Bệnh cúm vào mùa

Bác sĩ Khoa lây, Bệnh viện Xanh Pôn, Hà Nội đang điều trị cho trẻ bị mắc cúm A/H1N1.  Ảnh tư liệu

QĐND - Thời tiết mùa thu ở nước ta rất thuận lợi cho vi-rút (virut) cúm phát triển và gây bệnh. Mùa thu là mùa cúm, ở một số địa phương bệnh cúm phát triển mạnh, gây dịch trên diện rộng. Phòng, tránh bệnh cúm như thế nào cho hiệu quả đang là vấn đề dư luận quan ngại? 

Theo số liệu của Tổ chức Y tế thế giới, bệnh cúm là căn bệnh có khả năng lây lan cao nhất, với số lượng người mắc bệnh đông. Hằng năm, thế giới có khoảng trên dưới nửa triệu người thuộc các đối tượng nguy cơ cao tử vong do cúm. Vi-rút cúm influenza thuộc nhóm Orthomyxoviridae và được chia thành 3 týp A, B, C. Trong đó nguy hiểm nhất vẫn là vi-rút cúm týp A, đây là loại vi-rút có khả năng lây lan cao và gây ra các vụ dịch lớn thậm chí đại dịch.  Thông thường cúm mùa thường chỉ có diễn biến nhẹ và có thể tự khỏi trong vòng một tuần với các biểu hiện sốt, đau đầu, mệt mỏi, sổ mũi, đau họng và ho.

Sở dĩ bệnh cúm mùa luôn là một bệnh gây nhiều tổn thất về sức khỏe, kinh tế và bức xúc cho xã hội, vì cúm lây qua đường hô hấp với hơn 90% những người chưa có miễn dịch có khả năng cảm nhiễm với cúm. Nguy hiểm hơn chủng cúm luôn biến đổi càng làm tăng số người mắc hằng năm. Ví dụ, sự biến đổi kháng nguyên H và N của vỏ vi-rút cúm týp A mà có các chủng gây bệnh cúm khác nhau như: H5N1, H1N1, H3N2... Các bệnh cúm loại này có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm ở trẻ em, người cao tuổi, người có các bệnh mạn tính...

Bất cứ ai cũng có thể bị phơi nhiễm cúm khi tiếp xúc với người mang mầm bệnh 1 đến 2 ngày trước khi bệnh khởi phát và từ 3 đến 5 ngày khi phát bệnh. Chính vì vậy, đây là bệnh rất khó dự phòng. Ở nước ta, trẻ em nhất là các em ở lứa tuổi mẫu giáo và tiểu học dễ cảm nhiễm với cúm và cũng là nguồn phát tán vi-rút cúm trong cộng đồng. Nhiều nghiên cứu cho  thấy, trong mùa dịch cúm, khi tỷ lệ mắc ở người lớn vào khoảng 5 đến 10% thì tỷ lệ mắc ở trẻ em là 20 đến 30%.  Trẻ em bị cúm dễ có những biến chứng nặng như: Viêm phế quản, viêm phổi, làm nặng thêm tình trạng bệnh hen sẵn có, rối loạn tiêu hóa, co giật do sốt cao, viêm não dẫn tới tử vong, đặc biệt là ở trẻ dưới 2 tuổi... Hằng năm, có từ 3 đến 5% số trẻ em bị nhiễm cúm có biến chứng viêm tai giữa…

Những năm gần đây, nhờ sự phát triển của nền y học thế giới, đặc biệt là trong lĩnh vực vắc-xin (vaccine), nên nhân loại đã có vắc-xin phòng, chống bệnh cúm. Việc sử dụng vắc-xin cúm đã làm giảm rõ rệt tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ biến chứng và tử vong do cúm ở người cao tuổi và trẻ em nên nhiều quốc gia trên thế giới đã khuyến cáo hoặc đưa vào lịch tiêm chủng thường xuyên để tiêm vắc-xin phòng cúm cho các đối tượng nguy cơ cao như người cao tuổi,  trẻ em từ 6 tháng đến 5 tuổi, đặc biệt từ 6 tháng đến 2 tuổi. 

Các nhà khoa học trên thế giới đưa ra khuyến cáo: Tiêm vắc-xin phòng cúm an toàn và có hiệu lực bảo vệ rất cao (80 đến 90%), tuy nhiên do thời gian bảo vệ ngắn, chỉ 1 năm và chủng cúm lại biến đổi hằng năm nên việc tiêm vắc-xin cho các đối tượng nguy cơ cần theo đúng khuyến cáo của ngành y tế và của nhà sản xuất. Ngoài biện pháp phòng chống cúm là tiêm vắc-xin, mọi người cần phải sử dụng đồng bộ các biện pháp khác như: Luôn giữ ấm cơ thể; ăn uống đủ dinh dưỡng, trong đó cần thường xuyên sử dụng thức ăn làm thông đường thở (ớt, tỏi, hoa hồi, quế, gừng) và ăn nhiều rau xanh. Một điều hết sức cần thiết là khi tiếp xúc với người bệnh phải đeo khẩu trang, sau đó phải rửa tay bằng xà phòng diệt khuẩn, không đưa tay dụi mắt hay ngoáy mũi khi chưa rửa sạch sẽ. Vi-rút  cúm không thể tự tồn tại được mà phải gắn lên cơ thể sống, tế bào sống trong cơ thể người hoặc động vật, cho nên cố gắng không tạo điều kiện để vi-rút cúm biến cơ thể của chúng ta thành nơi để nhân lên, phát triển, phát tán và gây bệnh cho bản thân và cộng đồng.

Đối với các đơn vị quân đội, nơi tập trung đông người, ngoài việc bảo đảm cho bộ đội ăn chín, uống sôi, đủ dinh dưỡng, chiến sĩ quân y cần tổ chức tốt việc tuyên truyền, phổ biến kiến thức phòng, tránh cúm cho bộ đội, nhất là các chiến sĩ trẻ. Kịp thời phát hiện, cách ly để điều trị những người nhiễm cúm, kiên quyết không để dịch cúm bùng phát trong đơn vị./.

 Bác sĩ Hòa Bình