Những năm qua, lực lượng Công an nhân dân đã chủ động phối hợp đấu tranh mạnh mẽ, có hiệu quả với tội phạm ma túy. Những kết quả đạt được đã góp phần ngăn chặn ma túy thẩm lậu qua biên giới, hạn chế ma túy lọt sâu vào nội địa. Tuy nhiên, trong cuộc chiến này các lực lượng chức năng còn gặp không ít những khó khăn, bất cập.

Đấu tranh mạnh nhưng vẫn diễn biến phức tạp

Năm 2008, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm ma túy (ĐTTPMT) đã tập trung lực lượng đấu tranh trên các tuyến, cụm địa bàn trọng điểm, kết hợp với đấu tranh theo tội danh nên kết quả phát hiện bắt giữ tội phạm ma túy cao hơn năm 2007. Theo tin từ Tổng cục Cảnh sát, lực lượng Cảnh sát ĐTTPMT đã phát hiện, bắt giữ và tiếp nhận điều tra xử lý 12.850 vụ, 20.268 đối tượng; 156kg hê-rô-in, 18,8kg thuốc phiện, 8,7 tấn nhựa và cần sa khô, 3 tấn cây cần sa tươi, gần 14 nghìn viên thuốc gây nghiện, 28kg và 44 nghìn viên ma túy tổng hợp, 27 ô tô, 2.500 xe máy, 3.500 điện thoại di động, 59 khẩu súng, hơn 4.500 viên đạn các loại; kê biên tài sản trị giá gần 100 tỉ đồng… So với năm 2007 tăng 3.900 vụ (tăng 43,58%), 6.700 đối tượng (tăng 49,38%).

Tuy nhiên, hoạt động của tội phạm về ma túy vẫn diễn biến phức tạp. Nguồn ma túy thẩm lậu qua biên giới Tây Bắc, Bắc miền Trung và Tây Nam vẫn chưa được ngăn chặn triệt để và tiềm ẩn nhiều phức tạp, mặc dù công tác đấu tranh ngăn chặn của các lực lượng chức năng rất quyết liệt. Nhiều khu vực biên giới còn tồn tại những tụ điểm tập kết, tàng trữ ma túy đặc biệt phức tạp. Các nhóm đối tượng người nước ngoài có vũ trang manh động xâm nhập qua biên giới, lập lán trại để tàng trữ, mua bán ma túy; câu kết chặt chẽ với các đối tượng người Việt để đưa ma túy vào nội địa nước ta. Trên địa bàn 25 tỉnh có biên giới đường bộ, ta đã bắt 3.745 vụ, chiếm 29,4% số vụ việc phát hiện, bắt giữ trong cả nước; với 5.633 đối tượng (chiếm 28,3%); thu 85,17kg hê-rô-in (chiếm 54,2%), hơn 8 tấn nhựa cần sa, 15,6kg thuốc phiện, 420kg cần sa khô, 2.406kg cần sa tươi. Trong đó, tại địa bàn 6 tỉnh Tây Bắc gồm Sơn La, Hòa Bình, Điện Biên, Lào Cai, Lai Châu, Yên Bái bắt 1.914 vụ, 2.889 đối tượng, thu 72,4kg hê-rô-in (chiếm 46% cả nước), 16kg thuốc phiện (chiếm 86,6%).

Thủ đoạn của tội phạm ma túy ngày càng tinh vi

Trao đổi với phóng viên các cơ quan báo chí, Đại tá Tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Cảnh sát ĐTTP về ma túy cho biết: Phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm ma túy ngày càng tinh vi, xảo quyệt, quyết liệt và manh động hơn. Ma túy tổng hợp ngày càng có nhiều loại mới, dễ sử dụng, dễ lôi kéo lớp trẻ nhưng việc phân tích, giám định đang gặp nhiều khó khăn. Các đối tượng chủ mưu cầm đầu chỉ cung cấp tài chính, khai thác nguồn “hàng” và thuê người vận chuyển; phương tiện vận chuyển chủ yếu là ô tô, xe gắn máy…; việc cất giấu phổ biến vẫn là để lẫn trong những loại hàng hóa khó kiểm tra; lợi dụng các khoảng trống tự nhiên hoặc tự tạo như: bình xăng xe gắn máy, trong mũ bảo hiểm, gầm ô tô… qua biên giới đi theo đường mòn, đi đường vòng, tránh các trạm kiểm soát; sử dụng các phương tiện liên lạc hiện đại, công nghệ cao (bộ đàm, điện thoại di động trả trước, in-tơ-nét); sử dụng giấy tờ tùy thân giả để thông tin, trao đổi mua bán ma túy; sử dụng người nghiện, trẻ em, phụ nữ có thai, người nhiễm HIV/AIDS… để bán lẻ, vận chuyển ma túy.

Các lực lượng chức năng phối hợp đấu tranh, khám phá chuyên án 408P bắt giữ 8 tấn nhựa cần sa tại Quảng Ninh (tháng 4-2008).

Trên biên giới Tây Nam, ta đã phát hiện nhiều vụ vận chuyển hê-rô-in từ Cam-pu-chia vào qua địa bàn Tây Ninh, An Giang, Kiên Giang… Các đối tượng cầm đầu không chỉ là người Cam-pu-chia mà gần đây đã phát hiện một số đối tượng là người Đài Loan (Trung Quốc), Việt kiều từ Ô-xtrây-li-a về nước móc nối hình thành các đường dây vận chuyển ma túy qua biên giới vào Việt Nam. Tuyến biên giới Việt - Trung, số vụ vận chuyển ma túy qua lại hai chiều gia tăng. Thuốc gây nghiện, ma túy tổng hợp từ Trung Quốc vào Việt Nam. Hê-rô-in được mua ở tuyến Tây Bắc giáp Lào vận chuyển sâu vào nội địa rồi mang sang Trung Quốc. Hầu hết các vụ án lớn đã phát hiện trong năm qua, khi khai thác mở rộng các đối tượng đều khai vận chuyển đi Trung Quốc tiêu thụ. Địa bàn chúng tập trung là biên giới Quảng Ninh, Lạng Sơn, Lào Cai, Cao Bằng…

Tuyến đường hàng không, tuyến biển đã phát hiện thủ đoạn của bọn tội phạm là người nước ngoài lợi dụng chính sách cho tạm nhập tái xuất hàng hóa của nước ta trong thời kỳ hội nhập kinh tế thế giới để vận chuyển các chất ma túy qua nước ta đi nước thứ ba. Điển hình là vụ hơn 8 tấn nhựa cần sa giấu trong hàng quá cảnh bị phát hiện, bắt giữ tại Quảng Ninh; vụ 796.000 viên thuốc hướng thần quá cảnh qua sân bay Tân Sơn Nhất… Đã xuất hiện hoạt động mua bán, vận chuyển và sử dụng cô-ca-in ở Bắc Giang, Đắc Lắc, TP Hồ Chí Minh. Đặc biệt là việc gửi cô-ca-in qua đường bưu kiện chuyển phát nhanh từ nước ngoài, được gói bọc bằng các vật liệu chống soi chiếu an ninh và gửi về các địa bàn vùng sâu, vùng xa để đối phó với cơ quan điều tra. Các vụ buôn bán, vận chuyển ma túy có yếu tố nước ngoài, có dấu hiệu rửa tiền diễn ra phức tạp và gia tăng. Nhiều vụ án có sự cấu kết chặt chẽ giữa các đối tượng là người nước ngoài và giữa người Việt Nam ở nước ngoài với các đối tượng trong nước. Đáng chú ý là các nhóm tội phạm ma túy người gốc Phi đã thâm nhập hoạt động ở nước ta.

Trong nội địa, tình hình sử dụng ma túy tổng hợp, “thuốc lắc” ở các vũ trường, quán ka-ra-ô-kê tại các thành phố lớn tuy có giảm do ta đánh mạnh, nhưng vẫn tiềm ẩn phức tạp, có xu hướng lan rộng ra các địa bàn xung quanh. Các đối tượng không tụ tập đông như trước mà chia thành các nhóm nhỏ, tổ chức sử dụng tại nhà trọ, nhà riêng, xa trung tâm thành phố để tránh bị phát hiện…

Hoạt động điều tra, xử lý còn nhiều bất cập

Hoạt động điều tra theo trình tự thủ tục tố tụng hình sự các vụ án ma túy năm 2008, đã có những thuận lợi hơn do có sự hướng dẫn liên ngành Công an-Tòa án-Kiểm sát về thực hiện Chương 18 Bộ luật Hình sự. Chất lượng hoạt động điều tra vụ án được nâng cao, mở rộng được nhiều vụ án lớn, không để xảy ra oan sai, khiếu kiện và hỗ trợ công tác trinh sát có hiệu quả.

Tuy nhiên, cũng nảy sinh nhiều bất cập mới như việc bắt buộc phải giám định định lượng chất ma túy trong các vụ án ma túy. Lực lượng điều tra viên các cấp còn mỏng nên chưa đáp ứng được yêu cầu điều tra, nhất là khi nâng thẩm quyền điều tra xét xử ở cấp huyện. Việc quy định phải chứng minh ý thức chủ quan của đối tượng trong các vụ mua bán, vận chuyển trái phép thuốc hướng thần, chứa chấp, sử dụng trái phép chất ma túy trong vũ trường, quán bar, ka-ra-ô-kê… dễ dẫn đến lọt tội phạm, tạo kẽ hở để đối tượng chạy tội.

Công tác đấu tranh triệt xóa các tụ điểm ma túy phức tạp vẫn rất khó khăn vì phương thức hoạt động của bọn tội phạm ngày càng tinh vi hơn; việc tổ chức thực hiện nhiều nơi còn chưa làm hoặc làm chưa thường xuyên; không tích cực phòng ngừa mà chỉ khi nào diễn ra phức tạp, dư luận nhân dân và báo chí nêu thì mới tập trung đấu tranh; do vậy trong cả nước đến hết tháng 12-2008 vẫn còn tồn tại hơn 300 tụ điểm phức tạp về ma túy. Mặc dù Cơ quan Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã tham mưu cho lãnh đạo Bộ Công an có điện chỉ đạo các địa phương điều tra khảo sát việc tái trồng cây thuốc phiện, nhưng một số nơi chưa quan tâm đúng mức đến công việc này.

Bài và ảnh: QUỐC AN - NGỌC ANH