Bảo hiểm y tế-Cần cơ chế vận hành mới

Trong ảnh: Khám chữa bệnh miễn phí cho các cựu chiến binh tại Trung tâm y tế Làng Hữu nghị (Hoài Đức,Hà Tây)

Vì sao ít người muốn dùng thẻ bảo hiểm y tế ?

Ông Nguyễn Văn Yên (Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội) cho biết, hiện nay, tại các bệnh viện trên địa bàn Hà Nội, số bệnh nhân đến khám, chữa bệnh ngoại trú đông, trong đó, số bệnh nhân huyết áp, tiểu đường, tim mạch, thận, tăng mỡ máu…mãn tính ngày càng nhiều, nhưng thuốc thông thường không đáp ứng được. Trong khi đó, bảo hiểm y tế lại không chi trả cho những loại thuốc đắt tiền. Vì thế, một mặt các bệnh viện không có đủ thuốc với nhiều loại thuốc khác nhau để đáp ứng nhu cầu chữa trị bệnh, còn bệnh nhân có thẻ bảo hiểm y tế khi mắc các bệnh mãn tính cũng gặp nhiều khó khăn khi chữa bệnh.

Thực tế này cũng xảy ra ở Thanh Hoá. Theo ông Nguyễn Ngọc Thành, Phó Giám đốc Sở Y tế Thanh Hoá thì một số dịch vụ y tế đã có quy định nhưng không được cơ quan bảo hiểm xã hội chấp nhận thanh toán cho các bệnh nhân điều trị tạicác bệnh viện như: chi phí về xét nghiệm đa thông số, siêu âm, chụp Xquang…Bệnh nhân điều trị tại bệnh viện y học dân tộc không được thanh toán tiền ngày giường. Có những trường hợp người bệnh sử dụng nhiều loại dịch vụ kỹ thuật như: điện châm, thủy châm soi đèn hồng ngoại, xoa bóp bấm huyệt…nhưng cũng chỉ được bảo hiểm xã hội thanh toán một loại dịch vụ kỹ thuật cao nhất. Sự bất hợp lý này làm cho nhiều người cho rằng, bảo hiểm y tế chưa bảo đảm được quyền lợi cho người đóng bảo hiểm kể cả những người được ngân sách nhà nước hỗ trợ và tự nguyện.

Quả thực lâu nay, tại các bệnh viện công lập nói chung, chất lượng khám chữa bệnh cho người có thẻ bảo hiểm còn thấp. Có nhiều trường hợp người bệnh muốn đến những cơ sở y tế có chất lượng và đúng chuyên khoa thì lại không được mà phải lòng vòng đi từ bệnh viện này sang bệnh viện khác vì phải tuân thủ đúng tuyến theo quy định phân cấp của bảo hiểm y tế. Người có thẻ bảo hiểm phải đến khám những cơ sở y tế mình không có nhu cầu, chất lượng thấp nên thực tế đã không ít cán bộ viên chức nhà nước không muốn cầm thẻ bảo hiểm đi khám bệnh mà sẵn sàng bỏ tiền túi đến những cơ sở y tế tư nhân khám dịch vụ. Vì có mang thẻ bảo hiểm y tế đi khám bệnh cũng chỉ được nhận những loại thuốc rất bình thường, còn thuốc đặc trị chữa bệnh, các loại thuốc đắt tiền (thuốc ngoại) thì không được hưởng từ bảo hiểm y tế. Những dịch vụ kỹ thuật cao, chi phí lớn và một số dịch vụ mang tính dự phòng, giúp chẩn đoán, điều trị sớm, giảm chi phí…cũng bị hạn chế thanh toán từ bảo hiểm. Tóm lại, người dân vẫn phải trả rất nhiều kinh phí khi đi chữa bệnh mặc dù được hưởng chế độ bảo hiểm y tế.

Phải khắc phục mất cân đối thu-chi…

Hiện cả nước có 36,78 triệu người tham gia bảo hiểm y tế bắt buộc và 11,1 triệu người tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện. Mỗi năm khoảng 60 triệu người được khám chữa bệnh bằng thẻ bảo hiểm.

Tuy vậy, đa số những đối tượng tự nguyện đều không mặn mà với bảo hiểm, tham gia không ổn định, chủ yếu là những người có nguy cơ đau ốm, bệnh tật, sức khoẻ yếu…, mức đóng của đối tượng bắt buộc lại thấp. Theo quy định hiện hành, mức đóng bảo hiểm y tế bắt buộc là 3% tiền lương và phụ cấp. Mức đóng của người nghèo là 80.000 đồng/người/năm…Mấy năm gần đây, mức đóng bảo hiểm tăng nhanh nhờ lộ trình điều chỉnh tiền lương. Nhưng, lại có sự chênh lệch rất lớn giữa khu vực bảo hiểm y tế bắt buộc và bảo hiểm y tế tự nguyện. Từ đó dẫn đến quỹ bảo hiểm y tế mất cân đối thu chi nghiêm trọng. Bình quân mức đóng của cả hai loại hình bắt buộc và tự nguyện đều chưa đáp ứng được nhu cầu chi phí y tế thực tế và không bảo đảm tính công bằng giữa các nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm.

Thu không đủ chi nên các bệnh viện công lập hiện nay đều có tâm lý giữ bệnh nhân cho dù khả năng chữa bệnh cho họ hạn chế hơn các bệnh viện khác chuyên ngành. Có nơi, có lúc người bệnh có bảo hiểm y tế bị đối xử thiếu công bằng so với các đối tượng khám dịch vụ. Quyền lợi của người tham gia bảo hiểm chưa phù hợp với mức đóng. Cũng vì nguồn lợi của quỹ bảo hiểm, phương thức thanh toán chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế dựa trên phí-dịch vụ nên một số cơ sở khám, chữa bệnh lạm dụng bảo hiểm y tế để trục lợi. Bệnh viện và các bác sĩ thường phát sinh nhiều dịch vụ như: xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, kê đơn thuốc không cần thiết để tăng chi phí hành chính…gây tốn kém, phiền hà cho người bệnh.

Quản lý, vận hành như thế nào cho hiệu quả?

Bức xúc trước những bất cập của hoạt động bảo hiểm y tế hiện hành, ông Bùi Đức Tráng (Sở y tế Thành phố Hồ Chí Minh) đề nghị Bộ Y tế cần thay đổi phương thức thanh toán chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm bằng cách cho phép cơ quan bảo hiểm được lựa chọn và ký hợp đồng với cơ sở y tế bảo đảm chất lượng cao để thanh toán toàn bộ chi phí khám chữa bệnh cho người có thẻ bảo hiểm y tế. Như thế thì quỹ bảo hiểm y tế sẽ không bị lợi dụng, lạm dụng dịch vụ, kê đơn thuốc, giảm tiêu cực từ phía các bệnh viện công lập với người có thẻ bảo hiểm. Ông Bùi Đình Công (Sở Y tế Sóc Trăng) kiến nghị bảo hiểm xã hội và Bộ Y tế nghiên cứu để cải cách hành chính trong thủ tục khám, chữa bệnh và báo cáo thống kê thanh quyết toán bảo hiểm y tế nhanh gọn hơn, dễ thực hiện, làm giảm phiền hà cho người bệnh và giảm khó khăn cho các cơ sở y tế. Bên cạnh đó, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ cho đối tượng cận nghèo và nông dân được hưởng bảo hiểm y tế và xây dựng gói bảo hiểm toàn diện cho người tham gia, có thể nghiên cứu hình thức nhà nước và nhân dân cùng chi trả để đối tượng nào cũng được chi trả bảo hiểm y tế…

Về phía Bộ Y tế, bà Tống Thị Song Hào, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế cho biết, Bộ này vừa đưa ra một số giải pháp để đổi mới cơ chế hoạt động của bảo hiểm y tế cho phù hợp hơn với thực tế. Dự án Luật Bảo hiểm y tế đang được soạn thảo theo hướng mở rộng đối tượng tham gia, đảm bảo phát triển bền vững bảo vệ tốt nhất quyền lợi của người tham gia bảo hiểm y tế. Cụ thể là mở rộng đối tượng hưởng lợi đến những người ăn theo là thân nhân (bố, mẹ, vợ, con) không trong độ tuổi lao động hoặc mất khả năng lao động của người làm công ăn lương; thực hiện bảo hiểm y tế với nhóm trẻ em dưới 6 tuổi và học sinh sinh viên. Mở rộng sự hỗ trợ của Nhà nước để thực hiện bảo hiểm y tế với nhóm cận nghèo, nông dân…Dự thảo Luật cũng đề cập đến tính bắt buộc tham gia bảo hiểm y tế đối với mọi đối tượng để hướng đến mục tiêu bảo hiểm y tế toàn dân vào năm 2010.

Để bảo đảm quyền lợi cho người tham gia, Bộ Y tế cũng đang nghiên cứu để quy định rõ hơn về gói bảo hiểm y tế có thể bao trùm tất cả nhu cầu chăm sóc sức khoẻ trong lĩnh vực phòng bệnh (khám, điều trị sớm bệnh), chữa bệnh, phục hồi chức năng sau điều trị và phù hợp với khả năng đóng góp tài chính của người tham gia bảo hiểm. Đồng thời, cập nhật các danh mục thuốc và dịch vụ kỹ thuật để người có bảo hiểm được sử dụng hợp lý hơn các tiến bộ kỹ thuật trong chẩn đoán, và điều trị bệnh.

Bài và ảnh: Hà Thanh Minh