Có phát sinh “chợ cóc, chợ xanh”?

Tuyến phố Hàng Gai (phố cấm để xe trên vỉa hè và lòng đường) vẫn ngổn ngang xe máy và hàng quán.

Nghe ngóng...

Sở Giao thông Vận tải Hà Nội đã hoàn thành cắm biển ở 62 tuyến phố và khu vực không được kinh doanh, buôn bán trên hè phố; 56 tuyến phố cấm để xe đạp, xe gắn máy, ô tô trên hè phố, lòng đường; đồng thời tiến hành kẻ vạch sơn, quy định việc để xe đạp, xe máy, ô tô ở các tuyến phố không thuộc danh mục cấm. Khảo sát trên những tuyến phố này, chúng tôi thấy nhiều người vẫn kinh doanh, bán rau quả, thực phẩm, giải khát trên vỉa hè, gây mất trật tự an toàn giao thông, văn minh đô thị. Người đi bộ phải len lỏi qua những gánh hàng rong, bàn ghế của quán ăn, xe máy để ngổn ngang hoặc phải đi bộ dưới lòng đường. Phần lớn người bán hàng rong trên địa bàn Hà Nội hiện nay chủ yếu từ các tỉnh lân cận như: Hà Tây, Bắc Ninh, Hưng Yên, Nam Định… Từ sáng tinh mơ, từng đoàn xe thồ đã vào nội thành buôn bán, đến chiều tối, đêm khuya mới về.

Anh Trần Văn Hùng, ở Khoái Châu, Hưng Yên cho biết, hằng ngày anh đưa chiếc xe thồ đầy ắp hoa quả đi vào các phố, len lỏi vào các ngõ hẻm, bất kể trời nắng hay mưa để bán hàng. Quê nghèo, nên vợ chồng anh gửi con lại cho bà nội để lên Hà Nội kiếm sống. Từ tờ mờ sáng, anh chị mua rau quả ở chợ Long Biên rồi rong ruổi bán hàng đến tận khuya mới gặp lại nhau, nhưng cũng chỉ dành dụm được chút ít để hằng tháng nuôi hai đứa con ăn học. Gánh hàng rong đã trở thành vật bất ly thân để họ kiếm sống. Từ lâu, nghề bán hàng rong đã trở thành “cần câu cơm” của nhiều người dân nghèo, không nghề nghiệp. Đủ mọi loại hàng hóa, rau, củ, quả, quần áo, đến đồ gia dụng… đều được chất lên chiếc xe thồ, xe đạp len lỏi đến khắp hang cùng ngõ tận. Hầu như tuyến đường nào của Hà Nội cũng thấy “đội quân” hàng rong.

Anh Quân, quê ở Nam Trực, Nam Định đã hơn chục năm vào thành phố bán hàng rong có thu nhập khá ổn định để nuôi sống gia đình. Mỗi ngày, anh kiếm được khoảng 50.000 đồng. Tiền thuê nhà, ăn uống, tiền điện, nước, tiền ăn học cho con… đều trông nhờ vào gánh hàng rong. Được hỏi về chủ trương cấm bán hàng rong tại hơn 60 tuyến phố nội thành, anh tỏ ý băn khoăn: “Vất vả là thế, nhưng vì miếng cơm manh áo chúng tôi phải gắng bươn chải. Chủ trương của thành phố cấm bán hàng rong, chúng tôi cũng chưa biết sẽ xoay xở ra sao, cùng lắm lại về quê tìm việc”. Nhiều người đang hành nghề hàng rong đã nghĩ đến việc sẽ về quê sinh sống, nhưng có lẽ họ chưa biết sẽ làm gì.

Việc cấm bán hàng rong trên 62 tuyến phố là một trong các bước của lộ trình dần xóa hàng rong. Tuy nhiên, các tuyến phố bị cấm cũng có nghĩa hàng rong sẽ “dạt” sang các phố khác và dễ dẫn đến phát sinh thêm nhiều chợ cóc, chợ xanh, gây khó khăn thêm cho việc quản lý trật tự đô thị. Một thực tế nữa là nhiều địa phương chuyển đổi mạnh đất nông nghiệp để xây dựng khu công nghiệp, khu đô thị; không ít hộ nông dân không còn ruộng đất để làm nông nghiệp. Nhiều người bán hàng rong lại tính toán: Thành phố cấm ở tuyến phố này thì sẽ chuyển sang phố khác hoặc vào ngõ ngách để bán hàng… Còn gần 20 ngày nữa là đến thời điểm 1-7, nhiều người dân vẫn tiếp tục mưu sinh trên phố với gánh hàng rong, xe thồ và chưa biết xoay xở thế nào để có một nghề mưu sinh mới.

Việc cấm bán hàng, kinh doanh trên vỉa hè là chủ trương đúng đắn của thành phố Hà Nội, bởi hầu hết đường phố đều hẹp, đông người. Hàng quán lấn chiếm vỉa hè, không còn chỗ cho người đi bộ, cản trở giao thông và thường xả rác bừa bãi. Tuy nhiên, giải quyết vấn đề này cần tiến hành thận trọng, đồng bộ, để một bộ phận người dân lao động nghèo có thể chuyển nghề hoặc có nơi bán hàng phù hợp, có thu nhập bảo đảm cuộc sống trong thời buổi giá cả tăng cao.

Xử lý vi phạm các dịch vụ “ăn theo”

Bà Nguyễn Thị Như Mai, Phó giám đốc Sở Công thương TP Hà Nội cho biết: Các cơ quan chức năng của Hà Nội đã và sẽ đẩy mạnh tuyên truyền; chính quyền tổ chức ký cam kết đối với các hộ dân, hộ kinh doanh, các cơ quan, doanh nghiệp trên những tuyến phố không được để xe đạp, xe gắn máy, ô tô trên hè phố, lòng đường; không được kinh doanh, buôn bán trên hè phố. Công an các phường, thị trấn tổ chức lực lượng tại chỗ kiểm tra, xử lý vi phạm trên địa bàn phụ trách và duy trì không để tái lấn chiếm. Các trường hợp đã xử lý nhiều lần vẫn tái phạm thì đề xuất cấp có thẩm quyền thu hồi giấy phép kinh doanh. Công an các quận, huyện, phối hợp với thanh tra giao thông kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm tại các tuyến đường trọng điểm và hỗ trợ các phường, thị trấn giải quyết những tồn tại mà cơ sở không giải quyết triệt để. Theo chủ trương của thành phố, chỉ xử phạt người bán hàng rong khi họ kinh doanh trên những tuyến phố, khu vực cấm bán hàng, chứ không xử phạt khi họ lưu thông qua các tuyến phố này.

Ông Trương Minh Hải, Trưởng phòng Xây dựng đô thị quận Hoàn Kiếm cho biết: Thực hiện quyết định của UBND thành phố và quận về quản lý, sử dụng hè phố, lòng đường và quản lý hoạt động bán hàng rong, quận đã tổ chức hội nghị quán triệt đến các cơ quan chức năng, các phường, tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân, kiểm tra nhắc nhở; đặc biệt là nâng cao trách nhiệm của các cấp chính quyền, thủ trưởng các cơ quan, đơn vị; phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể và nhân dân trong quản lý hè phố, lòng đường, hoạt động bán hàng rong, nhằm, tạo sự chuyển biến rõ nét về trật tự đô thị, trật tự an toàn giao thông, vệ sinh môi trường…. Về việc hỗ trợ các hộ kinh doanh trên vỉa hè và bán hàng rong, ông Hải cho rằng, chủ yếu người dân phải tự thu xếp và điều chỉnh, tìm thuê địa điểm kinh doanh phù hợp.

Tuy nhiên, hiện tại chính quyền, cơ quan chức năng chưa quy hoạch được các điểm trông giữ xe tập trung, do vậy, có tình trạng kiểm tra xong “đâu lại vào đấy”. Quận Hoàn Kiếm đã quy hoạch một số điểm giao thông tĩnh trên các tuyến phố để phục vụ trông giữ xe. Trước mắt, quận có 13 tuyến phố cấm để xe đạp, xe máy, ô tô trên vỉa hè, lòng đường. Quận đề nghị Sở Giao thông Vận tải cắm biển cấm giai đoạn 1 gồm 6 tuyến phố, các tuyến phố còn lại sẽ xem xét thực hiện giai đoạn 2. Một thực tế nữa là khi cấm để xe trên một số tuyến phố, sẽ lại mọc lên nhiều dịch vụ trông giữ xe, nâng giá giữ xe cao hơn nhiều lần so với quy định, nhất là vào buổi tối. Ông Hải cho biết, quận đã thành lập hai đoàn kiểm tra liên ngành phối hợp với cán bộ chức năng của thành phố kiểm tra các điểm trông giữ xe, bước đầu phát hiện một số vi phạm như tại điểm trông giữ xe đạp, xe máy trong khuôn viên Bệnh viện phụ sản Trung ương của bà Nguyễn Thị Lý; đã xử phạt 8 triệu đồng vì không có bảng niêm yết giá và thu phí gửi xe quá quy định.

Bài và ảnh: PHAN ANH