Bảo đảm an toàn thanh toán trên kênh số của ngân hàng

Hơn 40 triệu giao dịch/ngày được xử lý qua hệ thống Napas

Theo ghi nhận của phóng viên, trong những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, giao dịch rút tiền mặt qua máy giao dịch tự động (ATM) trên địa bàn TP Hà Nội giảm mạnh. Không còn tình trạng người dân chen chúc xếp hàng rút tiền mặt vào dịp cận Tết như nhiều năm trước đây.

Nhân viên Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) hướng dẫn khách hàng thực hiện giao dịch an toàn trên kênh số. Ảnh: NGÔ TRANG

Thống kê từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam cho biết, tính đến tháng 12-2025, số lượng thẻ ngân hàng đang lưu hành đạt hơn 164 triệu thẻ (tăng 5,32% so với cùng kỳ năm 2024). Trong giai đoạn 2021-2025, bình quân hằng năm, số lượng giao dịch nội địa qua thẻ ngân hàng tăng khoảng 13,9%; với giá trị giao dịch tăng 12,08%. Tính đến cuối năm 2025, số lượng ATM giảm 1,09% so với năm 2024; số lượng điểm chấp nhận thanh toán bằng thẻ (POS) tăng 19,86% so với năm 2024. Trong năm 2025, giao dịch qua ATM giảm 17,3% về số lượng và giảm 6,02% về giá trị so với năm 2024. Qua đó cho thấy tiền mặt đang dần được thay thế trong cuộc sống hằng ngày.

Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần Thanh toán quốc gia Việt Nam (Napas) Nguyễn Hoàng Long chia sẻ, cách đây 5-7 năm, dịp Tết luôn là cao điểm của rút tiền mặt. Nhu cầu có thời điểm tăng gấp 5-10 lần ngày thường, buộc các ngân hàng phải dồn nguồn lực cho vận chuyển, tiếp quỹ ATM, đặc biệt tại các khu công nghiệp và vùng tập trung đông lao động. Áp lực này không chỉ lớn về chi phí mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro vận hành. Hiện nay, vào dịp Tết, áp lực không còn nằm ở việc liệu có đủ tiền mặt cho người dân rút hay không mà là làm thế nào để hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt vận hành an toàn, thông suốt trước lưu lượng giao dịch lớn.

“Trong dịp Tết, số lượng giao dịch tăng khoảng 30% so với ngày thường, một mức tăng đáng kể nhưng không gây quá tải hệ thống. Điểm đáng chú ý là mức tăng này ổn định và có thể dự báo”, ông Nguyễn Hoàng Long nhấn mạnh. 

Thực hiện giao dịch thông suốt, không gián đoạn 

Nhằm bảo đảm hoạt động thanh toán diễn ra an toàn, thông suốt, đúng quy định, phục vụ tốt nhu cầu thanh toán trong Tết Nguyên đán năm 2026, NHNN Việt Nam đã có Công văn số 11241/NHNN-TT chỉ đạo các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán và các đơn vị thuộc NHNN Việt Nam thực hiện đồng bộ các biện pháp. Trong đó chủ động theo dõi, quản lý, luôn bảo đảm có đủ số dư để thực hiện nghĩa vụ quyết toán giao dịch thanh toán qua các hệ thống thanh toán. Liên tục theo dõi, giám sát về hạn mức nợ ròng, hạn mức bù trừ điện tử để có biện pháp điều chỉnh kịp thời, phù hợp, bảo đảm các giao dịch thanh toán của khách hàng được thực hiện thông suốt, không gián đoạn. Chủ động dự báo về tình hình nhu cầu thanh toán và có phương án ứng phó cụ thể cho từng trường hợp nhằm bố trí đầy đủ nguồn lực, đáp ứng nhu cầu thanh toán tăng cao trước và trong Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

NHNN Việt Nam cũng yêu cầu các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài cần chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch cụ thể về hoạt động ATM phù hợp với từng địa bàn, khu vực (bao gồm kế hoạch tiền mặt cho ATM, tiếp quỹ, nhân sự, bảo trì, bảo dưỡng ATM, phương án bố trí ATM lưu động...); giám sát chặt chẽ để phát hiện và tiếp quỹ kịp thời; có biện pháp xử lý, ứng phó nhanh chóng các sự cố, tình huống phát sinh, hỗ trợ, giải quyết những vướng mắc của khách hàng kịp thời, bảo đảm không để ảnh hưởng đến giao dịch thanh toán rút tiền của người dân...

Ông Nguyễn Quốc Huy, Phó giám đốc NHNN Việt Nam Chi nhánh Khu vực 1 khẳng định, việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt gắn với sử dụng tiền văn minh là trách nhiệm chung của hệ thống ngân hàng và toàn xã hội. Về công tác quản lý nhà nước và chỉ đạo điều hành hoạt động thanh toán trong dịp cao điểm Tết, NHNN Việt Nam Chi nhánh Khu vực 1 đã kịp thời ban hành văn bản chỉ đạo các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và các tổ chức trung gian thanh toán trên địa bàn Thủ đô xây dựng phương án vận hành hệ thống thanh toán liên tục, thông suốt; bảo đảm hệ thống thanh toán nội bộ và kết nối với các hệ thống thanh toán chung hoạt động ổn định, an toàn, đáp ứng đầy đủ nhu cầu thanh toán của người dân và doanh nghiệp...

Có các phương án dự phòng khi xảy ra sự cố quá tải

Trao đổi với phóng viên, PGS, TS Phùng Thanh Quang, Viện Ngân hàng-Tài chính, Đại học Kinh tế quốc dân nhận định: “Việc đẩy mạnh giao dịch qua kênh số đã giúp tiết kiệm thời gian, công sức của người dân trong các giao dịch hằng ngày, đặc biệt rất thiết thực trong dịp Tết Nguyên đán. Bên cạnh những tiện ích mang lại thì người dân cũng cần lưu ý nâng cao cảnh giác trước tình trạng lừa đảo trên internet, cuộc gọi giả mạo ngày càng có xu hướng gia tăng, nhất là vào dịp Tết. Về phía ngành ngân hàng, cần tăng cường năng lực hạ tầng, bảo đảm xử lý lưu lượng tăng cao dịp Tết, có các phương án dự phòng khi xảy ra sự cố quá tải, lỗi mạng. Tăng cường bảo mật cho kênh thanh toán số, áp dụng xác thực đa yếu tố, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (machine learning) để ngăn chặn các giao dịch bất thường. Đồng thời đẩy mạnh truyền thông, hướng dẫn khách hàng, cảnh báo các rủi ro qua tin nhắn SMS, ứng dụng ngân hàng, nâng cao năng lực trung tâm hỗ trợ khách hàng, trợ lý ảo dựa trên AI (chatbot), đường dây nóng để bảo đảm kết nối 24/7, hỗ trợ kịp thời khi sự cố xảy ra”.