du lịch đi kèm. Tuyến đường du lịch sinh thái dẫn vào khu leo núi mạo hiểm ở thôn Liên Minh (xã Trân Châu) chính là sự kết hợp phát triển kinh tế vườn với dịch vụ du lịch. Một số gia đình kết hợp cung cấp dịch vụ nghỉ dưỡng, khám phá vườn đồi với chế biến nhiều món ăn đặc trưng của vùng.

Ông Hoàng Xuân Dũng (xã Gia Luận) cho biết: “Người dân chúng tôi được hướng dẫn, hỗ trợ khôi phục trồng các loại cây ăn quả truyền thống, với kiến trúc vườn rừng, kết hợp phát triển làng du lịch sinh thái cộng đồng… Đây là cách đón đầu cơ hội phát triển, thu hút khách du lịch, nhất là du khách nước ngoài đến khám phá thiên nhiên tại đảo Cát Bà. Những năm gần đây, khách du lịch đến Cát Bà ngày càng nhiều hơn. Riêng gia đình tôi, mỗi năm thu lợi khoảng 20 đến 40 triệu đồng từ hoa quả và dịch vụ du lịch”.

Thượng tá Đào Quang Thức, Đồn trưởng Đồn biên phòng Cát Bà, bộc bạch: “Mô hình du lịch cộng đồng chủ yếu dựa vào dân, dân tự làm. Để xây dựng được mô hình này, đơn vị phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương khảo sát kỹ thực địa; xây dựng kế hoạch cụ thể cho từng hạng mục công trình phù hợp với điều kiện của địa phương, vận động các doanh nghiệp và cá nhân hỗ trợ vốn. Khó khăn rất nhiều ở khâu tuyên truyền để nhân dân thay đổi nếp nghĩ an phận, làm du lịch tự cung tự cấp nhỏ lẻ theo mùa vụ. Khắc phục điều đó, đơn vị cử tổ công tác về địa bàn “bốn cùng”, hỗ trợ và trực tiếp giúp bà con xây dựng các mô hình kinh tế du lịch cộng đồng. Khi mô hình đi vào hoạt động, người dân thấy rõ lợi ích thiết thực thì tích cực hưởng ứng”.

Theo Chủ tịch UBND huyện Bùi Trung Nghĩa, việc xây dựng nhiều sản phẩm phục vụ du lịch cộng đồng ở nhiều thôn, xã trên đảo rõ ràng giữ chân khách ở Cát Bà lâu hơn; đồng thời tổ chức các điểm du lịch ở từng thôn, xã giúp người dân có nguồn thu nhập khá ổn định từ dịch vụ kinh doanh ăn uống, bán quà lưu niệm. Người dân ý thức được nguồn lợi du lịch đem lại từ việc giữ nếp sống hằng ngày, giữ bản sắc văn hóa và giữ gìn an ninh trật tự là yếu tố quan trọng tạo nên sự thành công của du lịch cộng đồng.

Dân làm, dân tự quản

“Mục tiêu quan trọng của việc giúp nhân dân phát triển kinh tế bền vững ở Cát Bà chính là tạo tiềm lực vững chắc để xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân. Với việc xây dựng mô hình kinh tế du lịch đặc thù ở Cát Bà, người dân được hưởng lợi trực tiếp và nhiều nhất, là phương pháp hữu hiệu để huy động bà con nơi đây chung tay bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới” – Đại tá Phương Minh Quang chia sẻ.

Thượng tá Đào Quang Thức phân tích thêm: “Khi đã giúp nhân dân vững về kinh tế, củng cố hơn nữa niềm tin của họ thì việc huy động bà con chung tay bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới càng thuận lợi hơn”.

Anh Thức dẫn chứng cụ thể cho chúng tôi về các mô hình tự quản của nhân dân trên đảo Cát Bà. Đầu tiên phải kể đến mô hình “Hợp đồng thông tin liên lạc với các tàu ngư dân đánh cá xa bờ”, để chủ động nắm tình hình từ xa về các hoạt động trái phép trên biển, từ đó có kế hoạch đấu tranh ngăn chặn kịp thời, đạt hiệu quả cao. Với mô hình này, Đồn biên phòng Cát Bà đã bắt giữ và xử lý nhiều trường hợp tàu cá hoạt động trái phép, lập hồ sơ đề nghị UBND thành phố xử phạt. Tiếp đó là các mô hình: “2 cụm bè, 2 cụm tàu an toàn kết hợp với xã hội hóa công tác thu gom rác thải bảo vệ môi trường”, “2 tổ đò đoàn kết giữ gìn an ninh trật tự”, “một tổ xe vận tải khách tự quản kết hợp tổ chức khám, chữa bệnh và cấp thuốc miễn phí giúp nhân dân”… Các mô hình này thường xuyên được kiểm tra, giám sát và rút kinh nghiệm kịp thời, nghiêm túc nhằm nâng cao chất lượng hoạt động.

Đồng chí Đinh Văn Khánh, Phó trưởng công an xã Việt Hải, chia sẻ: “Với việc xây dựng mô hình du lịch cộng đồng, người dân được hưởng lợi nhiều nhất và ý thức của họ về việc bảo vệ trật tự an toàn xã hội nói chung, chủ quyền, an ninh biên giới nói riêng, tăng lên rõ rệt. Qua nhiều đợt tuyên truyền, vận động, nhân dân đã ý thức được việc giữ gìn trật tự an toàn xã hội, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới chính là bảo vệ lợi ích kinh tế và đời sống của mỗi người, mỗi gia đình...”.

Bài và ảnh: Phạm Tiến Lạp