QĐND - Bệnh sởi là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp gây ra bởi một con siêu vi có mặt trên toàn thế giới. Những vết đỏ khắp người có thể làm người ta chú ý tới bệnh sởi. Nhưng thực ra đây chỉ là một trong những triệu chứng bên ngoài, những thay đổi bên trong mới nguy hiểm hơn. Bệnh sởi có thể nguy hiểm chết người, nhất là ở những trẻ nhỏ.

 

Bệnh sởi - những điều cần phải biết

Bệnh sởi rất có khả năng lây lan nhanh trên diện rộng và dễ dàng lan ra từ những người đi du lịch quốc tế. Hiện nay, mỗi năm trên thế giới có 30 đến 40 triệu trường hợp mắc bệnh sởi và khoảng 750.000 ca tử vong.

Diễn biến của bệnh như sau: Khoảng 10 tới 12 ngày sau khi tiếp xúc với siêu vi sởi, người bệnh có các triệu chứng: Sốt; ho khan; chảy nước mũi; mắt đỏ; không chịu được ánh sáng; những nốt nhỏ xíu với trung tâm màu xanh trắng xuất hiện bên trong miệng nơi gò má (đốm Koplik); người mọc ra những đốm đỏ lớn, phẳng, chập vào nhau…  Khoảng 2 đến 3 ngày sau đốm Koplik nổi lên, bệnh nhân có thể bị sốt cao lên tới 104 hay 105 độ F. Cùng lúc đó, những mảng đỏ nổi lên, thường là ở trên mặt, theo đường tóc và sau tai. Những vết đỏ hơi ngứa này có thể dần lan xuống ngực, lưng và cuối cùng xuống tới đùi và bàn chân. Khoảng một tuần sau, những vết nhỏ này sẽ nhạt dần, vết nào xuất hiện trước sẽ hết trước. Bệnh sởi thường kéo dài từ 10 tới 14 ngày. Sau khi khỏi bệnh, cơ thể chúng ta sẽ có kháng thể chống bệnh nên ít bị mắc bệnh sởi lại.

Các bác sĩ Bệnh viện đa khoa tỉnh Nam Định chăm sóc bệnh nhân sởi có các triệu chứng: Sốt cao đột ngột kèm phát ban và hôn mê sâu. Ảnh TTXVN

Ở vài nơi trên thế giới, nhất là tại các nước kém phát triển, đây là một bệnh nguy hiểm gây tử vong do các biến chứng, như: Thứ nhất, nhiễm trùng tai xảy ra ở 1/10 trẻ bị sởi. Thứ hai, viêm não, xảy ra ở khoảng 1/1000 người mắc bệnh sởi. Thứ ba, sưng phổi, khoảng 1/20 trường hợp bị sởi. Có thể nguy hiểm chết người. Thứ tư, tiêu chảy và ói mửa, thường xảy ra cho trẻ nhỏ. Thứ năm, sưng cuống phổi, sưng thanh quản hay “croup”. Thứ sáu, phụ nữ có thai mắc bệnh sởi có thể hư thai, sinh sớm hay sinh trẻ nặng cân. Thứ bảy, thiếu tiểu cầu (platelets) khiến khó đông máu.

Cách phòng, tránh bệnh sởi

Sự nguy hiểm của bệnh sởi chính là những biến chứng của bệnh, đó là do sự nhân lên của vi-rút hoặc do bội nhiễm vi khuẩn gây ra các bệnh viêm tai giữa, viêm phổi, tiêu chảy, viêm thanh quản, phế quản, khí quản và viêm não. Tất cả mọi người chưa mắc bệnh hoặc được gây miễn dịch đầy đủ đều có nguy cơ bị nhiễm bệnh.Trẻ em là đối tượng nhiễm bệnh dễ dàng và có thể xuất hiện những biến chứng nặng nề. Trẻ sinh ra từ những người mẹ đã bị bệnh sởi trước đây sẽ được miễn dịch thụ động do mẹ truyền cho trong vòng 6-9 tháng.

Hầu hết tử vong khi bệnh sởi xuất hiện thường không do vi-rút sởi gây ra mà do những biến chứng. Tử vong chủ yếu ở trẻ dưới 5 tuổi với nguyên nhân chủ yếu là viêm phổi, đôi khi là viêm não. Bệnh rất nguy hiểm ở trẻ nhỏ và trẻ suy dinh dưỡng, ở những trẻ này có thể kèm theo ban xuất huyết, ruột không hấp thụ được protein, viêm tai giữa, mất nước, tiêu chảy, nhiễm khuẩn nặng ngoài da. Những trẻ được nuôi dưỡng kém thì bệnh sởi sẽ làm cho nhanh chóng biến thành suy dinh dưỡng cấp tính, nếu kèm theo thiếu vitamin trầm trọng có thể làm trẻ bị mù.

Sự lây nhiễm của bệnh sởi do vi-rút từ những giọt nước bọt li ti của người bệnh bắn ra khi nói và người lành hít phải khi tiếp xúc, do vậy bệnh rất dễ lây thành dịch. Chẩn đoán bệnh thường căn cứ vào triệu chứng lâm sàng và dịch tễ học. Tuy nhiên, cách xét nghiệm mẫu bệnh phẩm trong phòng thí nghiệm là đặc biệt cần thiết để phân biệt với các bệnh sốt phát ban khác như Rubella.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, hiện nay việc tiêm vắc-xin phòng ngừa sởi là biện pháp tốt nhất. Ở nước ta, trước năm 1985 trung bình mỗi năm có tới 0,5 triệu trẻ mắc bệnh sởi. Những nhờ chiến dịch tiêm chủng mở rộng được triển khai trên phạm vi cả nước, nên đến nay tỷ lệ mắc bệnh sởi ở nước ta đã giảm rõ rệt. Ngành y tế nước ta đã đặt ra mục tiêu, phấn đấu sẽ đạt được tỷ lệ mắc sởi chỉ còn 80 đến 85 ca sởi mỗi năm vào năm 2012, đây là yêu cầu đạt được khi thực hiện loại trừ bệnh sởi.

Phòng bệnh bằng vắc-xin được khuyến cáo khi trẻ đủ 9 tháng tuổi. Tuy nhiên, người ta thấy rằng việc tiêm một mũi vắc-xin duy nhất không đủ tạo ra miễn dịch bền vững và rộng rãi trong cộng đồng vì tỷ lệ trẻ tiêm phòng bệnh sót cũng như tỷ lệ đạt được miễn dịch của vắc-xin này cũng chỉ đạt xung quanh 90%. Do vậy, cần phải tiêm nhắc lại mũi thứ 2, việc tiêm liều thứ 2 có thể tạo miễn dịch tới 99%. Có thể dùng loại vắc-xin kết hợp sởi - quai bị - Rubella để phòng 3 bệnh một lúc. Các bậc cha mẹ nên đưa trẻ đi tiêm chủng đúng lịch và tại các cơ sở y tế. Trước khi tiêm cán bộ y tế cần khám sơ loại, nếu trẻ đang mắc các bệnh khác thì có thể hoãn lịch tiêm đến khi trẻ khỏe mạnh bình thường./.

 Bác sĩ Nguyễn Minh Châu