“Biệt dược” nào chống thuốc giả?

QĐND - Theo số liệu của Cục Quản lý dược, Bộ Y tế, tại Việt Nam thuốc giả hiện chiếm khoảng 0,17% các mẫu được kiểm nghiệm. Tuy nhiên, còn một lượng lớn thuốc giả lưu hành mà chưa được phát hiện ...

Khó ‘trị’ thuốc giả!

Thời gian qua, nhiều vụ sản xuất, buôn bán thuốc giả, thuốc nhái đã được phát hiện. Đây thường là những nhãn hiệu được sử dụng nhiều và bán rất chạy trên thị trường như: Vastarel, Neo-Codion, Viagra, Ofloxacin, Tanakan, Tanganil, Amoxicilin, Hoàng Tiên Đan (một loại thuốc hỗ trợ chữa bệnh gút...). Giá bán của thuốc giả thấp hơn rất nhiều so với thuốc của nhà sản xuất chính gốc. Thành phần của thuốc thường không có tác dụng chữa bệnh đúng theo toa thuốc. Vụ việc đáng chú ý là vào ngày 12-1 vừa qua, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Thành phố Hồ Chí Minh đã hoàn tất kết luận điều tra vụ án sản xuất tân dược giả quy mô lớn tại Công ty cổ phần dược phẩm Việt Pháp, đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân thành phố truy tố 14 bị can. Kẻ chủ mưu là Huỳnh Ngọc Quang, Giám đốc Công ty đã chỉ đạo “thuộc hạ” mua các loại tân dược rẻ tiền, sau đó đặt in ấn vỏ hộp, nhãn mác ép thành thuốc giả ngoại nhập, bán ra thị trường thu lợi bất chính.

Sản xuất tân dược tại Công ty Dược phẩm Hoa Sen

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Hồng Hà, Phó giám đốc Công ty Dược phẩm Hoa Sen bày tỏ, nguyên nhân chính khiến nạn thuốc giả, thuốc nhái rất khó diệt là nó mang lại khoản siêu lợi nhuận. Ông minh chứng, để có sản phẩm Hoàng Tiên Đan được bệnh nhân gút tin tưởng như hiện nay, Hoa Sen đã phải đầu tư rất lớn, từ việc nghiên cứu kỹ bệnh gút, tìm kiếm nguồn dược liệu quý, đầu tư công nghệ bào chế hiện đại, công nghệ đóng gói phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế… Trong khi đó, sản phẩm làm giả theo Hoàng Tiên Đan vừa bị phát hiện hồi tháng 1-2011 là sản phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc và dược tính, do đó dù giá bán chỉ bằng 1/3 hàng thật nhưng lợi nhuận lại rất lớn.

Còn theo một dược sĩ của Viện Kiểm nghiệm thuốc Thành phố Hồ Chí Minh, phòng, chống thuốc giả cực kỳ khó khăn vì rất khó thâm nhập nơi sản xuất. Thuốc giả trước đây thường phát hiện ở vùng sâu, vùng xa và nông thôn, nhưng những năm qua thuốc giả đã đi cả vào bệnh viện thông qua đấu thầu. Đặc biệt, thuốc giả ngày càng được làm tinh vi hơn, bằng cảm quan rất khó phát hiện. Tỷ lệ thuốc giả phát hiện từ năm 2001-2010 liên tục tăng, từ 0,03% lên 0,17%. Không chỉ những tổ chức nhỏ lẻ mới làm thuốc giả mà đã xuất hiện cả những doanh nghiệp lớn.

Ông Lê Thế Bảo, Chủ tịch Hiệp hội chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam lại cho rằng, ngay cả với các công ty sản xuất, khi sản phẩm của mình bị làm giả, làm nhái, họ lại thiếu thiện chí hợp tác với cơ quan chức năng để điều tra, xử lý vì sợ việc này có thể sẽ làm người tiêu dùng sẽ cảnh giác, không sử dụng thuốc đó của họ, dẫn đến giảm doanh thu”. Thậm chí khi phát hiện sản phẩm của mình bị giả, nhái, doanh nghiệp thường âm thầm… chống đỡ. Có đơn vị còn tìm cách mua hết thuốc giả về, không dám báo cáo cơ quan chức năng, giấu cơ quan truyền thông và người bệnh.

Doanh nghiệp dược cần vào cuộc

Ông Lê Thế Bảo nhận xét: Doanh nghiệp lâm vào tình trạng này có hai lý do. Thứ nhất là do sợ cơ quan chức năng xử không triệt để khiến đối tượng làm hàng giả nhờn và tiếp tục vi phạm. Thứ hai, do nhiều doanh nghiệp chưa nhận thức đúng vấn đề, không đấu tranh kiên quyết.

Trên thực tế, những doanh nghiệp đã từng đấu tranh chống hàng giả cho rằng họ không hề gặp phải phiền toái hay ảnh hưởng nào đến kinh doanh. Ngược lại, khi đứng ra bảo vệ người tiêu dùng thì chính là bảo vệ uy tín kinh doanh và thương hiệu của mình. Một minh chứng rõ nét, hai năm qua, mặc dù là sản phẩm hỗ trị điều trị gút có uy tín nhưng Hoàng Tiên Đan chỉ mới gặp phải một vụ bị làm nhái. Để có kết quả này, doanh nghiệp đã chủ động lên kế hoạch ngăn chặn hàng giả ngay từ khi đưa sản phẩm ra thị trường. Theo đó, quan trọng nhất là những tin tức phản hồi về hàng giả từ hệ thống phân phối và điểm bán lẻ. Theo ông Vũ Hồng Hà, Phó giám đốc Công ty Dược phẩm Hoa Sen, trong thời đại bùng nổ thông tin thì điểm sống còn của thuốc thật là bảo vệ bí quyết sản xuất. Công ty này phải đặt chế độ kiểm soát nội bộ chặt chẽ để bảo vệ công thức giúp giảm axit uric máu đặc hữu của sản phẩm. Thời điểm khó khăn nhất là lúc sản phẩm Hoàng Tiên Đan được nhiều người biết và tin dùng thì nguy cơ bị làm giả đã tăng lên rõ rệt. Tuy nhiên, khi có thông tin về hàng nhái, hàng giả, Hoa Sen pharma đã chủ động phối hợp ngay với cơ quan chức năng cùng kiểm chứng, xử lý. Nhờ vậy đã hạn chế thấp nhất số thuốc giả tới tay người bệnh. Đồng thời, doanh nghiệp này không ngần ngại lập đường dây nóng, lập trang web để công bố rộng rãi thông tin hướng dẫn người bệnh biết và phân biệt được thuốc Hoàng Tiên Đan là thật và giả.

Phân biệt thuốc giả với thuốc thật vốn đã khó đối với nhà chuyên môn thì càng khó với người bệnh nếu thiếu thông tin. Vì vậy, đấu tranh chống thuốc giả đạt hiệu quả cao nhất thiết phải có sự vào cuộc đồng bộ của 3 thành phần: Các cơ quan thực thi pháp luật, nhà sản xuất và chính bệnh nhân. Đây chính là “biệt dược” hữu hiệu để trị nạn thuốc giả.

Bài và ảnh: Duy Khương