Bài 2: Chủ động phương án bù đắp nguồn cung thiếu hụt

Sẵn sàng tăng công suất trong nước và nhập khẩu bổ sung

Hiện nay, nguồn cung xăng, dầu trong nước đáp ứng khoảng 75% nhu cầu thị trường, còn lại 25% là nhập khẩu. Từ đầu tháng 1-2022, do Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn đã phải cắt giảm công suất vì lý do tài chính nên phần nào ảnh hưởng đến tình hình cung ứng xăng, dầu tại thị trường trong nước. Song Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải nhấn mạnh, vấn đề khó khăn là ở nội tại doanh nghiệp (DN), trách nhiệm của Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn là phải bảo đảm cung cấp đủ sản lượng mặt hàng xăng, dầu thành phẩm cho các đầu mối kinh doanh xăng, dầu (KDXD) theo đúng hợp đồng đã ký kết và theo quy định pháp luật, đặc biệt là theo Nghị định số 95/2021/NQ-CP của Chính phủ về KDXD. Nghị định 95 quy định, nếu không duy trì được nguồn cung cho thị trường trong nước, DN phải nhập khẩu để bảo đảm cung ứng, không thể ra thông báo không cung cấp là hết trách nhiệm. Cùng với đó, có thời điểm các nhà máy lọc dầu trong nước ế ẩm, nhiều DN đầu mối xăng, dầu đã phải hạn chế nhập khẩu để ưu tiên tiêu thụ xăng, dầu của các đơn vị này. Giờ đây, các DN đầu mối KDXD phải bảo đảm nguồn cung trong mọi tình huống, kể cả trong tình huống xấu nhất là Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn ngừng sản xuất.

Hoạt động tại tổng kho xăng dầu của Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV Oil). Ảnh: HIỀN ANH

Việc tăng cường sản xuất của các nhà máy lọc dầu trong nước là giải pháp quan trọng hàng đầu để bảo đảm nguồn cung xăng, dầu. Đối với Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn, đơn vị quản lý, vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, từ tháng 1-2022 đến nay, nhà máy đã hai lần tăng công suất, hiện nay đã đạt 105% công suất thiết kế để bù đắp cho việc thiếu hụt xăng, dầu từ các nguồn khác. Đại diện Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn cho biết, giai đoạn giáp Tết Nguyên đán 2022, công ty đã cung cấp cho các đơn vị tiêu thụ vượt 15% so với cam kết, trong đó, đã đưa cả lượng hàng tồn của năm 2021 vào thị trường. Đây là một trong những yếu tố giúp thị trường hạ nhiệt khi nhu cầu tăng cao.

Bám sát diễn biến thị trường để có giải pháp kịp thời

Đối với các đơn vị sản xuất xăng, dầu trong nước, việc bảo đảm vận hành ổn định để đưa nguồn cung ra thị trường theo đúng cam kết luôn là yêu cầu được đặt ra trên hết. Theo đại diện Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn, công ty đã áp dụng nhiều giải pháp để duy trì sản xuất ổn định ở công suất cao và kịp thời cung cấp sản phẩm ra thị trường, như: Tăng cường nguồn dầu thô, thường xuyên bảo trì, bảo dưỡng hệ thống... Tuy nhiên, việc nâng công suất còn phụ thuộc vào diễn biến thị trường, bởi tiêu thụ xăng, dầu có lúc cao điểm, thấp điểm. Với dây chuyền công nghệ được đầu tư hiện nay, các nhà máy lọc dầu Việt Nam hoàn toàn có thể đáp ứng công suất ở mức 108%, thậm chí 110% so với thiết kế. Bên cạnh đó, Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn cũng có dự án nâng cấp mở rộng nhà máy, có kế hoạch mở rộng công suất kho chứa, chủ yếu phục vụ dự trữ dầu thô cho sản xuất và có thêm kho chứa sản phẩm.

Một trong những yếu tố tác động đến cung cầu thị trường xăng, dầu hiện nay là công tác quản lý, điều hành giá. Thời gian điều chỉnh giá xăng, dầu hiện đã được quy định linh hoạt hơn với 3 kỳ/tháng thay vì 2 kỳ/tháng như trước đây. Mặc dù vậy, giá xăng, dầu chịu ảnh hưởng rất lớn bởi tình hình thế giới, biến động giá lên xuống hằng ngày. Có những thời điểm, giá trong nước chưa điều chỉnh kịp, thấp hơn đáng kể so với giá trên thị trường quốc tế cũng là nguyên nhân gây gián đoạn nguồn cung. PGS, TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế cho rằng, với mặt hàng có biến động giá lớn như xăng, dầu, các DN cần theo dõi sát diễn biến thị trường và nên sử dụng công cụ bảo hiểm giá thông qua đầu tư hàng hóa phái sinh (hợp đồng về các giao dịch trong tương lai), khi đó, DN sẽ được cung cấp sản phẩm với mức giá tương đối ổn định, nếu đối tác vi phạm hợp đồng sẽ phải đền bù, chịu phạt. Đối với bảo đảm an ninh năng lượng, việc chủ động nguồn cung trong nước là yêu cầu cấp thiết. Trong xu thế kinh tế mở, chúng ta có thể tăng cường hợp tác với đối tác nước ngoài để phát triển công nghiệp dầu khí trên cơ sở bảo đảm hài hòa lợi ích, hai bên cùng có lợi. 

Thời gian tới, để công tác quản lý, điều hành KDXD sát thị trường, Bộ Công Thương đã đề nghị Bộ Tài chính rà soát và tính toán lại mức chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận định mức trong công thức tính giá cơ sở xăng, dầu cho phù hợp với thời giá hiện hành và thực tế chi phí phát sinh. Qua đó, bảo đảm tính đúng, tính đủ, hài hòa lợi ích giữa DN KDXD và người tiêu dùng, DN sử dụng xăng, dầu.

Bộ Công Thương cũng đề nghị Chính phủ cho phép linh hoạt trong điều hành giá xăng, dầu nhằm bảo đảm giá xăng, dầu trong nước bám sát diễn biến thế giới, khuyến khích các thương nhân đầu mối KDXD có thể nhập khẩu xăng, dầu từ các thị trường khác nhau để kịp thời bảo đảm nguồn cung cho thị trường trong nước thời gian tới. Trong trường hợp nguồn cung xăng, dầu trong nước gặp khó khăn, cho phép Bộ Công Thương sử dụng nguồn xăng, dầu dự trữ quốc gia để bù đắp và bảo đảm cung ứng cho thị trường. Đồng thời, các bộ, ngành, địa phương phối hợp với ngành công thương tạo điều kiện cho các DN thực hiện các thủ tục về nhập khẩu và hỗ trợ cho lưu thông xăng, dầu để kịp thời cung ứng nhiên liệu này đến các địa bàn trên cả nước.

MẠNH HƯNG - VŨ DUNG