Chủ động đối phó với cúm A /H7N9

QĐND - Cúm A /H7N9 đang diễn biến phức tạp tại Trung Quốc và có nguy cơ xâm nhập, lan truyền và gây dịch cao vào Việt Nam. Phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã có cuộc đối thoại với  PGS, TS Trần Đắc Phu, Phó cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) để hiểu rõ hơn về những kế hoạch của Bộ Y tế trong việc phòng, chống cúm A /H7N9. 

-  Trước tình hình dịch bệnh cúm A /H7N9 đang xảy ra ở Trung Quốc, ông có nhận định như thế nào về nguy cơ dịch xâm nhập vào Việt Nam

PSG, TS Trần Đắc Phu, Phó cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế).

 - Dịch cúm A /H7N9 đang diễn ra phức tạp tại Trung Quốc, liên tục gia tăng cả số mắc và phạm vi.  Tại Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp cúm A /H7N9 ở trên người cũng như trên gia cầm. Nhưng nếu không quyết liệt triển khai các biện pháp phòng bệnh chủ động thì nguy cơ xâm nhập, lan truyền và gây bùng phát dịch ở nước ta rất cao. Bởi đây là chủng vi -rút mới chưa từng gây bệnh cho người, có nguồn gốc gen từ vi -rút cúm gia cầm. Do chưa phát hiện các đàn gia cầm ốm, chết bởi vi -rút cúm A /H7N9 nên khó khăn trong việc kiểm soát dịch trên các đàn gia cầm, thủy cầm. Các nhà khoa học cho rằng vi rút cúm A /H7N9 hiện nay có khả năng lây truyền dễ dàng hơn từ gia cầm sang người so với vi rút cúm A /H5N1. 

- Trước nguy cơ của tình hình dịch cúm A /H7N9 xâm nhập vào nước ta, để đáp ứng tình hình trên Bộ Y tế đã có kế hoạch như thế nào?

- Ngay từ khi nhận được thông tin về dịch cúm A /H7N9 ghi nhận ở Trung Quốc, Bộ Y tế đã làm việc chặt chẽ với Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Tổ chức Nông lương liên hợp quốc (FAO) để chia sẻ thông tin về tình hình dịch và các biện pháp phòng, chống. Bộ Y tế đã ban hành bản kế hoạch chủ động ứng phó với dịch cúm A /H7N9 với 4 tình huống dịch có thể xảy ra trong đó tình huống 1: Chưa có trường hợp bệnh trên người, tình huống 2: Có ca bệnh nhưng chưa có sự lây truyền từ người sang người, tình huống 3: Có trường hợp ca bệnh lây từ người sang người nhưng ở phạm vi hẹp hoặc ca đơn lẻ, tình huống 4: Dịch bùng phát và lan rộng ra cộng đồng.

Nếu vi -rút cúm A /H7N9 có khả năng lây truyền dễ dàng từ người sang người, thì khả năng xảy ra tình huống 3, 4 là rất lớn. Căn cứ vào các đại dịch cúm đã xảy ra trong lịch sử, theo ước tính của các nhà khoa học thì số mắc có thể lên tới 10% dân số và như vậy thử tưởng tượng ở Việt Nam với số mắc khoảng 8-9 triệu người thì lúc đó toàn bộ hệ thống y tế sẽ bị quá tải, hoạt động giao lưu thương mại, các hoạt động xã hội có thể bị ngừng trệ gây xáo trộn cuộc sống của người dân, ảnh hưởng lớn đến kinh tế xã hội của quốc gia. 

- Để thực hiện kế hoạch trên, ngành y tế phải huy động nguồn lực như thế nào?

-  Trước mắt, Bộ Y tế chỉ đạo các địa phương phải bám sát tình hình thực tiễn thực hiện hết sức hiệu quả và lồng ghép công tác phòng, chống dịch với các hoạt động chung của ngành y tế. Sử dụng những nguồn kinh phí phòng, chống dịch đã được phân bổ từ đầu năm mà chưa đề xuất Chính phủ cấp bổ sung trong thời điểm hiện nay. Việc sử dụng trang thiết bị cho việc giám sát như máy đo thân nhiệt từ xa, các hệ thống xét nghiệm xác định vi -rút, các trang thiết bị phục vụ cho công tác điều trị như máy thở, thiết bị cấp cứu tiếp tục sử dụng các trang thiết bị đã được đầu tư trước...

Để xác định và đưa ra những đề xuất sát với thực tế, trong những ngày qua, Cục Y tế dự phòng đã phối hợp chặt chẽ với WHO và FAO thiết lập các nhóm công tác gồm giám sát, truyền thông, xét nghiệm và nhóm đáp ứng tình trạng khẩn cấp để phối hợp làm việc với các Tiểu ban của Ban chỉ đạo quốc gia phòng chống đại dịch cúm ở người, các đơn vị y tế để đưa ra những đề xuất nhu cầu. Theo đánh giá của các nhóm công tác, các đề xuất của Cục Y tế dự phòng trong thời gian qua mới chỉ đáp ứng được những yêu cầu cơ bản nhất trong tình huống dịch bùng phát và lan rộng tại Việt Nam và nhu cầu đầu tư đưa ra theo 4 tình huống chỉ là cơ sở để dự đoán và tính toán cho việc chuẩn bị huy động các nguồn lực. Trong bối cảnh hiện nay, nhu cầu đầu tư cho tình huống 2, 3, 4 mới chỉ là giả định và chưa đòi hỏi đầu tư ngay.

- Ông có khuyến nghị gì về việc đầu tư và sử dụng kinh phí cho phòng, chống dịch với các địa phương?

- Đối với đơn vị y tế tại các khu vực và địa phương, lãnh đạo Bộ Y tế đã chỉ đạo áp dụng 4 tại chỗ: Chỉ huy tại chỗ, nguồn lực tại chỗ, con người tại chỗ, trang thiết bị tại chỗ. Bộ Y tế chỉ trình Chính phủ cấp bổ sung hỗ trợ khi tình hình dịch vượt quá khả năng dự trữ sẵn có của các địa phương, dịch diễn biến nguy hiểm và kéo dài. Hiện nay nhiều tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch cụ thể để trình UBND tỉnh phê duyệt phục vụ cho công tác phòng chống dịch cúm A /H7N9 phù hợp với tình hình thực tế của địa phương trên cơ sở hướng dẫn của Bộ Y tế. Tôi vẫn muốn nhắc lại các địa phương, các đơn vị trong ngành y tế phải thực hiện nghiêm túc việc xây dựng kế hoạch, dự trù kinh phí và sử dụng nguồn lực một cách thật hiệu quả theo sự chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Y tế.

- Xin cảm ơn ông!