Giải quyết các đơn từ liên quan đến đất đai là vấn đề hết sức nhạy cảm, nếu không có phương pháp giải quyết đúng đắn hợp lý, hợp tình sẽ dẫn đến những hậu quả xấu.Thời gian qua, chính quyền một số địa phương vẫn chưa thật sự chú ý đến vấn đề này nên đã để xảy ra khiếu kiện kéo dài gây mất đoàn kết, ảnh hưởng đến an ninh trật tự. Việc giải quyết thiếu chặt chẽ, chưa rõ ràng của UBND TP Hòa Bình với việc đòi lại đất trưng dụng của gia đình ông Trần Văn Phàn ở tổ 6, phường Đồng Tiến, TP Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình là một ví dụ.

Thấy bức xúc, người dân lên tiếng...

Khi nhà nước tiến hành xây dựng công trình Thủy điện Hòa Bình, để có mặt bằng xây dựng công trình, nhiều hộ gia đình ở phường Phương Lâm phải giao đất ở cho Nhà nước, di chuyển đi nơi khác. Những hộ trên được giao đất ở xen ghép với một số hộ ở tiểu khu Đồng Tiến, thị xã Hòa Bình (nay là phường Đồng Tiến, TP Hòa Bình). Trong đó, năm 1980, thị xã Hòa Bình có trưng dụng 180m2 đất của gia đình ông Trần Văn Phàn ở tổ 6 tiểu khu Đồng Tiến để xen ghép cho hộ ông Nguyễn Đình Quế ở phường Phương Lâm chuyển xuống. Ông Phàn không ủng hộ việc này và đã bị Thị ủy Hoà Bình ra Nghị quyết số 8-NQ/TH.U ngày 7-6-1980 thi hành kỷ luật khai trừ ra khỏi Đảng. Giải thích về phản ứng của mình, ông Trần Văn Phàn cho biết: “Vào thời điểm đó, ở khu Đồng Tiến nhiều hộ bị trưng dụng đất, trong đó có gia đình tôi để giao cho một số hộ gia đình ở khu Phương Lâm chuyển xuống xen ghép làm nhà ở. Trong khi, những hộ gia đình ở phường Phương Lâm bị thu hồi đất để làm công trình thủy điện Hoà Bình được đền bù tiền và được cấp đất ở mới thì có hộ bị trưng dụng đất như gia đình tôi đã bỏ tiền ra mua và sinh sống ổn định từ năm 1960 lại không được bồi thường dù là tiền hay đất. Hơn nữa, gia đình tôi có tới 10 người, 2 vợ chồng và 8 người con, nhu cầu đất ở rất bức xúc. Tuy nhiên, sau đó do bị xử lý nghiêm, nên tôi không có ý kiến gì nữa".

Nhưng đến năm 2000, khi con cái đã lớn, nhu cầu chỗ ở trở nên bức thiết hơn, ông Phàn lại được biết 2 người cùng phường cũng có đất bị trưng dụng như ông sau khi đề nghị với các cơ quan chức năng đã được đền bù. Tự xem xét lại trường hợp của mình, nghiên cứu các văn bản của Nhà nước và so sánh với các trường hợp khác, ông Phàn nhận thấy trường hợp của mình cũng thuộc diện được đền bù. Năm 2002, ông đã gửi đơn kiến nghị, khiếu nại đến nhiều cơ quan chức năng của tỉnh Hòa Bình đề nghị xem xét, cấp trả cho gia đình ông đất đã bị trưng dụng.

…Chính quyền xử lý chậm và chưa rõ ràng

Nhận được đơn của ông Phàn các cơ quan đều có công văn về việc giải quyết khiếu nại của công dân như: Công văn số 162/TL-XKT ngày 23-9-2002 của Thanh tra tỉnh, công văn số 288/VPUBCĐ-NC ngày 20-9-2002 của Văn phòng UBND tỉnh Hòa Bình, giấy báo tin số 178-BT/VP của văn phòng Tỉnh ủy Hòa Bình... Tuy nhiên, các văn bản trên chỉ có nội dung chuyển sự việc đến các cơ quan chức năng xem xét giải quyết, đề nghị ông Phàn theo dõi kết quả của cơ quan giải quyết... mà chưa có sự trả lời hay giải quyết sự việc chính thức nào. Ông Phàn tiếp tục gửi đơn yêu cầu các cơ quan chức năng trả lời và kiên trì chờ đợi. Phải đến ngày 28-1-2005, ông mới nhận được công văn số 92/CV-UB của UBND thị xã Hòa Bình, công văn đầu tiên trả lời chính thức về vụ việc của ông. Và gần đây là Quyết định số 1635/UBND-TTr ngày 14-12-2006 của UBND TP Hòa Bình về việc giải quyết khiếu nại của ông Trần Văn Phàn. Ngày 2-2-2007, trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Nguyễn Quang Thu, cán bộ phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Hòa Bình, cho biết: Theo các quy định hiện hành thì trường hợp của ông Phàn không được đền bù đất. Tuy nhiên, nếu gia đình ông Phàn có nhu cầu về đất ở thì ông Phàn làm đơn gửi lên UBND phường Đồng Tiến, phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố để nghiên cứu trình UBND thành phố Hòa Bình xem xét, giải quyết và phải nộp tiền sử dụng đất theo quy định.

Vậy là sau gần 3 năm ông Phàn mới nhận được trả lời của cơ quan chức năng. Việc chậm trễ này dẫn đến việc giải quyết của các cơ quan chức năng có những điểm bất hợp lý. Vì trong các văn bản giải quyết sự việc của ông đều căn cứ vào những văn bản, quy định pháp luật mà khi ông bắt đầu khiếu nại chưa hề có. Như các văn bản trả lời đã căn cứ vào Luật đất đai ngày 26-11-2003, Nghị định 181/2004/NĐ-CP và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại tố cáo ngày 15-6-2004 và ngày 29-11-2005.

Không chỉ có những điểm bất hợp lý về áp dụng văn bản pháp luật mà việc sử dụng từ ngữ, khẳng định sự việc cũng không nhất quán. Trong công văn số 92/CV-UB ngày 28-1-2005, thì nói trưng dụng 180m2 đất nhà ông Phàn. Còn công văn số 730/UBND-ĐC ngày 6-11-2006 thì ghi hộ gia đình ông Phàn bị trưng thu 180m2; thu hồi đất của ông Phàn... rồi đến quyết định 1635/UBND-TTr lại dùng từ trưng dụng. Dựa vào những dữ liệu, lập luận này để giải thích, trả lời cho người dân thì thật không ổn. Vì trưng dụng và trưng thu là khác nhau. Hỏi về 180m2 đất nhà ông được trưng dụng hay trưng thu, ông Phàn cho biết ông chưa được cầm, xem quyết định đó và không biết có quyết định đó không hay chỉ là nói bằng lời rồi đến thu đất của ông. Việc này được củng cố thêm khi anh Thu cũng thừa nhận, hiện không còn giữ được quyết định về mảnh đất của ông Phàn.

Hiện tại, ông Phàn vẫn tiếp tục gửi đơn đề nghị cơ quan chức năng trả lời, giải quyết dứt điểm cho quyền lợi gia đình ông. Việc làm này là dễ hiểu vì cơ quan chức năng đã trả lời ông thiếu rõ ràng, có nhiều điểm chưa hợp lý với cơ sở trả lời không chắc chắn. Đây không đơn giản là sự việc cá nhân, đơn lẻ mà ở Hòa Bình còn nhiều trường hợp tương tự. Nhiều người dân vẫn đang chờ xem cách giải quyết của chính quyền. Do vậy, giải quyết chính xác, hợp lý hợp tình sự việc trên là đòi hỏi bức thiết mà cơ quan chức năng tỉnh Hòa Bình cần làm cho được nhằm ổn định tình hình, tránh gây bức xúc cho người dân. Để làm được việc này đề nghị UBND tỉnh Hòa Bình kết hợp với UBND TP Hòa Bình xem xét lại sự việc, thu thập đầy đủ cơ sở dữ liệu, cân nhắc áp dụng quy định pháp luật phù hợp; giải quyết quyền lợi hợp pháp cho người dân, cũng như giải thích cho họ hiểu về quy định của pháp luật giúp họ nắm rõ giới hạn quyền lợi, nghĩa vụ của mình để việc đòi hỏi quyền lợi, kiến nghị đúng và hợp lý.

Anh Dũng