Phóng viên (PV): Đề nghị ông cho biết tình hình xả nước phục vụ gieo cấy vụ đông xuân 2016-2017 ở các tỉnh Trung du phía Bắc và Đồng bằng sông Hồng đến thời điểm này ra sao?
Ông Nguyễn Hồng Khanh: Kết thúc đợt 1 xả nước phục vụ gieo cấy vụ đông xuân 2016-2017 đã bảo đảm khoảng 30% diện tích có nước, sau đó ngừng xả, các địa phương vẫn tiếp tục lấy nước. Đến trước thời điểm xả đợt 2, hơn 44% diện tích gieo cấy ở các tỉnh Trung du phía Bắc và các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Hồng có nước để sản xuất. Năm nay, các địa phương lấy nước phục vụ sản xuất vượt tiến độ, kế hoạch đề ra, chỉ tính riêng đợt 1 đã vượt 4% kế hoạch đề ra (kế hoạch xả nước đợt 1 khoảng 40% diện tích sản xuất lấy được nước). Tính đến ngày 2-2, sau khi kết thúc đợt 2 (đợt 2 từ ngày 23 đến 26-1-2017), diện tích có nước phục vụ sản xuất là 433.455ha, đạt 69,83% tổng diện tích gieo cấy theo kế hoạch. Như vậy, diện tích gieo cấy ở các địa phương lấy được nước để sản xuất cao hơn so với dự kiến (dự kiến sau đợt 2, 50-60% tổng diện tích gieo cấy có nước). Những địa phương có diện tích đủ nước cao là Hải Phòng (100%), Hà Nam (97,18%), Thái Bình (97,63%), Ninh Bình (94,15%), Nam Định (89,63%), Phú Thọ (89,43%), Vĩnh Phúc (61,53%), Bắc Ninh (69,48%). Đợt 3 xả nước để phục vụ sản xuất vụ đông xuân 2016-2017 từ ngày 6-2 đến 13-2-2017.
Tổng lượng xả của các hồ chứa thủy điện trong đợt 2 khoảng 1,46 tỷ mét khối nước, tổng cộng đợt 1 và đợt 2 là 2,76 tỷ mét khối. Đợt 3 sẽ bắt đầu từ 0 giờ ngày 6-2 đến 24 giờ ngày 13-2, bảo đảm cung cấp nước cho tất cả diện tích sản xuất vụ đông xuân.
Ông Nguyễn Hồng Khanh, Phó vụ trưởng Vụ Quản lý công trình thủy lợi và An toàn đập (Tổng cục Thủy lợi). Ảnh: NGHINH XUÂN
PV: Thưa ông, nguyên nhân nào khiến việc lấy nước phục vụ sản xuất vụ đông xuân năm nay đạt kết quả khả quan như vậy?
Ông Nguyễn Hồng Khanh: Có nhiều yếu tố tạo ra kết quả này: Thứ nhất là do sự chỉ đạo sát sao, quyết liệt của lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), Tổng cục Thủy lợi đối với các địa phương, các công ty công trình thủy lợi với các phương án cụ thể lấy nước cho từng vùng. Những vùng khó, vùng cao, vùng xa, các địa phương và các công ty thủy lợi đã chủ động lên kế hoạch lấy nước. Ngoài ra còn có sự đóng góp rất lớn của các cơ quan truyền thông, báo chí đã thông tin kịp thời. Thông tin về lịch xả nước, tình hình lấy nước được các cơ quan báo chí thông tin cập nhật, cụ thể, thậm chí người dân cũng nắm rất rõ lịch lấy nước phục vụ sản xuất. Đây là nội dung hết sức quan trọng góp phần giúp việc lấy nước phục vụ sản xuất được thuận lợi. Đồng thời, quan trọng hơn cả là sự vào cuộc tích cực, quyết liệt, sát sao của lãnh đạo các địa phương. Kết quả này vượt kế hoạch đề ra, đây là tin vui đối với chúng ta.
PV: Trước đây, một số địa phương thường vướng vào cây vụ đông nên thường lấy nước chậm, vậy năm nay ngành thủy lợi đã có giải pháp gì để khắc phục tình trạng này?
Ông Nguyễn Hồng Khanh: Chúng tôi khuyến cáo các địa phương có nhiều cây vụ đông (Vĩnh Phúc, Bắc Ninh) cần có kế hoạch lấy nước để tránh lãng phí. Đối với những vùng còn cây vụ đông thì phải khẩn trương thu hoạch, những vùng chưa thu hoạch hết cây vụ đông thì phải tiến hành khoanh vùng, đồng thời chủ động lấy nước tích trữ vào hệ thống kênh mương. Làm sao để sau 3 đợt lấy nước phục vụ sản xuất thì không phát sinh thêm nữa để tiết kiệm nước.
PV: Năm 2016, nhờ lấy nước thuận lợi, chúng ta đã tiết kiệm được số ngày xả nước. Vậy năm nay, vấn đề này có được tính đến?
Ông Nguyễn Hồng Khanh: Việc chỉ đạo để tiết kiệm nước luôn luôn được Tổng cục Thủy lợi cùng EVN đề ra với các địa phương, tuy nhiên phải căn cứ vào tình hình cụ thể. Lấy ví dụ, đợt 1 vừa qua do có mưa đúng dịp xả nước nên chúng tôi cùng EVN đã chủ động tham mưu, đề xuất cắt giảm được 1,5 ngày xả nước. Theo đánh giá của EVN, trung bình lượng nước xả để người dân phục sản xuất khoảng 300 triệu mét khối/ngày, cắt giảm 1,5 ngày xả nước đợt 1, chúng ta đã tiết kiệm được khoảng 450 triệu mét khối. EVN ước tính lượng nước này sản xuất được khoảng 60-90 triệu kWh điện, tương đương khoảng 100 tỷ đồng. Việc tiết kiệm nước rất quan trọng, nó góp phần bảo đảm nguồn nước để phát điện, bảo đảm an ninh năng lượng.
Bộ NN&PTNT, Tổng cục Thủy lợi đã khuyến cáo các địa phương hướng dẫn nông dân cách sử dụng nước tiết kiệm. Điều này được cụ thể hóa trong Đề án Nâng cao hiệu quả quản lý khai thác công trình thủy lợi.
Nông dân huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình cấy lúa vụ đông xuân 2016-2017.
PV: Ông nhận xét thế nào về sự phối hợp giữa ngành thủy lợi và EVN thời gian qua?
Ông Nguyễn Hồng Khanh: Những năm gần đây, sự phối hợp giữa Tổng cục Thủy lợi và EVN rất tốt, ngay từ việc lập kế hoạch, xây dựng các phương án xả nước, số lượng ngày xả nước đến thống nhất với các địa phương lịch lấy nước, thời gian xả nước. Tổng cục Thủy lợi và EVN đã bàn bạc, thống nhất được phương án xả nước tối ưu làm sao để tận dụng thủy triều, để các địa phương lấy được nước phục vụ sản xuất, đồng thời tiết kiệm được thời gian, lượng nước xả, tránh tình trạng lãng phí nước.
PV: Trân trọng cảm ơn ông!
NGUYỄN KIỂM (thực hiện)